Reklama
Gnomony były używane również podczas misji Apollo. Może wezmą je też w drogę astronauci Artemis? Gnomony były używane również podczas misji Apollo. Może wezmą je też w drogę astronauci Artemis? NASA
Kosmos

Czas na słońce!

Wydłużający się dzień i coraz wyżej wschodzące słońce zachęcają nas do dziennych obserwacji nieba. Ale co można okiem astronoma dostrzec podczas dnia?

Spróbujmy naśladować starożytnych. W wolny od zajęć słoneczny dzień znajdźmy dobrze oświetlony placyk i wbijmy tam pionowo w ziemię prosty kijek. Właśnie zbudowaliśmy jeden z najprostszych instrumentów astronomicznych, gnomon. Co można zaobserwować z jego pomocą? Po pierwsze – wyznaczyć godzinę prawdziwego południa słonecznego, czyli chwilę, w której słońce znajdzie się najwyżej nad horyzontem. Wbrew pozorom rzadko jest to zegarowa godz. 12:00. Wynika to i z sezonowych zmian czasu urzędowego (bliższy słonecznej rzeczywistości jest u nas czas zimowy), i z tego, że nie wszyscy mieszkamy w Zielonej Górze, Żarach i innych miejscowościach na 15 stopniu długości geograficznej (miejscowości położone na wschód od tej linii witają południe słoneczne nieco wcześniej), i z samego ruchu słońca po niebie, którego tempo zależy od pory roku.

Wiedza i Życie 3/2026 (1095) z dnia 01.03.2026; Niebo przez lornetkę; s. 100