Genetyka i fizjologia

• 
  Człowiek

  Płodność w stanie nieważkości. Dylemat ery kosmicznych lotów turystycznych

  Pobyty w kosmosie przestają być doświadczeniem garstki astronautów. Coraz pilniejsze staje się pytanie, czy zostaną ustalone zasady dotyczące rozrodczości poza Ziemią, zanim pierwszy przypadek zmusi ludzi do improwizacji.

  Paulina Mozolewska

  4 lutego 2026
• 
  Człowiek

  Manioci z Peloponezu są jak kapsuła czasu. Ich geny pamiętają epokę brązu

  W przeciwieństwie do większości populacji Bałkanów, Deep Mani niemal nie wchłonęło późniejszych migrantów, jak Słowianie, którzy po upadku Cesarstwa Rzymskiego znacząco zmienili genetyczną mapę regionu.

  Agnieszka Krzemińska

  4 lutego 2026
• 
  Zdrowie

  Bakterie w pochwie walczą o pozycję. Przegrana „dobrych” powoduje problemy

  Mikrobiota pochwy, w porównaniu np. z tą jelit, jest dość prostym ekosystemem – dominuje tu zazwyczaj kilka gatunków mikroorganizmów. Na zdrowie kobiety wpływa to, którym udaje się zyskać przewagę. Ta zależy zaś od tego, czym się drobnoustroje żywią.

  Hanna Lewkowicz

  3 lutego 2026
• 
  Człowiek

  Co odpowiada za to, że człowiek starzeje się i umiera? Wygląda na to, że jednak w połowie geny

  Do tej pory uważano, że genetyka odpowiada za maksymalnie 25 proc. długości życia. Reszta to środowisko, styl życia i zwykłe szczęście. Nowe badanie w „Science" wskazuje jednak, że te szacunki były zaniżone.

  Paulina Mozolewska

  29 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Kiedy naprawdę rośnie libido? Naukowcy sprawdzają

  Pożądanie seksualne nie spada liniowo z wiekiem i nie zawsze rośnie wraz z udanym związkiem. Statystyka okazuje się mniej intuicyjna, niż sądzimy.

  Hanna Lewkowicz

  26 stycznia 2026
• 
  Zdrowie

  Ciągłe próby, częste porażki. Nowy wgląd w regenerację mózgu

  Większość prób regeneracji mieliny w mózgu kończy się porażką. Ale to właśnie ta masowa skala nieudanych podejść może być kluczem do plastyczności układu nerwowego — i do przyszłych terapii stwardnienia rozsianego.

  Paulina Mozolewska

  26 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Duży penis jest atrakcyjny albo groźny. Hipoteza: ewolucja tego narządu przebiegała dwutorowo

  Wśród naczelnych człowiek stanowi ewolucyjny wyjątek: posiada prącie, które jest relatywnie znacznie dłuższe i grubsze niż u innych małp człekokształtnych. Ponieważ przyczyny tego zjawiska nie zostały dotąd jednoznacznie wyjaśnione, międzynarodowy zespół badaczy przeprowadził nowatorski eksperyment.

  Marcin Rotkiewicz

  22 stycznia 2026
• 
  Zdrowie

  Mikroglej: specjalista do spraw ukrywania dziecięcych wspomnień

  Większość z nas nie pamięta prawie nic z pierwszych 4 lat życia. To amnezja niemowlęca, powszechna zarówno u ludzi, jak i zwierząt. Wspomnienia nie znikają jednak całkowicie. Nowe badania na myszach wskazują, co je blokuje.

  Paulina Mozolewska

  20 stycznia 2026
• 
  Zdrowie

  Beżowa tkanka tłuszczowa ma swoje zalety: chroni przed nadciśnieniem

  Nadciśnienie tętnicze, dotykające według danych WHO niemal 1,3 mld dorosłych na świecie, jest głównym czynnikiem ryzyka chorób wieńcowych oraz udarów. Jego rozwojowi sprzyja otyłość, czyli przerost białej tkanki tłuszczowej. Kilkadziesiąt gramów to jednak inny tłuszcz.

  Paulina Mozolewska

  19 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Zęby to czarne skrzynki życia. Teraz przyniosły wiedzę o ludziach z epoki żelaza

  Szczątki ludzi pochowanych w Pontecagnano – jednym z największych przedrzymskich cmentarzysk w południowych Włoszech – przeanalizowali badacze. I zdobyli informacje o diecie czy drobnych stresach wpisanych w dorastanie.

  Agnieszka Krzemińska

  15 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Głowa dziecka ujawnia kod Leonarda da Vinci? Być może

  Z obrazu przypisywanego włoskiemu mistrzowi naukowcy pozyskali DNA. Czy należy ono do Leonarda? Naukowcy nie zamierzają przerywać swoich badań.

  Andrzej Hołdys

  7 stycznia 2026
• 
  Zdrowie

  Test na Alzheimera z kropli krwi z palca? Jest możliwość, potrzebne udoskonalenia

  Rozpoznanie tej choroby wymaga dziś kosztownych badań obrazowych mózgu lub inwazyjnego nakłucia lędźwiowego. Międzynarodowy zespół naukowców opracował prostszą alternatywę.

  Marcin Rotkiewicz

  5 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Więcej niż wygląd

  Jak kolor włosów wpływa na organizm?

  (KKG)

  1 stycznia 2026
• 
  Zdrowie

  Czy wiek, w jakim się zostało ojcem, wpływa na zdrowie potomstwa?

  Przez lata utarło się przekonanie, że to kobieta ponosi odpowiedzialność za płodność i zdrową ciążę. To ją najczęściej ostrzega się przed zbyt późnym macierzyństwem, wskazując na tykający zegar biologiczny. W przypadku mężczyzn temat wydaje się mniej oczywisty i powszechnie się uważa, iż mogą zostać ojcami niemal w dowolnym momencie życia.

  Paweł Walewski

  1 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Genetyczna optymalizacja zarodków: drogi, szkodliwy mit

  Firma Nucleus Embryo to przykład tego, co dzieje się wtedy, gdy Dolina Krzemowa zabiera się za diagnostykę genetyczną. Naukową rzetelność zastępuje się przechwałkami o „rewolucjonizowaniu” medycyny, która wcale niekoniecznie wymaga rewolucji. [Artykuł także do słuchania]

  Arthur Caplan, James Tabery

  1 stycznia 2026
• 
  Zdrowie

  Przeciwnowotworowe szczepionki mRNA: terapia obiecująca, ale zagrożona

  Szczepionki oparte na mRNA można dostosowywać tak, aby celowały w unikatowe mutacje guza konkretnego pacjenta. W USA drastycznie ograniczono jednak finansowanie badań nad nimi. [Artykuł także do słuchania]

  Rowan Moore Gerety

  1 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Bałagan w mózgu

  Jego przyczyną są nieprzespane noce.

  (KKG)

  1 stycznia 2026
• 
  Człowiek

  Półwysep Iberyjski przestał być końcem świata neandertalczyków

  Półwysep Iberyjski był miejscem, gdzie nasi dawni kuzyni trwali jeszcze uparcie, gdy reszta Europy już dawno zmieniła mieszkańców – tak przez lata uważano. Z nowych badań wynika, że niesłusznie.

  Agnieszka Krzemińska

  23 grudnia 2025
• 
  Człowiek

  „Ludzkie” mutacje wcale nie czynią nas wyjątkowymi

  Paleogenetycy znaleźli w żyjących ludziach archaiczne warianty genów, które miały definiować współczesne człowieczeństwo. Wyniki nie pasują do dawnej, prostej opowieści o ewolucji.

  Agnieszka Krzemińska

  17 grudnia 2025
• 
  Człowiek

  Juan Luis Arsuaga: Homo daleko odszedł od Lucy

  Nie jesteśmy tak silni jak np. neandertalczycy, nie potrafimy dużo podnieść, ale bez problemu możemy przemierzyć w ciągu dnia 20 km i nazajutrz zrobić to samo. Żaden inny naczelny nie dokona czegoś takiego – odpowiada Juan Luis Arsuaga, jeden z najwybitniejszych paleoantropologów Europy. [Artykuł także do słuchania]

  Kasper Kalinowski

  16 grudnia 2025