Mózg i umysł
-
-
Człowiek
Usuwanie odpadów to jedna z podstawowych funkcji snu. I może chronić przed demencją
Gdy ludzkie mózgi pracują i rozmyślają przez cały dzień, wytwarzają odpady – nadmiar białek i innych cząsteczek, które mogą być toksyczne, jeśli nie zostaną usunięte. Wśród tych białek znajdują się amyloid beta i tau, kluczowe czynniki napędzające chorobę Alzheimera. Do niedawna było całkowicie niejasne, w jaki sposób mózg usuwa te potencjalnie neurotoksyczne „śmieci”. [Artykuł także do słuchania]Lydia Denworth1 września 2026 -
-
Człowiek
Kiedy oczy widzą młodszą twarz, mózg wyostrza wspomnienia z dzieciństwa
Jedną z frustracji związanych ze starzeniem się jest to, że niektóre wczesne wspomnienia czasem przygasają i zanikają. Wraz z upływem lat szczegóły słonecznych dni spędzonych w dzieciństwie nad morzem wydają się rozpływać niczym morska piana. Czy istnieje jakiś sposób, by je odzyskać? [Artykuł także do słuchania]Jane Aspell, Utkarsh Gupta1 września 2026 -
-
-
Zdrowie
Gdzie mózg przechowuje wspomnienia? Myszy w stanie sztucznej hibernacji wskazują trop
Neurobiolodzy wciąż nie znają odpowiedzi na tytułowe pytanie. Główna teoria zakłada, że wszystko rozgrywa się w połączeniach między neuronami. Najnowsze analizy doprowadziły naukowców do wniosku, że sprawa nie jest tak jednoznaczna.Margit Kossobudzka-Lipińska13 sierpnia 2026 -
Człowiek
Słyszenie głosów czy déjà vu to nie zawsze objawy choroby. Kluczowa jest interpretacja
Wiele osób, które przeżyły coś wyraźnie odbiegającego od codzienności, odczuwała w związku tym cierpienie lub dyskomfort albo deklarowała jego natychmiastowe negatywne oddziaływanie. Jednocześnie prawie polowa badanych oceniła długofalowy wpływ takiego zdarzenia jako pozytywny.Marcin Rotkiewicz5 sierpnia 2026 -
Zdrowie
Autyzm: Definicja tego zaburzenia mogła się stać zbyt szeroka, co może prowadzić do błędnych rozpoznań
„Warto rozważyć bardziej precyzyjne definiowanie podtypów autyzmu oraz większe skupienie się na indywidualnych potrzebach pacjentów. Nie chodzi przy tym o ograniczenie dostępu do diagnozy ani kwestionowanie doświadczeń osób autystycznych” – pisze prof. Uta Frith z University College London, jedna z pionierek badań nad ASD.Paulina Mozolewska5 sierpnia 2026 -
Człowiek
Paul Bloom: Nie zostaliśmy ukształtowani tak, by stale odczuwać szczęście
Gdy sytuacja – jakakolwiek – się nie zmienia, zaczynamy się nudzić. Psycholodzy nazywają to bieżnią hedonistyczną: biegniemy coraz szybciej, ale zostajemy w tym samym miejscu – mówi psycholog Paul Bloom z Yale University. [Artykuł także do słuchania]Kasper Kalinowski4 sierpnia 2026 -
Człowiek
Neurony pięknych miejsc, czyli dlaczego wolimy patrzeć na naturalny krajobraz niż na tył supermarketu
Najprostsza odpowiedź na pytanie, dlaczego wakacyjna kwatera z widokiem na zalesione wzgórza lub łąkę jest droższa niż ta, z której widać szkło, beton i asfalt, brzmi banalnie: ponieważ w takim przypadku czujemy się znacznie lepiej niż w drugim. Skąd jednak bierze się to dobre samopoczucie? Odpowiedź jest złożona i aby ją poznać, badacze sięgnęli aż po elektroencefalograf mierzący aktywność elektryczną mózgu. [Artykuł także do słuchania]Andrzej Hołdys1 sierpnia 2026 -
Człowiek
Zakłócające wysokie IQ, czyli problem z kwestionariuszami do oceny depresji
Stanisław K. Czerwiński z Uniwersytetu Gdańskiego wraz ze współpracownikami analizował zależność między inteligencją a zdrowiem psychicznym. Naukowcy postawili hipotezę, że związek między inteligencją a lepszym zdrowiem psychicznym jest początkowo dodatni, gdy zbliżamy się do wysokich wartości IQ, lecz na samym szczycie skali staje się ujemny.Simon Makin28 lipca 2026 -
-
Człowiek
Czy człowiek może słuchać tylko jednej osoby? Nie. Przynajmniej przez chwilę
W gwarnej kawiarni niektórzy mają trudność w skupieniu się na tylko jednej rozmowie. Wystarczy jednak, że przy sąsiednim stoliku padnie jego nazwisko – wychwyci to natychmiast. Odpowiedzi na pytanie, co się wówczas dzieje w mózgu, udzielili właśnie badacze z Irlandii.Paulina Mozolewska17 lipca 2026 -
Zdrowie
Jarosław Jóźwiak: ADHD to wieczne wątpienie we wszystko
– Można powiedzieć, że jednym z elementów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi jest nierównowaga działania dwóch szlaków dopaminowych – mezolimbicznego i mezokortykalnego. Pierwszy odpowiada za impulsywność i szybkość działania, a drugi za kreatywność, generowanie alternatyw i wątpliwości. Właśnie to może prowadzić do paraliżu decyzyjnego i trudności z wykonywaniem zadań – mówi psychiatra dr hab. n. med. Jarosław Jóźwiak. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Gierczak-Cywińska14 lipca 2026 -
-
Zdrowie
Mózg nie traci energii na to, co już zna. Inwestuje ją za to chętnie w niespodzianki
Przez dekady neurobiolodzy spierali się o to, której informacji mózg nadaje większy priorytet: tej, której się spodziewa, czy tej, która go zaskoczy. Australijscy naukowcy znaleźli odpowiedź.Paulina Mozolewska22 czerwca 2026 -
Człowiek
Status społeczny i ekonomiczny rodziny wpływa na rozwój mózgu dziecka
Różnice w budowie ludzkich mózgów próbuje się wyjaśnić od dekad. Tłumaczono je m.in. pojedynczymi cechami, takich jak iloraz inteligencji czy skłonność do zaburzeń psychicznych. Najnowsza publikacja w „Science” sugeruje jednak, że znaczenie mają tu inne czynniki.Paulina Mozolewska11 czerwca 2026 -
Człowiek
Z wiekiem badacze stają się lepsi w łączeniu znanych faktów. Rzadziej jednak mają pomysły rewolucyjne
Współczesna nauka w dużej mierze opiera się na doświadczeniu, a systemy grantowe i struktury akademickie sprzyjają koncentracji zasobów w rękach badaczy o najdłuższym stażu. Socjologowie nauki od lat spierają się o to, jak wiek – będący kwestią nie tylko biologii, lecz także ról społecznych pełnionych w nauce – wpływa na ludzką kreatywność. Chińsko-amerykański zespół podsuwa podpowiedź.Marcin Rotkiewicz2 czerwca 2026 -
Opinie
Szczepienia i autyzm: amerykańska agencja nagle się waha, naukowcy załamują ręce
Żadnemu szanującemu się naukowcowi nie przyszłoby na myśl zasiewanie na nowo wątpliwości co do tego, że szczepionki powodują autyzm. W kwestie dotyczące zdrowia publicznego bardzo jednak lubią się wtrącać politycy. Skutki ich działań ujawnia nowe badanie opublikowane w „Science”.Margit Kossobudzka-Lipińska1 czerwca 2026
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama