Kultura i sztuka

• 
  Struktura

  Oszałamiające organy

  Odwiedzając w wakacje różne miejsca, przyjrzyjmy się niezwykłym formom i zdobieniom tych instrumentów. Warto je fotografować i założyć kolekcję zdjęć.

  Olga Orzyłowska-Śliwińska

  1 sierpnia 2026
• 
  Człowiek

  Ludzkość mówiła kiedyś dziesiątkami tysięcy języków. Dlaczego ten „złoty wiek” się skończył?

  Obecny „kryzys lingwistyczny” to nie tylko skutek nowożytnych podbojów, jak do tej pory uważano, lecz kulminacja długotrwałego procesu napędzanego ekspansją starożytnych imperiów.

  Marcin Rotkiewicz

  23 lipca 2026
• 
  Człowiek

  Rdzenny lud Australii palił w jaskini trawę. Ślady tej tradycji mają nawet 25 tysięcy lat

  Wapienna Cloggs Cave skrywa historię zapisaną w mikroskopijnych cząstkach krzemionki – fitolitach – uwięzionych w roślinnych tkankach. Tysiące takich struktur wydobył z dwóch ponad półtorametrowych wykopów międzynarodowy zespół naukowców działający we współpracy z rdzenną społecznością GunaiKurnai.

  Jolanta Iwańczuk

  23 lipca 2026
• 
  Człowiek

  Marek Węcowski: Krytycy „Odysei” Christophera Nolana dali się nabrać zręcznej kampanii reklamowej

  – Współczesny świat nauczył nas, że nie wszystkie problemy można rozwiązać siłą, częściej potrzebujemy cierpliwości, zdolności do adaptacji i umiejętności odnalezienia się w nieznanej rzeczywistości. To cechy Odyseusza – mówi prof. Marek Węcowski, historyk starożytności. [Artykuł także do słuchania]

  Agnieszka Krzemińska

  21 lipca 2026
• 
  Człowiek

  Kopernik nie był kobietą. Szaman i metalurg ze Stonehenge już tak

  Lubię takie doniesienia. Nie dlatego, że na siłę udowadniają, jakoby kobiety były głównymi bohaterkami dziejów. Rzecz w tym, że przypominają, jak bardzo nasz obraz przeszłości zależy od tego, kto ją opisuje i przez jakie okulary patrzy. [Artykuł także do słuchania]

  Agnieszka Krzemińska

  20 lipca 2026
• 
  Struktura

  Science ponad fiction. Recenzja filmu „Projekt Hail Mary”

  Tajemniczy mikrob – zwany astrofagiem – przedostał się do Układu Słonecznego i pochłania energię Słońca. Do ratunkowej misji kosmicznej zostaje wybrany nauczyciel fizyki. Czy w kolejnej po „Marsjaninie” ekranizacji książki Andy’ego Weira uda nam się znaleźć jakiekolwiek luki? Uwaga: trochę spojlerów! [Artykuł także do słuchania]

  Ewa Stefanik, Tomasz Roman Tarnawski

  12 lipca 2026
• 
  Struktura

  Grając w okręty, AI pokazuje, jak skuteczniej uprawiać naukę

  Jeśli sztuczna inteligencja ma zrewolucjonizować sposób uprawiania nauki, jak mają nadzieję liczne czołowe laboratoria AI, najpierw musi opanować gry planszowe. Taki wniosek płynie z niedawnego badania nad umiejętnością podejmowania przez nią decyzji.

  Peter Hall

  1 lipca 2026
• 
  Struktura

  Sztuka generowana przez AI: kiedy ludzie poznają stojące za nią procesy, zaczyna ona budzić ich moralne wątpliwości

  Wcześniejsze badania pokazały, że ludzie zwykle niżej oceniają sztukę AI pod względem kreatywności, wartości i głębi emocjonalnej. W swojej własnej pracy badałam zaś, jak wiedza o sztuce zmienia sposób, w jaki ją postrzegamy.[Artykuł także do słuchania]

  Ionela Bara

  1 lipca 2026
• 
  Struktura

  Z Ziemi i od człowieka. Są miejsca, gdzie ogień jest niemal wieczny

  Naturalnie wywołany przez uderzenie pioruna, samozapłon lub wydobywający się bezpośrednio z ziemi zawsze intrygował lokalne społeczności, które nierzadko nadawały mu boskie bądź piekielne pochodzenie. Czasami był czczony, a czasami unikano go jak ognia. Dziś miejsca, w których wciąż płonie, są niemałą atrakcją turystyczną, a nawet celem pielgrzymek. [Artykuł także do słuchania]

  Radosław Kożuszek

  1 lipca 2026
• 
  Strona główna

  Najpierw ostrzega, potem ginie

  Geolog na filmowym ekranie jest kompetentny, odważny i zaskakująco często traci życie.

  (HOLD)

  1 lipca 2026
• 
  Człowiek

  Japonia, Korea i Chiny: nowoczesność nie zdołała wypędzić z nich istot nadprzyrodzonych oraz szamanek i wróżbiarzy

  Duchy, wieloogoniaste lisice, bogowie gór i mściwe zjawy to dla społeczeństw Zachodu w zasadzie egzotyczne fantazje. Tymczasem w Azji Wschodniej nie należą wyłącznie do minionego świata. [Artykuł także do słuchania]

  Agnieszka Krzemińska

  30 czerwca 2026
• 
  Środowisko

  Flamandzki malarz ubiegł współczesnych biologów o 400 lat. Przedstawił polowanie nietoperza na ptaka

  W 1611 r. Jan Brueghel Starszy ukończył obraz będący alegorią powietrza. Przedstawił na nim ponad 60 gatunków ptaków z Europy i spoza kontynentu. Badacze analizujący cyfrowe kopie dzieła wypatrzyli w prawym górnym rogu nietoperza z ptakiem w pyszczku.

  Robert Jurszo

  30 czerwca 2026
• 
  Człowiek

  Religijne rytuały łączą ludzi za pomocą naturalnych opioidów

  W jaki sposób grupy liczące setki osób utrzymują więzi? Autorzy najnowszych badań wskazują m.in. na układ opioidowy mózgu, a wspólne nabożeństwa traktują jako kulturowe narzędzie, które go uruchamia.

  Marcin Rotkiewicz

  24 czerwca 2026
• 
  Struktura

  Boże Ciało

  Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa to jedno z najważniejszych świąt Kościoła Katolickiego, aczkolwiek niektórzy hierarchowie na początku uznawali wydarzenia z nim związane za herezję.

  Radosław Kożuszek

  1 czerwca 2026
• 
  Człowiek

  Silni i bogaci „zabierali do grobów” słabych i biednych. Czasami były to akty powtarzalne, czasami jednorazowe

  Zwyczaje utrzymują się dzięki instytucjom, normom, pamięci kulturowej i trwałości struktur. A to ostatnie jest wyjątkowo wyraźne w Korei Południowej. [Artykuł także do słuchania]

  Agnieszka Krzemińska

  26 maja 2026
• 
  Struktura

  Pulsar patronuje: Złożoność, czyli szerokie przestrzenie nauki i sztuki na Copernicus Festival

  Copernicus Festival to wydarzenie, podczas którego omawiane są związki nauki z różnymi obszarami kultury. Od 19 do 24 maja 2026 r. w Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie (ul. Wawrzyńca 15) spotkają się naukowcy, artyści i humaniści, by wspólnie rozmawiać o największych tajemnicach świata – od tych kosmicznych po te ukryte w ludzkim mózgu i kodzie genetycznym.

  pulsar

  4 maja 2026
• 
  Książki

  Premiery wydawnicze. Kwiecień 2026

  Co warto przeczytać?

  pulsar

  3 maja 2026
• 
  Człowiek

  Polski Indianin: Opowieść o fascynacji, zachwycie, lukach i wątpliwościach

  Historia Stanisława Supłatowicza to nie tylko opowieść o przetrwaniu, ale przede wszystkim studium tożsamości, gdzie przynależność do grupy etnicznej ściera się z wymogami brutalnej polityki państw narodowych. To wreszcie bezceremonialne pytania o prawdę w całej tej historii, zbudowanej w dużej mierze na jednostronnym przekazie. [Artykuł także do słuchania]

  Kamil Nadolski

  1 maja 2026
• 
  Kosmos

  Marsjanie kopią kanały, przyszły astronom wyciąga ramiona. O fantastycznych i naukowych opisach Czerwonej Planety

  Fascynacja tym globem rozpoczęła się prawie 200 lat temu, a kulminacja nastąpiła na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku. Panowało wówczas przekonanie, że zamieszkują go inteligentne istoty, co miało wynikać z prowadzonych naukowymi metodami obserwacji. Prawdziwa nauka miała, oczywiście, inną historię do powiedzenia. [Artykuł także do słuchania]

  Marcin Rotkiewicz

  27 kwietnia 2026
• 
  Struktura

  Trzecia kultura Siwczyka. Dariusz Bitner: Radykał

  Pisarstwo Bitnera nie jest podatne na żadne zabiegi uśredniające je czy sprowadzające do wspólnego mianownika jakieś szkoły czy maniery. Po prostu on pisze jedną, wielką, mutującą wciąż księgę niepokoju. Jakiś gargantuiczny, introspektywny tekst o wszystkim na raz. [Artykuł także do słuchania]

  Krzysztof Siwczyk

  26 kwietnia 2026