Nauki o złożoności
-
Środowisko
Amonity wyginęły, a łodziki żyją do dziś. Być może wszystko rozbiło się o jajka
Jedna z wcześniejszych hipotez wskazywała, że nautilusy miały po prostu żyć w lepszych miejscach. Zebrane dane tego nie potwierdziły. Znacznie bardziej prawdopodobna wydawała się inna teoria – dotycząca sposobu wydawania potomstwa.Jolanta Iwańczuk6 maja 2026 -
Kosmos
Większa od Ziemi, obliczem przypomina Merkurego. Oto najlepiej opisana odległa egzoplaneta
Powierzchnię LHS3844b tworzy cięższa materia podobna do mających wulkaniczne pochodzenie bazaltów, zasobnych w magnez i żelazo. Badacze ustalili nawet, że najwyższe partie skał uległy rozdrobnieniu pod wpływem promieniowania kosmicznego oraz bombardowania przez meteoryty, przeobrażając się w zwietrzelinę.Andrzej Hołdys5 maja 2026 -
Środowisko
Ratować czy pozwolić umrzeć? Pytanie wraca po historii humbaka Timmy'ego
Sytuację wieloryba, którego nie wiadomo kto nazwał Timmy, śledziły miliony ludzi. Jego historia dobiegła końca, ale pozostawiła pytania, na które dobrze byłoby znaleźć odpowiedzi. [Artykuł także do słuchania]Michał Rolecki5 maja 2026 -
-
Środowisko
Lód morski ustrzegł wale grenlandzkie przed wybiciem. Wyczytane z dzienników okrętowych
Wielorybnicy już kilka wieków temu uganiali się za tymi wielorybami. Nawet wtedy, gdy ich życie było już zagrożone. Gatunek jednak przetrwał, a następnie zwiększył liczebność. Ludziom na przeszkodzie stanęła bowiem natura.Andrzej Hołdys29 kwietnia 2026 -
Środowisko
El Niño w tym roku prawie pewne. Jak silne będzie? Konkretnych prognoz jeszcze nie ma
Być może już w maju na Pacyfiku pojawi się kolejne El Niño – prognozuje Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). Od zakończenia poprzedniego, które rozgrzało glob do rekordowych temperatur, upłynęły zaledwie dwa lata.Andrzej Hołdys27 kwietnia 2026 -
Środowisko
Chmury zbierają się nad Amazonią. I to drobna dobra wiadomość, bo przynoszą trochę chłodu
Rondônia została wybrana przez naukowców z amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery do badań, których celem było ustalenie, w jaki sposób na błyskawiczną i masową dewastację naturalnego krajobrazu, zareagował jeden element pogody. Wyniki zaskakują.Andrzej Hołdys23 kwietnia 2026 -
Środowisko
„Pytanie Matki Ziemi, ile ma lat, jest nieuprzejme”. Naukowcy od dawna jednak dążą do uzyskania odpowiedzi
70 lat temu dowiedzieliśmy się, że nasza planeta jest nobliwą seniorką, która ciągle odmładza swoje oblicze. Wcześniej nikt nawet nie wyobrażał sobie, że może mieć aż tyle lat. [Artykuł także do słuchania]Andrzej Hołdys14 kwietnia 2026 -
Środowisko
Jajo zapewniało listrozaurowi komfortowy rozwój. Ssacze matki zaczęły karmić mlekiem miliony lat później
W skałach basenu Karoo w Republice Południowej Afryki znaleziono trzy okazy listrozaura – dicynodonta z wczesnego triasu, który zdominował lądy po największym wymieraniu w dziejach Ziemi. Są one pośrednią wskazówką, kiedy u ssaków pojawiła się laktacja.Jolanta Iwańczuk13 kwietnia 2026 -
Środowisko
Czy planetarny krwiobieg zaczyna chorować? Pojawiły się niepokojące symptomy, które naukowcy uważnie monitorują
Pierwszą dokładną mapę krążenia prądów morskich na Ziemi opracował zespół Luca Lenaina, oceanografa z University of California. Kluczową funkcję odgrywają tu satelity, ale wsparciem okazuje się także sztuczna inteligencja.Andrzej Hołdys13 kwietnia 2026 -
-
Środowisko
Nowoczesne zwierzęta zameldowały się na Ziemi na długo przed kambrem – dowodzi skarb odnaleziony w Chinach
W powietrzu nad znanym stanowiskiem we wschodniej części Junnanu od pewnego czasu wisiała sensacja. Wśród ediakarskich stworów trafiał się bowiem od czasu do czasu osobnik, który przypominał któreś ze zwierząt nowoczesnych – tych, które teoretycznie miały się pojawiać dopiero jakieś 539 mln lat temu.Andrzej Hołdys2 kwietnia 2026 -
-
Struktura
Firmy naftowe i gazowe nadal chcą zarabiać na paliwach kopalnych. Zainteresowały się produkcją tworzyw sztucznych
Choć przemysł przedstawia swoje plany zwrócenia się ku plastikowi jako odpowiedź na zapotrzebowanie konsumentów na materiały będące kluczowym elementem współczesnego życia, wyraźnie działa tu też inny czynnik. [Artykuł także do słuchania]Beth Gardiner1 kwietnia 2026 -
Kosmos
Gdy Księżyc zbliża się do nowiu, galaktyczne cząstki znikają z niego na dwa dni. Działa tu Ziemia
Kolejne pakiety danych przesyłanych przez księżycowy lądownik Chang'e 4 przebywający od ponad siedmiu lat na niewidocznej połówce Srebrnego Globu analizują badacze. Zaskakujące odkrycie, którego właśnie dokonali, może pomóc w eksploracji naszego satelity.Andrzej Hołdys25 marca 2026 -
Struktura
pulsar nadaje. sygnał 182. Piotr Zdańkowski: Głównie kręcę śrubkami
Czy istnieje narzucona przez samą naturę światła granica tego, co można zobaczyć pod mikroskopem? A jeśli tak – jak naukowcy nauczyli się ją sprytnie omijać, żeby zajrzeć jeszcze głębiej w mikroświat? Opowiada dr inż. Piotr Zdańkowski, badacz nowych technik obrazowania z Instytutu Mikromechaniki i Fotoniki na Wydziale Mechatroniki Politechniki Warszawskiej. [podkast]Karol Jałochowski20 marca 2026 -
Środowisko
Zimno w plejstocenie nie wzięło się z powietrza. Odpowiedzialnymi są tu oceany
Do takiej nieoczywistej konkluzji doprowadziły naukowców dane pozyskane z równie nieoczywistego źródła. „Otwiera ona nową perspektywę badawczą, ale wymaga weryfikacji” – mówi jeden z nich.Andrzej Hołdys18 marca 2026 -
Kosmos
Życie na Ziemi może być rodzimym wyrobem z surowców z importu. O odkryciu z Ryugu
To zaczyna wyglądać na prawidłowość. W kolejnych próbkach materii pochodzącej z planetoidy odnaleziono wszystkie pięć zasad azotowych budujących RNA i DNA. Na razie jednak na żadnym z pozaziemskich obiektów samych nukleotydów lub kwasów nukleinowych nie stwierdzono.Andrzej Hołdys16 marca 2026 -
Środowisko
Mangrowce ciężko pracują dla środowiska. Wymagają zatem skutecznej ochrony
Rosną na granicy lądu i morza. Potrafią oddychać korzeniami, rosnąć w słonej wodzie i przetrwać codzienne zalewanie przez przypływy. Choć zajmują zaledwie 0,1 proc. powierzchni Ziemi, ich znaczenie dla przyrody i ludzi jest ogromne. Dwa nowe badania pokazują, jak silnie wpływają na obieg węgla i jak można je wzmocnić. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk16 marca 2026 -
Kosmos
Azotozomy nie pluskają na Tytanie. Jedna z hipotez powstania życia na wielkim księżycu Saturna obalona
W laboratorium naukowcy wykreowali warunki zbliżone do tych panujących na powierzchni Tytana, a następnie obserwowali, jak zachowuje się akrylonitryl w obecności najpierw ciekłego metanu, a później ciekłego etanu. W obu przypadkach zamiast formować struktury podobne do żywych komórek, zwyczajnie krystalizował.Andrzej Hołdys12 marca 2026
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama