-
Zdrowie
Nowy pomysł na szybkie nieinwazyjne testy na HIV. Potencjalnie można wykryć wirusa w ślinie
Autorzy tego wynalazku przyznają, że aby potwierdzić jego skuteczność, trzeba przeprowadzić jeszcze kilka eksperymentów. Jeśli uda się wszystko dopracować, to BE-SMART-HIV może znacząco przyspieszyć i poprawić diagnostykę, zwłaszcza w krajach o ograniczonych zasobach.Tomasz Roman Tarnawski24 kwietnia 2026 -
Człowiek
Wskaźniki płodności: Właśnie dochodzi do historycznej zmiany w kierunku maskulinizacji
Historycznie to panowie wiedli tu prym. W 1950 r. ta sytuacja dotyczyła mieszkańców aż 96,2 proc. krajów. W 2100 r. w większości światowych populacji wskaźniki dzietności mężczyzn będą znacznie niższe niż u kobiet.Hanna Lewkowicz23 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Dodatkowe chromosomy mogą pomagać nowotworom się rozprzestrzeniać
Komórki z nadmiarem materiału genetycznego okazują się bardziej ruchliwe i mogą „pożerać” swoich sąsiadów. To może tłumaczyć, dlaczego część agresywnych nowotworów łatwiej daje przerzuty i opiera się leczeniu.Paulina Mozolewska23 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Mózg: Nie tylko neurony ze sobą rozmawiają. Ważne komunikaty przesyłają także – nawet na duże odległości – komórki gwiaździste
„Nasze wyniki wskazują, jak rozwija się i starzeje mózg, a także jak się zachowuje w takich schorzeniach jak choroba Alzheimera i Parkinsona” – ogłosili badacze. Ich praca przyniosła także inną obserwację: sieci astrocytów są dynamiczne.Margit Kossobudzka-Lipińska22 kwietnia 2026 -
Człowiek
Kobiety i mężczyźni są podatni na inne schorzenia neurologiczne i psychiczne. Rzecz w subtelnych różnicach w mózgach
Na poziomie anatomicznym ludzkie mózgi są siebie bardzo zbliżone, na poziomie struktury molekularnej już nie. Po analizie 1,2 mln jąder komórkowych badacze opisali mechanizm, który za to odpowiada.Paulina Mozolewska16 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Powstał atlas ludzkiego łożyska. Ujawnił nowy rodzaj komórek
Przez dekady ciąża pozostawała jednym z największych paradoksów biologii: organizm matki toleruje rozwijający się płód, mimo że jest on genetycznie obcy. Wiadomo było, że kluczową rolę w tym „pakcie o nieagresji” odgrywa łożysko, ale molekularne szczegóły porozumienia pozostawały niejasne. Do teraz.Paulina Mozolewska15 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Zespół Downa: Naukowcy opracowali metodę „wyłączania” dodatkowego chromosomu 21
Kluczem do sukcesu okazała się autorska modyfikacja metody CRISPR-Cas9, polegająca na stworzeniu hybrydowego białka. Choć technologia została już opatentowana, droga do klinik nie jest prosta – wymaga jeszcze przynajmniej kilku lat testów bezpieczeństwa.Paulina Mozolewska14 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Fluor w wodzie nie obniża IQ. Metaanaliza sprzed roku miała poważne słabości
Związki fluoru dodawano w USA do komunalnej wody pitnej, by zapobiegać próchnicy u dzieci. Ostatnio w niektórych rejonach zaprzestano tej praktyki, powołując się m.in. na metaanalizę z 2025 r. sugerującą ich negatywny wpływ na inteligencję młodych konsumentów. Nowe badanie podważa słuszność tych decyzji.Marcin Rotkiewicz14 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Naukowcy sprawdzają, czy można obudzić uśpioną zdolność do regeneracji tkanek u ssaków
Regeneracja zamiast blizny – czy to możliwe u ssaków? Dwie prace z „Science” sugerują, że organizm ma odpowiednie narzędzia, tylko trzeba je uruchomić.Paulina Mozolewska10 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Zmiana jednej „litery” w DNA pojedynczego elementu kontrolującego geny powoduje zmianę płci myszy
Efekty, które uzyskali naukowcy, mogą mieć znaczenie dla zrozumienia tzw. różnic w rozwoju płci (określanych jako interpłciowość), czyli sytuacji, w których rozwój chromosomalny, hormonalny lub anatomiczny nie przebiega typowo. Nie wiadomo jednak, czy odkryty mechanizm działa także u ludzi.Paulina Mozolewska9 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Związek małżeński to mniejsze ryzyko zachorowania na nowotwór. Czy jednak naprawdę chodzi o akt ślubu?
Interesujące wnioski przedstawili właśnie naukowcy z University of Miami Miller School of Medicine. Problem w tym, że związku przyczynowego dopatrzyć się w nich trudno.Paulina Mozolewska8 kwietnia 2026 -
Zdrowie
PTSD: połączenie psychoterapii z precyzyjnym i nieinwazyjnym pobudzaniem mózgu poprawia stan weteranów
Naukowcy z UT Health San Antonio w Teksasie przedstawili wyniki eksperymentalnej terapii przeprowadzonej u 119 żołnierzy w służbie czynnej i weteranów. Wszyscy byli leczeni z powodu zespołu stresu pourazowego. Aż 92 proc. cierpiało na ciężką lub skrajnie ciężką postać zaburzenia.Paulina Mozolewska7 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Cyfrowy bliźniak pozwala przeprowadzić zabieg na sercu precyzyjnie
Arytmie komorowe należą do najgroźniejszych zaburzeń rytmu serca. Leczy się je m.in. ablacją, czyli niszczeniem fragmentów tkanki odpowiedzialnych za nieprawidłowe impulsy elektryczne. Trudno jednak precyzyjnie wskazać ich źródło. Zabiegi są długie, często wymagają powtórzeń i mogą prowadzić do dalszego uszkodzenia serca. Naukowcy z Johns Hopkins University zaproponowali inne rozwiązanie.Paulina Mozolewska2 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Depresja lekooporna: Naukowcy sugerują mniej tabletek, a więcej spacerów
Od lat wiadomo, że objawy tej choroby nakładają się na symptomy somatyczne, takie jak przewlekłe zmęczenie, bezsenność czy „mgła mózgowa”. Autorzy pracy opublikowanej w „Brain Medicine” stawiają hipotezę, że za ich część odpowiadają zaburzenia układu autonomicznego, czyli systemu sterującego funkcjami niezależnymi od woli.Paulina Mozolewska2 kwietnia 2026 -
Zdrowie
Nie należy się nadmiernie oszczędzać
Czas zerwać z poglądem, że podczas rekonwalescencji najlepszy jest odpoczynek.Lydia Denworth1 kwietnia 2026Scientific American z dnia 1 kwietnia 2026Nie należy się nadmiernie oszczędzać -
Zdrowie
Krew pediatrów: Obecne w niej komórki odpornościowe okazały się skarbnicą silnych przeciwciał przeciwko RSV
Poszukujący nowych metod leczenia naukowcy ze Szpitala Dziecięcego przy Uniwersytecie Medycznym w Chongqing zwrócili uwagę na właśnie tych lekarzy. To oni bowiem stoją na pierwszej linii frontu w walce z nękającymi dzieci patogenami, a taka częsta ekspozycja działa jak naturalny trening układu immunologicznego.(KKG)1 kwietnia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026Krew pediatrów -
Zdrowie
Alchemia w kolorowych dropsach
Oto cała prawda o suplementach diety. I garść zaleceń, jak przyjmować je bezpiecznie.Paweł Walewski1 kwietnia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026Alchemia w kolorowych dropsach -
Zdrowie
Czy bieganie to zdrowie?
Sporty wytrzymałościowe, w tym maratony, to nie tylko test kondycyjny dla uczestników, ale też eksperyment biologiczny prowadzony na żywym organizmie. Szczególnie wymagające są ultramartony, których dystans wynosi powyżej 42,195 km (długość klasycznego maratonu), najczęściej od 80 do nawet 200 km.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 kwietnia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026Czy bieganie to zdrowie? -
Zdrowie
Depresja poporodowa okrada z kontaktu z dzieckiem, a czasami zabija. W walce z nią może pomóc nowy lek
Dowody naukowe dotyczące biologii depresji poporodowej wskazują, że zaburzenie to różni się neurobiologicznie i biochemicznie od innych ciężkich zaburzeń nastroju. Jest wynikiem gwałtownych zmian hormonalnych związanych z ciążą i rozwiązaniem. [Artykuł także do słuchania]Marla Broadfoot1 kwietnia 2026Scientific American z dnia 1 kwietnia 2026Matczyna depresja -
Zdrowie
Ruch odmładza mitochondria. To zaś sprawia, że lepszą sprawnością cieszą się mięśnie
Żyjemy coraz dłużej, a to oznacza, że coraz więcej osób doświadcza objawów starzenia. Jednym z najbardziej dotkliwych są problemy z układem ruchu. Nowe badania sugerują, że regularna aktywność fizyczna może hamować, a nawet odwracać negatywne zmiany w mięśniach na poziomie komórkowym.Paulina Mozolewska31 marca 2026 -
Zdrowie
Autyzm to „ekstremalna forma mózgu męskiego”? Niezupełnie. Kobiety mogą być przed nim chronione
W przypadku spektrum autyzmu na 3–4 zdiagnozowanych chłopców przypada jedna dziewczynka. Przez wiele lat uważano, że taka różnica wynika głównie z metod diagnostycznych. Tymaczasem przyczyna jest najprawdopodobniej inna.Hanna Lewkowicz30 marca 2026 -
Zdrowie
„Ucz się” albo „Ruszaj się”. Rozkaz zależy od zgrania w czasie dwóch neuroprzekaźników
Dopamina pełni w naszym organizmie podwójną funkcję. Tajemnicą pozostawało, jak mózg rozróżnia, którą w danym momencie uruchomić. Neurobiolodzy z New York University odkryli, że kluczowy jest także drugi neuroprzekaźnik.Paulina Mozolewska26 marca 2026 -
Zdrowie
Krzysztof Selmaj: „Podwójne uderzenie” na stwardnienie rozsiane może przynieść efekty
Znowu wraca pogląd, że SM jest jednak jedną chorobą, a różnice kliniczne wynikają z indywidualnych cech pacjenta, np. genetyki, typu reakcji immunologicznych czy nawet środowiskowych – mówi prof. Krzysztof Selmaj z Collegium Medicum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, od 20 lat organizujący konferencję poświęconą temu schorzeniu. [Artykuł także do słuchania]Wojciech Mikołuszko25 marca 2026 -
Zdrowie
Abstynencja seksualna ma swoje minusy. Plemniki się starzeją, czekając na swoją kolej
Długotrwałe przetrzymywanie dojrzałych plemników w organizmach samców oraz samic prowadzi do ich degradacji. Obniża to szanse na skuteczne zapłodnienie i zdrowy rozwój embrionów.Marcin Rotkiewicz25 marca 2026 -
Zdrowie
Stres nie wywołuje raka. Przynajmniej nie bezpośrednio
Niskie wsparcie społeczne czy żałoba mogą wiązać się z wyższym ryzykiem niektórych nowotworów, ale tylko wtedy, gdy towarzyszą im niezdrowe nawyki.Hanna Lewkowicz24 marca 2026 -
Zdrowie
Nawet lekkie niedotlenienie może osłabiać działanie mózgów młodych myszy. I najprawdopodobniej u wcześniaków
Nawet 50 proc. dzieci zbyt wcześnie urodzonych zmaga się z deficytami poznawczymi i pamięciowymi, które utrzymują się do dorosłości. Problemy te wiążą się z zaburzeniami rozwoju hipokampu, czyli obszaru odpowiedzialnego za uczenie się i pamięć epizodyczną. Problemowi przyjrzeli się badacze z Oregon Health & Science University.Paulina Mozolewska23 marca 2026 -
Zdrowie
Hipokryzja ma podstawy fizjologiczne. Odkryto region mózgu, który jej sprzyja
Niektórzy ludzie oceniają zachowania innych według surowych standardów, a jednocześnie pozwalają sobie na odstępstwa od nich. Psycholodzy od dawna analizują to zjawisko. Teraz zajął się nim interdyscyplinarny zespół badaczy z Chin.Hanna Lewkowicz19 marca 2026 -
Zdrowie
Cukrzyca typu 1 zwiększa ryzyko demencji bardziej niż typ 2
W cukrzycy typu 2 mózg jest narażony na ciągłą hiperglikemię, która uszkadza naczynia i przyspiesza miażdżycę. Dodatkowe czynniki, jak zespół metaboliczny z nadciśnieniem, otyłością i zaburzeniami lipidów, potęgują te destrukcyjne procesy i zwiększają ryzyko demencji. W cukrzycy typu 1 mechanizmy wydają się inne.Paulina Mozolewska19 marca 2026 -
Zdrowie
Za przebieg ciąży i zdrowie dzieci w dużym stopniu odpowiadają także ojcowie
Przez dekady opieka prenatalna koncentrowała się niemal wyłącznie na kobietach. Naukowcy z University of Southampton i innych ośrodków na świecie połączyli dane z biologii, nauk behawioralnych i społecznych, tworząc model przygotowania mężczyzn do rodzicielstwa.Paulina Mozolewska17 marca 2026 -
Zdrowie
Marihuana medyczna nie pomaga w leczeniu depresji, lęku czy PTSD. W innych schorzeniach przynosi pewne efekty
Wnioski z pracy opublikowanej w „The Lancet Psychiatry” kontrastują z gwałtownym wzrostem recept na kannabinoidy z powodu konkretnych zaburzeń psychicznych. To może opóźniać skuteczne terapie – ostrzegają badacze i wskazują, że potrzebnych jest więcej wysokiej jakości badań.Paulina Mozolewska17 marca 2026 -
Zdrowie
Stwardnienie rozsiane ma wspólne genetyczne podłoże w różnych populacjach
Genetyka SM przez lata bazowała głównie na danych z populacji europejskich, co ograniczało pełne zrozumienie mechanizmów choroby. „To badanie pokazuje, dlaczego różnorodność ma znaczenie w badaniach” – mówią naukowcy.Paulina Mozolewska12 marca 2026 -
Zdrowie
Antybiotyki zmieniają mikrobiotę jelitową na lata. Mogą jednak także poprawić pamięć
Dane niemal 15 tysięcy Szwedów przeanalizowali naukowcy z Uppsala universitet. I odkryli, jakie długofalowe skutki może mieć nawet pojedyncza kuracja antybiotykiem. Inna grupa badawcza sprawdziła, jak taki lek wpływa na działanie mózgu.Paulina Mozolewska11 marca 2026 -
Zdrowie
Dzięki badaniu krwi można przewidzieć demencję u kobiet nawet 25 lat przed objawami. Konieczne dalsze badania
Archiwalne dane kobiet w wieku średnio 70 lat przeanalizował zespół z University of California w San Diego. Początkowo służyły one do oceny wpływu zastępczej terapii hormonalnej po menopauzie na funkcje poznawcze, ale badacze wyciągnęli z nich także inną przydatną wiedzę.Paulina Mozolewska10 marca 2026 -
Zdrowie
Multiwitamina na dłuższe życie? Nie tak szybko z wnioskami z nowego amerykańskiego badania
Czy jedna tabletka mogłaby odsunąć widmo śmierci? Taki scenariusz naukowcy przyjmują z dużą rezerwą. Nie oznacza to jednak, że nie szukają sposobów, by przynajmniej częściowo go zrealizować. Najnowsze badania wskazują na interesującą kandydatkę, choć interpretacja tych danych wymaga szczególnej rozwagi.Paulina Mozolewska9 marca 2026 -
Zdrowie
Przesilenie wiosenne nie ma podstaw biologicznych. To raczej efekt kulturowy
Wczesna wiosna: dni się wydłużają, pogoda poprawia, a wielu z nas zamiast zastrzyku energii odczuwa chroniczne zmęczenie, brak sił i senność. W krajach niemieckojęzycznych zjawisko to doczekało się nawet nazwy własnej „Frühjahrsmüdigkeit”. Wygląda jednak na to, że opisuje ono coś, co nie istnieje.Paulina Mozolewska9 marca 2026 -
Zdrowie
Genetycznie bezpłodnym myszom przywrócono możliwość rozrodu. Pomoc ludziom możliwa, ale w przyszłości
Wstrzyknięcie mRNA do jąder myszy wystarczyło, by przywrócić produkcję komórek rozrodczych w modelu wrodzonej niepłodności. Obyło się bez ingerencji w materiał genetyczny komórek płciowych. Procedura pozwoliła otrzymać nawet zdrowe potomstwo, choć nie w sposób naturalny.Paulina Mozolewska5 marca 2026 -
Zdrowie
Schizofrenia: wymaz z policzka może pomóc ją diagnozować
Rozpoznanie tej choroby jest obecnie pewnym wyzwaniem. Lekarze opierają się wyłącznie na ocenie objawów behawioralnych i kryteriach klinicznych, często ignorując jej podłoże biologiczne. Molekularne czynniki wpływające na jej rozwój są bowiem niezwykle skomplikowane. Amerykańscy naukowcy znaleźli jednak pewne rozwiązanie.Marcin Rotkiewicz4 marca 2026 -
Podkast
pulsar nadaje. sygnał 178. Łukasiewicz, Kaczanowska: Menopauza to czas owoców
Kobieta 50+ przekwita, czy rozkwita? Musi myśleć o śmierci czy może na przykład o starcie w triathlonie? Powinna bać się pigułek czy łykać je na zdrowie? Odpowiadają dr n. med. Monika Łukasiewicz, specjalistka ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i seksuologii, oraz Jagna Kaczanowska, psycholożka, dziennikarka i pisarka, autorki książki „Teraz ja!”. [wideokast]Katarzyna Czarnecka4 marca 2026 -
Zdrowie
Zaburzenia psychiczne: jak geny odpowiedzialne za jedno, zwiększają ryzyko innych
O tym, że dziedziczona podatność np. na depresję czy schizofrenię może się wiązać z kolejnymi problemami wiadomo od dawna – pokazały to badania bliźniąt i DNA osób z tego typu zaburzeniami. Brakowało jednak odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu. Ogromne szwedzkie badanie dostarcza konkretnych odpowiedzi.Paulina Mozolewska3 marca 2026 -
Zdrowie
Nowa hipoteza rozwoju mózgu: dziedziczenie linii rodowej
Dojrzały ludzki mózg to sieć 170 mld neuronów, ważąca około 1,4 kg, czyli ledwie 2 proc. masy ciała. Mimo to organ ten pochłania aż 20 proc. energii, jaką wytwarzamy. Jak z jednej komórki powstaje ta precyzyjna maszyna? Nowa praca proponuje zaskakująco prostą odpowiedź.Paulina Mozolewska2 marca 2026 -
Zdrowie
Architekci DNA
Wirusy oddziałują z genomami od milionów lat. Zazwyczaj obarczamy je winą za nasze choroby, ale zawdzięczamy im też gatunkową tożsamość.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 marca 2026Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026Architekci DNA -
Zdrowie
Długa droga do sztucznej trzustki
To urządzenie pozwoliłoby chorym na prowadzenie normalnego życia.Carrie Arnold1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Długa droga do sztucznej trzustki -
Zdrowie
Trawka − szkodzi czy nie szkodzi?
Współczesna marihuana nie jest tą samą używką co 10– 20 lat temu. Jej działanie jest znacznie silniejsze, a wpływ na zdrowie – bardziej szkodliwy. Wraz ze wzrostem konsumpcji produktów z THC wzrosła również naukowa wiedza na ich temat.Marta Alicja Trzeciak1 marca 2026Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026Trawka − szkodzi czy nie szkodzi? -
Zdrowie
Klej z pąkli pomógł w opracowaniu „plastra” na krwawiące jelita
Kiedy leczenie farmakologiczne nieswoistego zapalenia jelit nie przynosi oczekiwanych rezultatów, konieczny staje się zabieg chirurgiczny, lecz wciąż poszukuje się mniej inwazyjnych rozwiązań. Jednym z nich są genetycznie modyfikowane bakterie, wydzielające substancje wspomagające gojenie ran.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 marca 2026Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026Klej z pąkli -
Zdrowie
Rosnące globalne brzemię
Na cukrzycę typu 1 cierpią miliony ludzi na całym świecie, ale najbardziej obciąża ona biedniejsze społeczności.Miriam Quick, Jen Christiansen, Jeanna Bryner1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Rosnące globalne brzemię -
Zdrowie
Psychopatia: Nowe terapie pomagają zmniejszać bezduszność i niewrażliwość emocjonalną u dzieci
Leczenie dorosłych psychopatów jest bardzo trudne, ale w przypadku dzieci z cechami CU istnieje nadzieja. Badania długoterminowe pokazują, że około połowa z nich nie rozwija psychopatii i prowadzi stosunkowo normalne życie – zwykle dzięki serdecznym opiekunom lub innym czynnikom ochronnym w środowisku. [Artykuł także do słuchania]Maia Szalavitz1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Czy psychopatię da się wyleczyć? -
Zdrowie
Wyleczenie coraz bliżej
Nowy lek spowalnia postęp cukrzycy typu 1 i zwiększa szanse opracowania terapii prowadzących do wyleczenia.Tara Haelle1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Wyleczenie coraz bliżej -
Zdrowie
Czy nasze organy to niezależne twory?
Nie. Organizm działa jak system naczyń połączonych, a formy wymiany informacji pomiędzy narządami są różne: poprzez białka, szlaki neuronalne czy pęcherzyki zewnątrzkomórkowe. Sygnalizacja oparta na hormonach przypomina korespondencję tradycyjną pocztą – jest wolniejsza, ale za to ma większy zasięg działania.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 marca 2026Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026Czy nasze organy to niezależne twory? -
Zdrowie
Ratujmy oczy
Retinopatia cukrzycowa stanowi główną przyczynę utraty wzroku. Odpowiednia, wczesno wdrożona terapia może temu zapobiec.Liz Szabo1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Ratujmy oczy -
Zdrowie
Cukrzyca typu 1
Wprowadzenie do Raportu specjalnego: Innowacje. Cukrzyca typu 1.Jeanna Bryner1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Cukrzyca typu 1 -
Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026Dieta a długość życia
-
Zdrowie
Ryzykowne dziedzictwo
Dzięki coraz powszechniejszemu uwzględnianiu genetycznych wskaźników ryzyka pacjenci mogą uzyskać wcześniejszy dostęp do terapii, które dodatkowo mogą być skuteczniejsze.Rachel Nuwer1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Ryzykowne dziedzictwo -
Zdrowie
Plusy i minusy probiotyków
Badania wskazują, że pomimo swojej popularności suplementy zawierajace miliardy „dobroczynnych” mikroorganizmów mogą pomóc tylko w kilku chorobach.Lydia Denworth1 marca 2026Scientific American z dnia 1 marca 2026Plusy i minusy probiotyków -
Zdrowie
Zmodyfikowana terapia CAR-T daje nadzieję na skuteczniejsze leczenie guzów litych
Ultraczułą metodę, która może otworzyć drogę do leczenia raka nerki, jajnika czy trzustki, opracowali naukowcy z Memorial Sloan Kettering Cancer Center. To dopiero wyniki przedkliniczne, które trzeba zweryfikować w badaniach z udziałem ludzi.Paulina Mozolewska26 lutego 2026 -
Zdrowie
Alzheimer: Badanie krwi ma szacować, kiedy wystąpią objawy w grupach ryzyka
Ta choroba zaczyna się nawet wiele dekad przed pierwszymi zauważalnymi symptomami. W tym czasie w mózgu powoli gromadzą się już blaszki amyloidowe. Tempo zmian można określić w prosty sposób – stwierdzili właśnie badacze. Nie jest to jednak jeszcze gotowe rozwiązanie do codziennej praktyki lekarskiej.Paulina Mozolewska26 lutego 2026 -
Zdrowie
Wewnętrzna tarcza przeciwnałogowa: wariant DNA zmniejszający liczbę wypalanych papierosów
Wyniki międzynarodowych badań mogą otworzyć drogę do nowych strategii terapeutycznych w leczeniu uzależnienia od nikotyny. Jeśli spełnione zostaną dwa warunki.Marcin Rotkiewicz24 lutego 2026 -
Zdrowie
Depresja i lęk znacznie zwiększają ryzyko śmierci u 10 proc. osób chorych na raka
Nawet jedna trzecia pacjentów po diagnozie nowotworu ma problemy psychiczne, co komplikuje leczenie i zwiększa śmiertelność – wskazywały dotychczasowe badania. Były jednak zwykle niewielkie i często opierały się na samoocenie. Nowa analiza jest obszerna, ale ma swoje ograniczenia.Paulina Mozolewska23 lutego 2026 -
Zdrowie
Ból wywołany ostrym stanem zapalnym wygasa u kobiet wolniej niż u mężczyzn. Podejrzany: testosteron
Monocyty to rodzaj białych krwinek, które w odpowiedzi na stan zapalny napływają do tkanki i produkują czynnik przeciwbólowy – interleukinę 10 (IL-10) – który działa bezpośrednio na receptory na neuronach czuciowych. Czasami tak się jednak nie dzieje.Paulina Mozolewska21 lutego 2026 -
Zdrowie
Nowotwory kotów są podobne do ludzkich. Postulat: wymiana informacji między weterynarzami a lekarzami
Rak to obecnie jedna z głównych przyczyn zgonów kotów udomowionych. Mimo to jego genomika nie była do tej pory dobrze zbadana. Zmienił to właśnie międzynarodowy zespół naukowców. Wyniki ogłosił w „Science”.Paulina Mozolewska19 lutego 2026 -
Zdrowie
Gdy mięśnie ćwiczą, budzą się neurony, czyli wytrzymałość buduje też mózg
Długotrwały wysiłek wytrzymałościowy wiąże się ze zmianami m.in. w objętości istoty szarej i organizacji sieci spoczynkowych. To sugeruje, że adaptują się do niego nie tylko mięśnie i serce, ale też ośrodkowy układ nerwowy. Badacze odkryli, w jaki konkretnie sposób.Paulina Mozolewska18 lutego 2026 -
Zdrowie
Zanieczyszczenie powietrza bezpośrednio wpływa na ryzyko Alzheimera. Szczególnie u osób po udarze
Smog oraz nadciśnienie, udar i depresja to czynniki sprzyjające chorobie otępiennej. Czy zanieczyszczenia wywołują choroby do niej prowadzące, czy schorzenia wzmacniają szkodliwy wpływ smogu na mózg – to było do tej pory niejasne. Analiza danych 28 mln seniorów z USA daje odpowiedź.Paulina Mozolewska17 lutego 2026 -
Środowisko
W rumuńskim lodzie tkwi bakteria sprzed 5 tys. lat. Jeśli zostanie uwolniona, może być pomocna, ale też bardzo szkodliwa
Mikroorganizm z rodzaju Psychrobacter może hamować rozwój innych drobnoustrojów. Kłopot w tym, że potrafi przetrwać kontakt z dziesięcioma antybiotykami należącymi do różnych klas, również tymi rutynowo wykorzystywanymi w terapii ciężkich zakażeń.Jolanta Iwańczuk17 lutego 2026 -
Zdrowie
Post przerywany: modny sposób na odchudzanie, który prawie nie działa
To trend żywieniowy mocno widoczny w mediach społecznościowych. Influencerzy dietetyczni obiecują szybkie zrzucenie wagi dzięki jedzeniu w ograniczonym oknie czasowym. Najnowsze badania tych efektów nie potwierdzają.Paulina Mozolewska16 lutego 2026 -
Podkast
pulsar nadaje. sygnał 174. Paweł Sikorski: Wirusy celowo zakładają czapki
Jak się oszukuje komórki, podszywając się pod RNA gospodarza? Jak się walczy z inwazją patogenów, nie uruchamiając machiny stanu zapalnego? I wreszcie – czy, my, wielokomórkowce, nie jesteśmy wypadkiem, którego przyroda doznała przy pracy? Opowiada dr hab. Paweł Sikorski z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Laboratorium Epitranskryptomiki w Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych na tejże uczelni. [podkast]Karol Jałochowski13 lutego 2026 -
Zdrowie
Alzheimer: Lek przeciwpadaczkowy może blokować produkcję toksycznego amyloidu na wczesnym etapie
Mechanizm działania levetiracetamu na modelach zwierzęcych i hodowlach ludzkich neuronów opisał właśnie w „Science Translational Medicine” amerykańscy naukowcy. Do wyników swoich badań podchodzą z optymizmem, ale bardzo ostrożnym.Paulina Mozolewska11 lutego 2026 -
Zdrowie
Wirus grypy ma swojego „konia trojańskiego”. On umożliwia mu infekowanie serca
Podczas sezonu grypowego rośnie ryzyko zawału i niewydolności serca, zwłaszcza u osób z chorobami układu krążenia. Badacze z nowojorskiej Icahn School of Medicine odkryli właśnie, dlaczego.Paulina Mozolewska9 lutego 2026 -
Zdrowie
Borelioza: kleszcze zarażają jednak nie tak często
Ta choroba urosła w ostatnim ćwierćwieczu z niszowej, znanej głównie osobom spędzającym dużo czasu w lesie, do rangi jednego z narodowych strachów. Roznoszące ją kleszcze stały się zaś głównym motorem rosnącej naturofobii. Wieść gminna niesie, że boreliozę złapać w Polsce łatwo. Epidemiolodzy się z tym zgadzają. W zasadzie.Piotr Panek5 lutego 2026 -
Zdrowie
Bakterie w pochwie walczą o pozycję. Przegrana „dobrych” powoduje problemy
Mikrobiota pochwy, w porównaniu np. z tą jelit, jest dość prostym ekosystemem – dominuje tu zazwyczaj kilka gatunków mikroorganizmów. Na zdrowie kobiety wpływa to, którym udaje się zyskać przewagę. Ta zależy zaś od tego, czym się drobnoustroje żywią.Hanna Lewkowicz3 lutego 2026 -
Zdrowie
Jak człowiek rozprawił się z ołowiem. Lekcja z Utah
To badanie przeprowadzone zostało w USA, ale z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że jego wyniki dotyczą wielu uprzemysłowionych regionów świata, w tym Europy.Andrzej Hołdys3 lutego 2026 -
Zdrowie
Prewencja
Dowody są jednoznaczne: dyskryminacja rasowa, stan zdrowia fizycznego oraz środowisko życia mają wpływ na rozwój choroby Alzheimera i innych rodzajów demencji. Teraz naukowcy szukają sposobów, by w te procesy interweniować.Jyoti Madhusoodanan1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Prewencja -
Zdrowie
Małe nieregularności tętna mogą być korzystne
Milisekundowe wahania, wykrywane obecnie przez zegarki sportowe, mogą zwiększać nasz dobrostan.Lydia Denworth1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Małe nieregularności tętna mogą być korzystne -
Zdrowie
Kształtowanie odporności
Początkowe wyniki badań wskazują, że ryzyko choroby Alzheimera można zmniejszać przez dietę, aktywność fizyczną i podtrzymywanie kontaktów społecznych. Nadal jednak nie jest to pewne.Sara Harrison1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Kształtowanie odporności -
Zdrowie
Shimon Sakaguchi: Regulatorowe limfocyty T są fascynujące
Można wywołać choroby autoimmunologiczne u zdrowych zwierząt poprzez manipulacje układem odpornościowym, podobnie jak dochodzi do ich rozwoju u ludzi. To było dla mnie zawsze oczywiste. Gdyby inne hipotezy lub inne pomysły pozwalały wyjaśnić to, co obserwowaliśmy, podążyłbym za nimi – mówi Shimon Sakaguchi, laureat Nagrody Nobla z 2025 r. [Artykuł także do słuchania]Lauren J. Young1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Kulisy Nobla -
Zdrowie
Wielotorowa ofensywa
Nowe spojrzenie na chorobę Alzheimera prowadzi do nowych strategii terapeutycznych.Esther Landhuis1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Wielotorowa ofensywa -
Zdrowie
Badanie krwi
Nowe biomarkery dają nadzieję na wcześniejsze i prostsze diagnozowanie choroby Alzheimera, ale interpretacja wyników nie zawsze jest jednoznaczna.Cassandra Willyard1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Badanie krwi -
Zdrowie
Niemrawe jelita
W kulturze, która celebruje zdrowie i otwartość, milczymy o jednej z najpowszechniejszych przypadłości – zaparciach. Ale to milczenie ma wysoką cenę: wiąże się z ryzykiem poważnych chorób, od udarów po depresję.Paweł Walewski1 lutego 2026Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Niemrawe jelita -
Zdrowie
Bakteria pomaga w odchudzaniu
Wszystko dzięki zmianie sposobu, w jaki organizm spala tłuszcz.(KKG)1 lutego 2026Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Bakteria pomaga w odchudzaniu -
Zdrowie
Jak zwalczać stan zapalny
Wiele suplementów ma podobno zwalczać stany zapalne i zapobiegać chorobom. Trzy faktycznie mogą działać.Lori Youmshajekian1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Jak zwalczać stan zapalny -
Zdrowie
Poniedziałkowy stres
Zdrowotne skutki tego stresu są długoterminowe i mogą utrzymywać się nawet na emeryturze.Tarani Chandola, Benjamiin Becker1 lutego 2026Nieznane z dnia 1 lutego 2026Poniedziałkowy stres -
Zdrowie
Choroba Alzheimera
Wprowadzenie do Raportu specjalnego: Innowacje. Choroba Alzheimera.Lauren Gravitz1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Choroba Alzheimera -
Zdrowie
Nadzieje dla chorych na chorobę Huntingtona
Po latach rozpaczy pojawiła się nowa metoda leczenia, która spowalnia przebieg tej druzgocącej choroby.Allison Parshall1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Nadzieje dla chorych na chorobę Huntingtona -
Zdrowie
Liczy się czas
Eksperymentalne białko wiąże tlenek węgla, zanim ten zwiąże się z hemoglobiną.Sara Novak1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Liczy się czas -
Zdrowie
Niepokojąca luka
Rośnie liczba przypadków demencji, maleje liczba domów opieki. Jak rozwiązać ten problem?Tara Haelle1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Niepokojąca luka -
Zdrowie
Niebezpieczne cudowne lekarstwo
Coraz większe uznanie zyskują leki, które działają na istotę choroby Alzheimera. Niektórzy neurolodzy pozostają jednak sceptyczni.Liz Seegert1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Niebezpieczne cudowne lekarstwo -
Zdrowie
Makrofagi pożerają wirusy i sprzątają po infekcji. Umożliwia im to pewne białko
To odkrycie może pomóc w projektowaniu strategii wyciszających przewlekłe stany zapalne. Od badań z udziałem zwierząt do gotowych rozwiązań terapeutycznych jeszcze jednak daleko droga.Paulina Mozolewska28 stycznia 2026 -
Zdrowie
Zmiany w mózgu po menopauzie: wyniki największego dotąd badania obserwacyjnego
Menopauza wiąże się m.in. z mniejszą objętością istoty szarej w kilku kluczowych obszarach mózgu. Autorzy badań podkreślają jednak: to badanie obserwacyjne, a nie dowód przyczynowości.Paulina Mozolewska27 stycznia 2026 -
Zdrowie
Ciągłe próby, częste porażki. Nowy wgląd w regenerację mózgu
Większość prób regeneracji mieliny w mózgu kończy się porażką. Ale to właśnie ta masowa skala nieudanych podejść może być kluczem do plastyczności układu nerwowego — i do przyszłych terapii stwardnienia rozsianego.Paulina Mozolewska26 stycznia 2026 -
Zdrowie
Szczep bakterii wywołującej kiłę krążył po Ameryce Południowej 3 tysiące lat dłużej. I raczej nie dotarł do Europy z Kolumbem
DNA tej bakterii wywołującej tę chorobę znaleźli naukowcy w Kolumbii, w szczątkach sprzed 5,5 tys. lat. To odkrycie może podważać utrzymującą się od stuleci hipotezę, że syfilis do Europy przywieźli żeglarze i odkrywcy z wyprawy Kolumba.Paulina Mozolewska23 stycznia 2026 -
Zdrowie
Mikroglej: specjalista do spraw ukrywania dziecięcych wspomnień
Większość z nas nie pamięta prawie nic z pierwszych 4 lat życia. To amnezja niemowlęca, powszechna zarówno u ludzi, jak i zwierząt. Wspomnienia nie znikają jednak całkowicie. Nowe badania na myszach wskazują, co je blokuje.Paulina Mozolewska20 stycznia 2026 -
Zdrowie
Warto wzbudzać aktywność ośrodka nagrody. Dla układu odpornościowego
Odkrycie izraelskich uczonych wskazuje na potencjał „siły umysłu” jako nieinwazyjnego wsparcia dla tradycyjnych terapii immunologicznych.Marcin Rotkiewicz20 stycznia 2026 -
Zdrowie
Beżowa tkanka tłuszczowa ma swoje zalety: chroni przed nadciśnieniem
Nadciśnienie tętnicze, dotykające według danych WHO niemal 1,3 mld dorosłych na świecie, jest głównym czynnikiem ryzyka chorób wieńcowych oraz udarów. Jego rozwojowi sprzyja otyłość, czyli przerost białej tkanki tłuszczowej. Kilkadziesiąt gramów to jednak inny tłuszcz.Paulina Mozolewska19 stycznia 2026 -
Zdrowie
Test na Alzheimera z kropli krwi z palca? Jest możliwość, potrzebne udoskonalenia
Rozpoznanie tej choroby wymaga dziś kosztownych badań obrazowych mózgu lub inwazyjnego nakłucia lędźwiowego. Międzynarodowy zespół naukowców opracował prostszą alternatywę.Marcin Rotkiewicz5 stycznia 2026 -
Zdrowie
Zwierzęta domowe a zdrowie
Tylko wtedy, gdy nasza relacja z pupilem jest silna, odnosimy psychiczne i fizyczne korzyści.Lydia Denworth1 stycznia 2026Scientific American z dnia 1 stycznia 2026Zwierzęta domowe a zdrowie -
Zdrowie
Schizofrenia. Jej złożoność może prowadzić do skuteczniejszego leczenia
Do niedawna wszystkie leki przeciwpsychotyczne działały w zasadzie w ten sam sposób – blokowały aktywność dopaminy, neuroprzekaźnika zaangażowanego m.in. w motywację, uczenie się i tworzenie nawyków. Sukces terapii psychozy poprzez blokadę dopaminy doprowadził wielu lekarzy do przekonania, że rozumieją schizofrenię. Przedwcześnie. [Artykuł także do słuchania]Diana Kwon1 stycznia 2026Scientific American z dnia 1 stycznia 2026Nowe spojrzenie na schizofrenię -
Zdrowie
Antybiotyki
Jak działają? Dlaczego bakterie wykształcają antybiotykooporność? Czy pojawią się nowe leki?Katarzyna Kornicka-Garbowska1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Antybiotyki -
Zdrowie
Czy wiek, w jakim się zostało ojcem, wpływa na zdrowie potomstwa?
Przez lata utarło się przekonanie, że to kobieta ponosi odpowiedzialność za płodność i zdrową ciążę. To ją najczęściej ostrzega się przed zbyt późnym macierzyństwem, wskazując na tykający zegar biologiczny. W przypadku mężczyzn temat wydaje się mniej oczywisty i powszechnie się uważa, iż mogą zostać ojcami niemal w dowolnym momencie życia.Paweł Walewski1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Czy wiek, w jakim się zostało ojcem, wpływa na zdrowie potomstwa? -
Zdrowie
Przeciwnowotworowe szczepionki mRNA: terapia obiecująca, ale zagrożona
Szczepionki oparte na mRNA można dostosowywać tak, aby celowały w unikatowe mutacje guza konkretnego pacjenta. W USA drastycznie ograniczono jednak finansowanie badań nad nimi. [Artykuł także do słuchania]Rowan Moore Gerety1 stycznia 2026Scientific American z dnia 1 stycznia 2026Spersonalizowana szczepionka na raka -
Zdrowie
Tkanka tłuszczowa
Jest postrzegana głównie jako bierny magazyn nadmiaru kalorii i warstwa izolacyjna chroniąca przed zimnem. Tymczasem jej obecność wpływa na zdrowie wielu narządów.(OOŚ)1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Tkanka tłuszczowa -
Zdrowie
Robot rozgwiazda sprawdził się w starciu z rakiem
Roboty budowane z materiałów – dosłownie – miękkich, giętkich lub elastycznych, mają trochę więcej możliwości ruchu i manewrów niż maszyny zbudowane z metali. Badacze z Kanady, Niemiec i Chin zaprojektowali urządzenie przeznaczonego do terapii komórkowej.Tomasz Roman Tarnawski19 grudnia 2025 -
Zdrowie
Sztuczna inteligencja daje się zwieść bakteriom
Modele uczenia maszynowego miały pomóc w walce z antybiotykoopornością. Niestety, może być z tym problem.Marcin Rotkiewicz16 grudnia 2025
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama