Mózg i umysł
-
Człowiek
Status społeczny i ekonomiczny rodziny wpływa na rozwój mózgu dziecka
Różnice w budowie ludzkich mózgów próbuje się wyjaśnić od dekad. Tłumaczono je m.in. pojedynczymi cechami, takich jak iloraz inteligencji czy skłonność do zaburzeń psychicznych. Najnowsza publikacja w „Science” sugeruje jednak, że znaczenie mają tu inne czynniki.Paulina Mozolewska11 czerwca 2026 -
Człowiek
Z wiekiem badacze stają się lepsi w łączeniu znanych faktów. Rzadziej jednak mają pomysły rewolucyjne
Współczesna nauka w dużej mierze opiera się na doświadczeniu, a systemy grantowe i struktury akademickie sprzyjają koncentracji zasobów w rękach badaczy o najdłuższym stażu. Socjologowie nauki od lat spierają się o to, jak wiek – będący kwestią nie tylko biologii, lecz także ról społecznych pełnionych w nauce – wpływa na ludzką kreatywność. Chińsko-amerykański zespół podsuwa podpowiedź.Marcin Rotkiewicz2 czerwca 2026 -
Opinie
Szczepienia i autyzm: amerykańska agencja nagle się waha, naukowcy załamują ręce
Żadnemu szanującemu się naukowcowi nie przyszłoby na myśl zasiewanie na nowo wątpliwości co do tego, że szczepionki powodują autyzm. W kwestie dotyczące zdrowia publicznego bardzo jednak lubią się wtrącać politycy. Skutki ich działań ujawnia nowe badanie opublikowane w „Science”.Margit Kossobudzka-Lipińska1 czerwca 2026 -
Człowiek
Czucie trzewne: problemy z tym ósmym zmysłem mogą wywoływać stany lękowe, zaburzenia odżywiania czy stres pourazowy
Niektórzy badacze i klinicyści są dziś zdania, że zaburzenia interocepcji mogą przyczyniać się do wielu chorób psychicznych. Równolegle z tymi badaniami – których projektowanie jest trudne również dlatego, że wciąż dokładnie nie wiadomo, czym jest interocepcja – inne zespoły opracowują terapie mające na celu wzmocnienie tego wewnętrznego zmysłu i poprawę dobrostanu psychicznego. [Artykuł także do słuchania]Diana Kwon1 czerwca 2026 -
Człowiek
Kobiety to „płeć piękna”? Największa w historii analiza potwierdza to przekonanie, ale i sprawę komplikuje
Twarze pań są konsekwentnie oceniane jako bardziej atrakcyjne od męskich. Za zjawiskiem tym kryją się jednak zaskakujące mechanizmy, które wykraczają poza prostą logikę doboru płciowego.Marcin Rotkiewicz27 maja 2026 -
Zdrowie
Hipokamp noworodka to nie jest czysta tablica. To struktura wyłaniająca się z chaosu
Czy rodzimy się z gotowym zestawem cech, czy kształtuje nas otoczenie? Nowa publikacja w „Nature Communications” tłumaczy, jak rozwijający się mózg przygotowuje się do gromadzenia wspomnień i kształtuje swoją wewnętrzną architekturę.Paulina Mozolewska6 maja 2026 -
Człowiek
Psylocybina zmienia mózg na dobre i na długo. Nawet po jednym podaniu
»Psychodeliczny« oznacza ujawniający psychikę lub uwidaczniający psychikę – mówi dr Robin Carhart-Harris, neurolog, główny autor tego badania. – Nasze dane pokazują, że doświadczenie wglądu psychologicznego przyczynia się do poprawy zdrowia psychicznego.Margit Kossobudzka-Lipińska5 maja 2026 -
Człowiek
„Okradałem Piotra, żeby opłacić Pawła”. Dlaczego człowiek moralnie zjeżdża po równi pochyłej i czy może się po niej wspinać
Zdarza się to się w każdej sferze życia publicznego – od biznesu, przez samorządy, aż po najwyższe szczeble przywództwa politycznego. Często rzecz się zaczyna od drobnej nieuczciwości i narasta, aż osiąga punkt, z którego nie ma już powrotu. Badacze mózgu i psycholodzy starają się zrozumieć rządzące takimi zachowaniami mechanizmy. [Artykuł także do słuchania]Elizabeth Svoboda1 maja 2026 -
-
-
-
Człowiek
pulsar nadaje. sygnał 191. Dominika Zaremba: Zmiany klimatu trzeba opowiedzieć
Co z postrzeganiem przyszłości może zrobić Pollyanna? Jak postawić do pionu mózg, który się boi? I czy narrację o katastrofie można zmienić na opowieść o działaniu? Odpowiada Dominika Zaremba – psycholożka i psychotraumatolożka z Uniwersytetu SWPS, doktorantka w Pracowni Obrazowania Mózgu Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. [wideokast]Katarzyna Czarnecka30 kwietnia 2026 -
Człowiek
pulsar nadaje. sygnał 188. Katarzyna Wojtylak: W dżungli owoce zbiera się po północy
Czy język opisuje świat, czy raczej go współtworzy? Co tracimy, gdy znika mowa rdzennej społeczności? I co trzeba zrobić, by naprawdę zrozumieć język innej kultury? Opowiada dr Katarzyna Wojtylak, lingwistka antropologiczna z Centrum Zaangażowanych Badań nad Ciągłością Kulturową na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, badaczka języków rdzennych mieszkańców Amazonii. [podkast]Karol Jałochowski17 kwietnia 2026 -
Człowiek
Wściekłość nie rodzi się przed ekranem. Dojrzewa w świecie nierówności
Komentarze w sieci bardzo często są jak ciosy, które ludzie bezlitośnie sobie wymierzają. Łatwo uznać, że to po prostu specyfika internetu. Zespół badaczy z Budapesztu, Paryża i Aarhus ma inne zdanie na temat tego, skąd tego typu agresja się bierze.Maria Zguda17 kwietnia 2026 -
Człowiek
Harvey Whitehouse: Jako ateista twierdzę, że religia nie zniknie, bo jest naturalną cechą naszej psychiki
Moralizujący bogowie nie stworzyli cywilizacji, ale pomogli ją utrzymać, a rozwój społeczeństw napędzały rolnictwo i wojna – twierdzi brytyjski antropolog Harvey Whitehouse, autor książki „Dziedzictwo. Ewolucyjne początki współczesnego świata”. [Artykuł także do słuchania]Kasper Kalinowski14 kwietnia 2026 -
Człowiek
Wpływ psychodelików na mózg: badanie, które podważa przekonania i wskazuje rodzaje oddziaływania
To, w jaki sposób ludzki mózg reaguje na psylocybinę, LSD, meskalinę, DMT oraz ayahuascę, pozostawało dotychczas niejasne, a z prowadzonych badań płynęły sprzeczne wnioski. Przełom przynosi publikacja, która podsumowuje dane zebrane w pięciu krajach na trzech kontynentach.Hanna Lewkowicz8 kwietnia 2026 -
Zdrowie
PTSD: połączenie psychoterapii z precyzyjnym i nieinwazyjnym pobudzaniem mózgu poprawia stan weteranów
Naukowcy z UT Health San Antonio w Teksasie przedstawili wyniki eksperymentalnej terapii przeprowadzonej u 119 żołnierzy w służbie czynnej i weteranów. Wszyscy byli leczeni z powodu zespołu stresu pourazowego. Aż 92 proc. cierpiało na ciężką lub skrajnie ciężką postać zaburzenia.Paulina Mozolewska7 kwietnia 2026 -
Struktura
„Barwa jest miejscem, gdzie mózg spotyka się z Wszechświatem”. O tym, czy kolor się widzi, czy czuje
Tęcza wydawała się zamkniętym katalogiem barw. A jednak między fizyką światła, biologią siatkówki i filozofią percepcji jest szczelina, przez którą może prześwitywać coś nowego. [Artykuł także do słuchania]Wojciech Mamak7 kwietnia 2026 -
-
Zdrowie
„Ucz się” albo „Ruszaj się”. Rozkaz zależy od zgrania w czasie dwóch neuroprzekaźników
Dopamina pełni w naszym organizmie podwójną funkcję. Tajemnicą pozostawało, jak mózg rozróżnia, którą w danym momencie uruchomić. Neurobiolodzy z New York University odkryli, że kluczowy jest także drugi neuroprzekaźnik.Paulina Mozolewska26 marca 2026
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama