Badania sugerują, że stało się to co najmniej 7 mln lat temu, lecz o dziwo nie w Afryce Wschodniej lub Południowej, ale na… Saharze.

Nie wszyscy reagujemy na sygnały nagrody tak samo. Jedni szybko się uczą, inni uparcie trzymają się starych skojarzeń – nawet gdy to się nie opłaca.

Nie wierzmy firmom, które obiecują genetyczną optymalizację zarodków.

Jego przyczyną są nieprzespane noce.

Projekt nauki obywatelskiej wykazał, że drobne działania mogą dać w zakresie poprawy dobrostanu podobne korzyści, jak duże interwencje.

Jak kolor włosów wpływa na organizm?

Kobiety były obecne w każdej epoce we wszystkich społecznościach, a jednak historia – nawet ta pisana jeszcze niedawno przez archeologów – często traktowała je jako tło, pomimo że pozostałości archeologiczne są znacznie bardziej sprawiedliwe niż dane historyczne.

Wbrew powszechnemu mniemaniu bycie sumiennym się opłaca. Jak wykształcić tę cechę u najmłodszych?

Współcześni ludzie nabyli prowadzący do nowotworów wariant wirusa ok. 60 tys. lat temu – być może podczas krzyżowania się z zakażonymi neandertalczykami. Tę hipotezę mogą podważyć najnowsze badania.

Półwysep Iberyjski był miejscem, gdzie nasi dawni kuzyni trwali jeszcze uparcie, gdy reszta Europy już dawno zmieniła mieszkańców – tak przez lata uważano. Z nowych badań wynika, że niesłusznie.

W południowych Apeninach, w skalistych zakamarkach Grotta della Monaca w Kalabrii, archeogenetyka odsłania opowieść, która łączy demografię, społeczną strukturę i intymne więzi.

Do pewnego momentu sprawa była mało skomplikowana: albo się udawało mieć dziecko, albo nie. Dziś medycyna oferuje całą skrzynkę narzędzi: badania genetyczne w czasie ciąży, zapłodnienie poza organizmem, komórki od dawców, a nawet możliwość urodzenia dziecka przez inną kobietę. Im więcej opcji, tym większe poczucie kontroli. A przynajmniej tak się wydaje.

Analiza karier dziesiątek tysięcy wybitnych jednostek – od noblistów po mistrzów olimpijskich – wskazuje, że droga na szczyt nie wiedzie przez wczesną specjalizację.

Jak nie stracić zaufania do dowodów i ekspertów? Jakimi narzędziami walki z kłamliwymi informacjami dysponują organy ścigania? Czym jest biały wywiad? Odpowiada dr Piotr Lewulis, dyrektor Centrum Nauk Sądowych oraz pracownik Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. [wideokast]

Paleogenetycy znaleźli w żyjących ludziach archaiczne warianty genów, które miały definiować współczesne człowieczeństwo. Wyniki nie pasują do dawnej, prostej opowieści o ewolucji.

Ponad sto lat temu z Hjortspring wyciągnięto coś, co wyglądało jak szkielet wielkiej ryby. Dziś wiemy, że to najstarszy zachowany drewniany okręt wojenny Skandynawii. Nowe badania właśnie dołożyły do tej historii kilka brakujących elementów.

Co dzieje się, gdy mózg musi podjąć decyzję w zmiennych warunkach? To pytanie połączyło badaczy pochodzących z zespołów rozrzuconych od Wielkiej Brytanii po Koreę i Japonię.

Dlaczego taniec, malowanie czy gry komputerowe utrzymują mózg w dobrej kondycji? Czym jest luka jego wieku? Co odliczają zegary mózgowe? Odpowiada psycholożka dr hab. Aneta Brzezicka, prof. Uniwersytetu SWPS.

Opowieści Johna Smitha o rdzennych mieszkańcach Ameryki nad rzeką przez cztery stulecia traktowano jak literacką mieszankę kolonialnej propagandy i fantazji. Okazuje się jednak, że w tej sprawie nie konfabulował.

Od lat wiadomo, że nasi przodkowie potrafili wykorzystywać ogień, ale pytanie, kiedy nauczyli się go wytwarzać, pozostaje otwarte. W Barnham w Suffolk odkryto właśnie najstarsze, dobrze udokumentowane, ślady tej umiejętności.

Muszle znalezione daleko od wybrzeża ujawniają istnienie pradawnych sieci wymiany – i przypominają, że neolityczny świat brzmiał inaczej, niż dotąd sądziliśmy.

Jedno zranione zwierzę, które przeżyło tygodnie z krzemiennym odłamkiem w kości, odsłania codzienną rzeczywistość łowców z późnego plejstocenu.

Nowe badanie podważa popularną tezę psychologii ewolucyjnej, że preferowanie młodszych partnerek wynika z maksymalizacji szans reprodukcyjnych.

Które fragmenty genomu zamieniają się na RNA i jakie białka powstają dzięki procesowi splicingowemu? Badania szukające odpowiedzi na te pytania bazowały na bardzo zawężonym materiale. Do dziś.

Genetycy i archeolodzy zrobili właśnie to, o czym wielu badaczy neolitu marzyło od lat: zajrzeli w rodzinne albumy mieszkańców północnych Chin sprzed czterech tysięcy lat.

Odkrycie, w jaki sposób najmłodsze mózgi uczą się i zapamiętują, może pomóc zrozumieć proces uczenia się języka i niektóre zaburzenia rozwojowe, a także dostarczyć wskazówek odnośnie do wychowania i wczesnej edukacji.

Po latach dręczącej niepewności, co do stanu swojej psychiki, autorowi udaje się poznać przyczynę nietypowego zachowania.

Przetrwanie ludzkości po globalnej katastrofie to temat fascynujący ekspertów od dawna. Tajne plany rządowe na wypadek kryzysu cywilizacji dowodzą, że państwa traktują zagrożenia ze śmiertelną powagą.

Pierwsi ludzie dotarli na Szósty Kontynent już 60–65 tys. lat temu – wskazują najnowsze badania genetyczne. Przy okazji naukowcy odkryli coś jeszcze.

Estiopskie Woranso-Mille to dziś jedyne stanowisko, gdzie zdobyto klarowny dowód współistnienia dwóch gatunków homininów w tym samym czasie i miejscu. I nie jest to tylko archeologiczna ciekawostka.

Analiza danych z eksperymentu przy użyciu nowatorskiej metody o nazwie Interbrain Representational Similarity Analysis ujawniła dwa etapy dopasowywania tego, co mózgi przetwarzają w danej chwili.

Mózg rozwija się i starzeje w sposób nieliniowy. Zmiany, które zachodzą w nim w czasie życia osobniczego, można podzielić na pięć odrębnych faz: dzieciństwo, adolescencję, dorosłość, wczesną starość oraz późną starość.

Z najnowszych badań kości z belgijskiej jaskini Goyet wynika, że oprawcy nie tylko potrafili rozłupywać kości, by dobrać się do szpiku, ale też wybierali ofiary. Nie kierowali się przy tym ani głodem, ani przypadkiem.

Nieznana mowa często brzmi jak niezrozumiały potok dźwięków. Teraz już wiadomo, dlaczego w języku ojczystym magicznie dzieli się on na pojedyncze słowa.

Ten gest pojawił się miliony lat temu, zanim nastały kultura, tabu i romantyzm. Wymieniając oddechy, nasi przodkowie przekazywali nie tylko mikroby, ale i więzi – być może równie skutecznie, jak słowa.

Przez długi czas myślano, że na kazachskim stepie można się spodziewać jedynie śladów mobilnych obozowisk, tymczasem znaleziono tam pozostałości liczącego 140 ha miasta z epoki brązu.

Glinianą miniaturę znaleźli archeolodzy w Nahal Ein Gev II – jednej z ostatnich osad Natufijczyków nad Jeziorem Galilejskim. To najstarsza na świecie scena świadomej interakcji człowiek–zwierzę i najwcześniejsze naturalistyczne przedstawienie kobiety na Bliskim Wschodzie.

Mutacje powiązane z IQ pojawiły się na krótko przed tymi, które zwiększają podatność człowieka na zaburzenia psychiczne – stwierdzili naukowcy. Zastrzegają jednak, że wnioski z ich badań nie są uniwersalne.

Zespół, który współtworzył, pozostał dla mnie czymś w rodzaju wizyty UFO, błyskawicznym lądowaniem i momentalną ewakuacją obcych.

Zrabowane muzeum, spalone archiwa, puste miejsca po piramidach. W Sudanie wojna toczy się nie tylko o przyszłość – ale i o pamięć przeszłości.

Na koralowej wysepce ludzie łowili drapieżniki oceanu, zanim Rzymianie zdążyli zbudować swoje drogi.

Nowe badanie zdecydowanie temu zaprzecza. Starsze osoby okazują się bowiem równie skuteczne, a czasem nawet lepsze we wstępnej ocenie wiarygodności innych ludzi.

Rozmowa z Ellą Al-Shamahi, biolożką ewolucyjną i przewodniczką w serialu BBC „Człowiek. Historia ewolucji”, o wędrówce przez 300 tys. lat dziejów naszego gatunku. A także o długiej podróży osobistej.

Na długo przed pojawieniem się pisma i pieniędzy, mieszkańcy Andów opracowali własny – kamienny – system księgowości.

W wieku 97 lat zmarł James Watson – ostatni z pionierów współczesnej genetyki i współodkrywca podwójnej helisy DNA. Wcześniej sam przekreślił swoje dziedzictwo i odszedł w niesławie.

Czasami wystarczy ułamek sekundy. Ktoś odwraca głowę, a nasze oczy podążają w tym samym kierunku, zanim zdążymy o tym pomyśleć. Ten automatyczny gest to jeden z fundamentów ludzkiej komunikacji. Jak mózg go tworzy?

Polaryzacja staje się coraz większym problemem liberalnych demokracji. Autorzy nowej publikacji w „Proceedings of the National Academy of Sciences” wskazują możliwą przyczynę jej zaostrzenia.

W południowo-wschodnim Meksyku, w miejscu zwanym Aguada Fénix, niedawno widać było tylko płaskie pola i wyschnięte jezioro. Teraz badana jest tam najstarsza i największa monumentalna konstrukcja Mezoameryki – platforma i system kanałów uformowanych w gigantyczny krzyż.

Ten człowiek żył ok. 200 tys. lat temu. Materiał genetyczny udało się wydobyć z pojedynczego zęba trzonowego oznaczonego jako Denisova 25. Słowem: w syberyjskiej jaskini, która już raz odmieniła rozumienie prehistorii, naukowcy ponownie dokonali przełomu.

Jak bardzo denisowanie i neandertalczycy byli twórczy i kreatywni? Jaką kuchnię preferowali? Czy obca im była ekologia? Jak traktowali kobiety? Odpowiada Agnieszka Krzemińska, archeolożka i dziennikarka naukowa pulsara, autorka książki „Homo nie tylko Sapiens. Inna opowieść o naszych przodkach”.

Metody zapewnienia sobie komfortu po defekacji zmieniały się wraz z upływem czasu. Ale wszystkie urządzenia związane z oddawaniem kału i miejsca temu służące miały sprawić, by nasze odchody znalazły się jak najdalej od nas.

Poglądy ludzi stają się coraz bardziej spolaryzowane, a „komory pogłosowe” pogłębiają różnice zdań. Dotyczy to nie tylko kwestii politycznych; obejmuje także tematy faktograficzne, od zmian klimatu po szczepienia.

Dlaczego tak trudno przebić się przez greenwashing i szumne deklaracje w świecie mody zrównoważonej?

Zawodowo zajmuję się badaniem platform społecznościowych i mogę dać rodzicom kilka porad, jak pomóc dzieciom bezpiecznie z nich korzystać.

W XXI w. piraci wcale nie zniknęli z listy zagrożeń współczesnej żeglugi. Filmowe rekwizyty zastąpili nowoczesnymi systemami naprowadzania i technologicznymi gadżetami.

Preferowanie jednej ręki – najbardziej widoczna asymetria ludzkiego ciała – od dawna przykuwa uwagę badaczy. Skąd wzięła się ta skłonność? Naukowcy badają ten fenomen już od blisko pół wieku.

O naszej skłonności do pomocy może decydować ciało migdałowate podstawno-boczne.

Dlaczego dzieciom powinno się pozwalać na dotykanie „eksponatów”, gmeranie w nich, a nawet ich psucie? Co z takich działań wynika? Mówi antropolożka kultury i edukacji dr Ilona Iłowiecka-Tańska, zastępczyni dyrektor programowej ds. innowacji Centrum Nauki Kopernik.

Niedługo przed wyginięciem neandertalczycy żyli na Krymie, a wcześniej regularnie docierali aż do odległego o ponad 3 tys. km Ałtaju, pasma górskiego w Azji Środkowej.

Czy lęk przed karą od bogów może powstrzymać ludzi przed niszczeniem przyrody? Zespół japońskich badaczy kierowany przez Shotę Shibasakiego z Doshisha University uważa, że tak. O ile duchy karzą z umiarem.

Nowe badania wyjaśniają, jak została zaprojektowana, a następnie była przez wieki doskonalona majańska tablica zaćmień znajdująca się w słynnym „Kodeksie Drezdeńskim”.

25. raz odbyła się gala Nagród Naukowych POLITYKI. Finaliści obdarowali nas wiedzą, energią i radością, my ich stypendiami, wdzięcznością i tortem. A w powietrzu unosił się zapach zupy pomidorowej.

Dr Piotr Olechowski, dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, dr hab. n. med. Tomasz Gąsior, dr inż. Aleksandra Wdowczyk i dr inż. Marek Wodziński zostali laureatami tegorocznych Nagród Naukowych POLITYKI. Wręczyliśmy także nagrody finałowe kolejnym 10 osobom. 25. edycję programu zamykamy kwotą prawie 7 mln 300 tys. zł, przekazanych w ręce 407 utalentowanych młodych naukowców.

Znalezisko nazwane KNM-ER 101000 jest mocno niekompletne i składa się z fragmentu czaszki, zębów, a także kości ręki. Szczególnie ta ostatnia część szkieletu zaintrygowała badaczy, bo wcześniej takie odkrycie nikomu się nie trafiło. Poza tym dowodzi, że nasz wymarły kuzyn wytwarzał narzędzia.

Toksyczny, odkładający się w kościach i niszczący układ nerwowy. Obwiniany o upadek Rzymu i plagę współczesnych zaburzeń rozwojowych. Historia naszej relacji z tym pierwiastkiem sięga dwóch milionów lat.

25 listopada w CERN w Genewie odbędzie się międzynarodowy finał FameLab. Polskę reprezentować będzie mgr inż. Natalia Izdebska z Politechniki Warszawskiej.

Na obrzeżach dzisiejszego Rzymu, w miejscu zwanym Casal Lumbroso, archeolodzy odkryli coś, co wygląda jak podwórko jatek sprzed pół miliona lat. To świadectwo podejścia do życia Homo heidelbergensis.

W 2017 r. archeolodzy opisali w szczękach neandertalczyków z Krapiny charakterystyczne rowki biegnące wzdłuż korzeni zębów. Uznano je za dowód, że używali wykałaczek. Czy słusznie?

Nagroda Nobla w dziedzinie literatury za rok 2025 została przyznana węgierskiemu pisarzowi László Krasznahorkai „za jego fascynującą i wizjonerską twórczość, która w obliczu apokaliptycznego terroru potwierdza siłę sztuki”.

Ciało mężczyzny zmarłego na pograniczu Mezoameryki i Aridoameryki w XI w. zostało złożone w skalnym schronieniu pod Zimapán. Przetrwało i dziś umożliwia dostęp nie tylko do kości czy tkanek, ale też do mikrobiomu jelitowego.