Ewolucja Wszechświata

• 
  Kosmos

  Księżycowy żłobek

  Wir z gazu i pyłu może być miejscem powstawania księżyców.

  Elise Cutts

  1 lutego 2026
• 
  Kosmos

  Poszukiwanie rodzin planetoid, czyli astronomiczna genealogia dla dobra Ziemi

  Zarówno Ryugu, jak i Bennu są potencjalnie niebezpiecznymi planetoidami, co oznacza, że w odległej przyszłości mogą zderzyć się z nasą planetą. Jeśli poznamy ciała macierzyste takich groźnych obiektów, będziemy mogli lepiej zrozumieć, w jaki sposób trafiają one z głównego pasa planetoid do wewnętrznej części Układu Słonecznego. [Artykuł także do słuchania]

  Phil Plait

  1 lutego 2026
• 
  Kosmos

  Ciemna materia wychodzi z cienia

  Teleskop Webba pokazuje tysiące galaktyk – ale to, co najważniejsze, pozostaje niewidzialne. Nowe badanie ujawnia mapę ciemnej materii z bezprecedensową dokładnością.

  Łukasz Tychoniec

  26 stycznia 2026
• 
  Kosmos

  Zagadka asymetryczności Księżyca rozwiązana

  Księżyc od dawna wygląda na obiekt złożony z dwóch różnych światów. Najnowsze analizy izotopowe wskazują przyczynę.

  Andrzej Hołdys

  13 stycznia 2026
• 
  Kosmos

  pulsar nadaje. sygnał 167. Przemek Mróz: Nie lubię wielkich słów, ale to duże odkrycie

  O przełomowej obserwacji planety niezwiązanej z żadną gwiazdą i samotnie przemierzającej przestrzeń kosmiczną, opowiada współautor tego dokonania, dr Przemek Mróz z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, laureat Nagrody im. Franka Wilczka, uczestnik eksperymentu OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment). [podkast]

  Karol Jałochowski

  9 stycznia 2026
• 
  Kosmos

  Noworoczna sensacja: planeta samotniczka namierzona i „zważona”

  Przełomowe odkrycie dotyczy globu, który nie jest związany z żadną gwiazdą. Dokonał go zespół, którym kierowali Andrzej Udalski z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, Subo Dong z Chin oraz Chung-Uk Lee z Korei Południowej. [Artykuł także do słuchania]

  Andrzej Hołdys

  1 stycznia 2026
• 
  Kosmos

  Fragmenty Marsa prawdopodobnie szybko do nas nie przylecą

  Probówki z próbkami umieszczone wewnątrz Perseverance mogą przetrwać nawet pół wieku. Jeśli misja Mars Sample Return zostanie anulowana lub przełożona, łazik może je gdzieś zostawić w nadziei, że jakaś przyszła wyprawa – być może nawet ekspedycja z udziałem ludzi – je odbierze. [Artykuł także do słuchania]

  Jonathan O’Callaghan

  1 stycznia 2026
• 
  Kosmos

  Owocowa gwiazda

  Dzięki szybkim obserwacjom udało się poznać kształt eksplozji supernowej.

  Weronika Śliwa

  1 stycznia 2026
• 
  Kosmos

  Kisiel zamiast oceanu. Tytan traci jedną z tajemnic

  Największy księżyc Saturna od lat był celem dociekań poszukiwaczy pozaziemskiego życia. Teraz naukowcy studzą te nadzieje – i otwierają zupełnie nowy scenariusz.

  Andrzej Hołdys

  17 grudnia 2025
• 
  Kosmos

  Protogwiazd w Wężowniku nie można lekceważyć

  Wyrzuty gorącego gazu z gwiazd powstających w tym gwiazdozbiorze zbadał Iason Skretas z Max-Planck-Institut für Radioastronomie. Jego promotorką jest dr Agata Karska z UMK. Wyniki ich badań opublikowano w „Astronomy & Astrophysics”.

  Łukasz Tychoniec

  11 grudnia 2025
• 
  Kosmos

  Jak Jowisz uratował Ziemię

  Nasza planeta mogła być tak rozgrzana, że nie nadawałaby się do zamieszkania.

  Andrzej Hołdys

  1 grudnia 2025
• 
  Kosmos

  Kłamstwa, przemyt, zabójstwa. Oto ziemska historia dziewiątego co do wielkości meteorytu na świecie

  Przez wieki El Ali – brązowawy, pokryty wgłębieniami głaz szerokości około dwóch metrów i wysokości jednego – pozostawał niezauważony przez nikogo poza miejscowymi mieszkańcami. Kiedy go dostrzeżono, zrobiło się mrocznie i ponuro.

  Dan Vergano

  1 grudnia 2025
• 
  Kosmos

  Kosmiczne echa świetlne

  Osobliwe zjawiska zwane echami świetlnymi tworzą w kosmosie niezwykłe, zmieniające się kształty.

  Phil Plait

  1 grudnia 2025
• 
  Kosmos

  Bennu i cegiełki życia: kolejne zastanawiające odkrycie

  Wyniki analiz, które właśnie opublikowało PNAS, potwierdziły wcześniejsze doniesienia o bogactwie chemicznym obiektu 1999 RQ36. Asteroida miała jednak coś jeszcze w zanadrzu.

  Marcin Rotkiewicz

  25 listopada 2025
• 
  Kosmos

  Milion dolarów na godzinę. O najdroższym czasie we Wszechświecie

  Jesień to sezon gorączki. Setki astronomów porzucają codzienność, by wziąć udział w najdroższej naukowej loterii – walce o czas obserwacyjny na Kosmicznym Teleskopie Jamesa Webba.

  Łukasz Tychoniec

  15 listopada 2025
• 
  Kosmos

  Ostatni krzyk czarnej dziury

  Czy wybuchła strumieniem wysokoenergetycznych cząstek?

  (WŚ)

  1 listopada 2025
• 
  Kosmos

  Tajemnicze początki Merkurego

  Czy powstał wskutek kolizji dwóch obiektów?

  (WŚ)

  1 listopada 2025
• 
  Kosmos

  Planetarne samobójstwo

  Pewna planeta wywołuje rozbłyski na swojej gwieździe, dążąc do własnej destrukcji.

  Jacek Krywko

  1 listopada 2025
• 
  Kosmos

  Słońce umrze, to pewne. Czy jakaś planeta to przetrwa?

  Dostosowywanie się do kaprysów naszej gwiazdy nie jest łatwym zadaniem. Może wydawać się niezmienna z dnia na dzień, jeśli jednak spojrzymy na miliony, a nawet miliardy lat, sytuacja zaczyna wyglądać inaczej – i to diametralnie. Niekoniecznie dobrze.

  Phil Plait

  1 listopada 2025
• 
  Kosmos

  Gorący Jowisz dał się rozpoznać meteorologicznie

  „Bezwietrznie, ale upalnie. Krem do opalania i tak na nic się nie zda”. Tak mogłaby brzmieć prognoza pogody dla planety WASP-18b. Powstała bowiem pierwsza trójwymiarowa mapa atmosfery egzoplanety, która na to pozwala.

  Łukasz Tychoniec

  29 października 2025