Reklama
Kosmos
Listopad. Czas na Leonidy
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 listopada 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 listopada 2026
Listopad. Czas na Leonidy
Kosmos
Czekając na supernową
Kiedy wybuchnie Betelgeza?
Phil Plait
1 listopada 2026
Scientific American z dnia 1 listopada 2026
Czekając na supernową
Kosmos
Kosmiczny drapieżnik dał się sfotografować. I pokazał się w całej swojej majestatycznej okazałości
Wyobraźcie sobie lwa z umierającą gwiazdą jako nosem oraz grzywą z kosmicznego pyłu, oddalonego o 10 tys. lat świetlnych od Ziemi. Podczas galaktycznego safari w podczerwieni należący do NASA James Webb Space Telescope (JWST) właśnie uchwycił na zdjęciu taką bestię. [Artykuł także do słuchania]
Mary Randolph
1 listopada 2026
Scientific American z dnia 1 listopada 2026
Kosmiczny drapieżnik
Kosmos
Co było przed Wielkim Wybuchem?
Czy kiedykolwiek dowiemy się, jak powstał Wszechświat?
Sarah Scoles
1 listopada 2026
Scientific American z dnia 1 listopada 2026
Co było przed Wielkim Wybuchem?
Kosmos
Czarne dziury: Tworzą pary, choć do siebie nie pasują. Hierarchia jednak w ich związkach obowiązuje
Gdy dwie czarne dziury spotkają się w bezkresnej przestrzeni kosmicznej, mogą utworzyć nietypowy duet – i zdarza się to częściej, niż można by oczekiwać. [Artykuł także do słuchania]
Mary Randolph
1 listopada 2026
Scientific American z dnia 1 listopada 2026
Osobliwe duety
Kosmos
Czy w końcu odkryliśmy, czym jest ciemna materia?
16 czerwca 2023 roku, 39 s po godzinie 15:22 czasu MDT, na głębokości jednej mili w górach Black Hills w stanie Południowa Dakota, nastąpił nagły błysk światła. Zdarzyło się to w ciemnym, szczelnie zamkniętym zbiorniku ze skrajnie zimną cieczą, znajdującym się w jaskini, gdzie niegdyś górnicy wydłubywali złoto ze ścian.
Joseph Howlett
1 listopada 2026
Scientific American z dnia 1 listopada 2026
Błysk ciemności
Reklama
Kosmos
Kolorowe słońca
Listopad to dobry miesiąc na podziwianie różnych typów gwiazd.
Weronika Śliwa
1 listopada 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 listopada 2026
Kolorowe słońca
Kosmos
Olbrzymy lodowe w laboratorium
Wewnątrz Urana i Neptuna panują warunki, w których tworzy się diamentowy deszcz opadający w stronę ich jąder.
Przemek Berg
1 listopada 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 listopada 2026
Olbrzymy lodowe w laboratorium
Struktura
Vincenta van Gogha zachwyciło któregoś dnia niebo. I dziś można na nie spojrzeć
Obraz wybitnego postimpresjonisty „Gwiaździsta noc” przedstawia układ ciał niebieskich 22 lipca 1889 r. Takiego zdania są astronomowie z Korei Południowej, autorzy publikacji w najnowszym „Scientific Reports”.
Andrzej Hołdys
23 października 2026
Kosmos
Kosmiczne sąsiadki się zderzają i przeżywają. W międzyczasie dzieje się naprawdę dużo
Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkrył w bardzo dalekim kosmosie grupę aż sześciu niewielkich, bardzo młodych galaktyk, które się łączą. Prawdopodobnie powstała z tego jedna gigantyczna galaktyka eliptyczna, będąca zaczątkiem i głównym obiektem potężnej gromady galaktyk. [Artykuł także do słuchania]
Przemek Berg
1 października 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 października 2026
Kolizje galaktyk
Kosmos
Stukrotny Hubble
Nauka idzie do przodu tak szybko, że misja ostatnio wystrzelonego teleskopu zmieniała się w trakcie jego budowy.
Weronika Śliwa
1 października 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 października 2026
Stukrotny Hubble
Kosmos
Październik. Zimowy sen
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 października 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 października 2026
Październik. Zimowy sen
Reklama
Kosmos
Przyszłość Księżyca
Księżyc nieustannie towarzyszy Ziemi. Ale czy tak będzie zawsze?
Phil Plait
1 października 2026
Scientific American z dnia 1 października 2026
Przyszłość Księżyca
Kosmos
Swift pracuje w kosmosie już od 22 lat. Teraz NASA musi zapłacić miliony za niezbędną korektę jego kursu
Na początku lipca rozpoczęła się bezprecedensowa misja. Duży samolot odrzutowy wypuścił wysoko nad Ziemią rakietę, która wyniosła w przestrzeń kosmiczną sondę mającą uratować teleskop Swift.
Przemek Berg
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Ratujmy Swifta
Kosmos
Astronomowie ogarniają Wszechświat w całości i wiedzą, co się w nim dzieje? Nic bardziej mylnego
Pomimo że dysponujemy tymi wszystkimi zaawansowanymi obserwatoriami, nadal pozostają pewne przedziały widma elektromagnetycznego (i nie tylko jego), których nie widzimy, oraz obszary, gdzie potrzebujemy więcej (lub jakichkolwiek) teleskopów. [Artykuł także do słuchania]
Phil Plait
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Niewidoczny kosmos
Kosmos
Wrzesień. Poranne planety
Obserwacje nieba
Weronika Śliwa
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Wrzesień. Poranne planety
Kosmos
Betelgeza nie jest sama. Jej tajemniczą towarzyszkę udało się właśnie dokładniej opisać
Betelgeza jak większość gwiazd u schyłku życiowej ścieżki żyje niestabilnie – jej jasność rośnie i maleje, niekiedy gwiazdę przyćmiewają wyrzucane przez nią gaz i pył. Badacze już od 100 lat podejrzewali, że niestabilne zachowanie gwiazdy jest spowodowane nie tylko jej zaawansowanym etapem ewolucyjnym. [Wzmianka także do słuchania]
Weronika Śliwa
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Odnaleziona kompanka
Kosmos
Dawny teleskop szpiegowski jest teraz potężnym narzędziem NASA mającym badać tajemnice ciemnej energii i ciemnej materii
Ta misja kosmiczna rozpoczęła się w wyniku szczęśliwego zrządzenia losu, a potem wiele razy uniknęła końca. To teleskop, który z wielu powodów nie powinien istnieć – a jednak stoi, gotowy, by skierować swoje oko ku niebu. I w pewnym sensie jego finalne zadanie nie tak bardzo odbiega od pierwotnego celu. [Artykuł także do słuchania]
Jonathan O’Callaghan
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Nieoczekiwana zmiana… funkcji
Reklama
Kosmos
Osobista tarcza dla astronautów: kamizelka, która może obniżać dawkę promieniowania o nawet 60 procent
W bezzałogowej misji Artemis I wzięły udział dwa manekiny: jeden w osłonie przeciwradiacyjnej, drugi bez niej. Symulacje oparte na ich pomiarach pokazały, ile daje taka ochrona w czasie potężnej burzy słonecznej.
Marcin Rotkiewicz
12 sierpnia 2026
Kosmos
Cień nie jak co dzień. O sierpniowym całkowitym zaćmieniu Słońca po 25 latach widocznym z Europy
Polskę najbardziej spektakularna część widowiska, które rozegra się 12 sierpnia, ominie, ale i tak warto zaopatrzyć się w szkła ochronne, bo przy dobrej pogodzie będziemy mogli zobaczyć tarczę słoneczną zasłoniętą nawet w 85 proc. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
4 sierpnia 2026
Polityka z dnia 4 sierpnia 2026
Cień nie jak co dzień
Kosmos
Słońce przemierzało Drogę Mleczną wraz z tysiącami innych gwiazd
Nasze słońce narodziło się 4,6 mld lat temu w pobliżu zatłoczonego centrum Drogi Mlecznej, a następnie przebyło około 10 tys. lat świetlnych, docierając do spokojnych peryferii, które zajmuje obecnie. Dwie niedawno opublikowane prace na łamach „Astronomy & Astrophysics” dowodzą jednak, że Słońce nie odbyło tej podróży samotnie.
Jacek Krywko
1 sierpnia 2026
Scientific American z dnia 1 sierpnia 2026
Gwiezdny karawan
Kosmos
Zobaczyć niewidzialne. O badaniach planet, które jeszcze do końca nie powstały
Planety formują się wokół swoich gwiazd w ogromnych dyskach materii i pozostawiają w nich ślady w postaci charakterystycznych luk i pierścieni. Obecnie uczymy się te ślady dokładnie analizować. [Artykuł także do słuchania]
Przemek Berg
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Zobaczyć niewidzialne
Kosmos
W 2034 roku naukowcy NASA będą latać wokół Tytana – oczywiście zdalnie. Phil Plait zdradza kulisy tej misji
Jako naukowiec jestem podekscytowany wszystkimi możliwościami misji i wierzę, że z czasem uda się je zrealizować, ale jako człowiek najbardziej pragnę zobaczyć zdjęcia, które zrobi Dragonfly.
Phil Plait
1 sierpnia 2026
Scientific American z dnia 1 sierpnia 2026
Wyprawa na Tytana
Kosmos
Na zaćmienie!
Przed 12 sierpnia warto wyruszyć na podbój zachodniej Europy. To tam Słońce na chwilę zniknie.
Weronika Śliwa
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Na zaćmienie!
Kosmos
Przeżyć śmierć gwiazdy
Udało się to 5 mld lat temu planecie WD 1856b. Na koniec przytuliła się do białego karła.
(HOLD)
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Przeżyć śmierć gwiazdy
Kosmos
Sierpień. Gdy Słońce niknie
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Sierpień. Gdy Słońce niknie
Kosmos
Raport: Baza z widokiem na Ziemię
Powrót na Księżyc przestał być misją wyłącznie prestiżową. W planach NASA, ESA, Chin, Rosji i firm prywatnych nasz satelita staje się poligonem technologii mających umożliwić długotrwałe życie poza Ziemią. [Artykuł także do czytania]
Kamil Nadolski
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Baza z widokiem na Ziemię
Kosmos
Po Czerwonej Planecie szybko rozprzestrzeniają się tajemnicze mroczne fale
Misja Mars Express Europejskiej Agencji Kosmicznej opublikowała niezwykłą fotografię wykonaną z orbity, ukazującą zaskakujące zmiany w basenie Utopia Planitia, który uważa się za miejsce, gdzie niegdyś dawno temu znajdowało się morze.
Joseph Howlett
1 sierpnia 2026
pulsar z dnia 1 sierpnia 2026
Ciemniejący Mars
Kosmos
Egzo, ale nie planeta, czyli co krąży wokół odległego brązowego karła
Możliwość, że egzoplanety mają własne księżyce już nikogo raczej nie szokuje, choć zaobserwowanie ich i udowodnienie ich istnienia jest trudne. Niedawno nastąpił jednak przełom. Dokonała go grupa astronomów kierowana przez Kevina Hoya z Universidad Diego Portales w Chile.
Tomasz Roman Tarnawski
30 lipca 2026
Kosmos
Agnieszka Pollo: Ten film o wszechświecie to wyzwanie, z jakim astronomia jeszcze się nie mierzyła.
„Nikt wcześniej czegoś takiego nie zrobił. Obserwacje zmienności nieba prowadzi się w zasadzie już od starożytności. Najczęściej jednak chodzi o pojedyncze obiekty albo niewielkie fragmenty nieba. Tu po raz pierwszy będziemy mieli systematyczny przegląd wszystkiego, co na południowym niebie się nagle pojawia, porusza albo zmienia jasność”. O programie Legacy Survey of Space and Time opowiada astrofizyczka prof. Agnieszka Pollo. [Artykuł także do słuchania]
Tomasz Roman Tarnawski
14 lipca 2026
Polityka z dnia 14 lipca 2026
Wszechświat klatka po klatce
Kosmos
Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej powstanie w Warszawie. To pierwszy ośrodek poza granicami jej państw-założycieli
Nowa placówka ma wzmacniać odporność Europy na sytuacje kryzysowe. Konkretnie: opracowywać i rozwijać bezpieczną łączność czy technologie umożliwiające szybki dostęp do wiarygodnych danych.
Marcin Rotkiewicz
13 lipca 2026
Kosmos
Cukier w przestrzeni międzygwiazdowej wytropiony. I to w pobliżu centrum Drogi Mlecznej
Naukowcy od dawna zastanawiają się, skąd na młodej Ziemi wzięły się pierwsze cegiełki życia, ponieważ eksperymenty pokazują, że w warunkach panujących na naszej planecie miliardy lat temu nie powstawały one zbyt łatwo. Właśnie pojawiła się kolejna podpowiedź.
Andrzej Hołdys
13 lipca 2026
Kosmos
Naszą gwiazdę minął lodowy przybysz. Powstał w systemie planetarnym dużo starszym niż Układ Słoneczny
3I/ATLAS jest dopiero trzecim obiektem tego typu, o którym wiadomo na pewno, że przyszedł na świat wokół innej gwiazdy niż Słońce. Możliwość prześledzenia jego składu chemicznego to rzadka okazja, jakiej nie dali badaczom dwaj wcześniejsi goście tego typu.
Jolanta Iwańczuk
6 lipca 2026
Kosmos
Wyjątkowa rodzina w gwiazdozbiorze Malarza: gwiazda, gorąca super-Ziemia, ciepły Jowisz i brązowy karzeł
Niezwykły układ planetarny odkryli astronomowie ok. 366 lat świetlnych od Ziemi. Gwiazda macierzysta TOI-201, to obiekt typu F, czyli jaśniejszy i gorętszy od Słońca, prawdopodobnie ma ok. 1 mld lat. Potwierdzono, że wokół niego krążą trzy bardzo różne ciała niebieskie.
Tomasz Roman Tarnawski
2 lipca 2026
Kosmos
Planeta, która przeżyła śmierć swojej gwiazdy, wskazuje, co się może kiedyś stać z Jowiszem i Saturnem
Układ WD 1856 jest jednym z najdziwniejszych, jakie kiedykolwiek odkryto. Krąży w nim gazowa planeta o masie od czterech do jedenastu mas Jowisza, która obiega białego karła – gęsta i ostygła pozostałość po gwieździe podobnej do naszego Słońca. I jest to planeta – jak dowodzą nowe badania – niezwykła nie tylko z tego powodu.
Jolanta Iwańczuk
1 lipca 2026
Kosmos
Siarkowe piekło może zmienić sposób, w jaki klasyfikujemy planety
Biliony kilometrów od ziemi grupa planet krąży wokół własnego słońca – a jeden z tych światów jest osobliwym dziwakiem spowitym siarką. Badania sugerują, że planeta L 98-59 d pachnie zgniłymi jajami i jest pokryta oceanem magmy.
K. R. Callaway
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Siarkowe piekło może zmienić sposób, w jaki klasyfikujemy planety
Kosmos
Zaćmienie dla tuzina, czyli trzy tegoroczne niezwykłości kosmiczne
Spektakularne zaćmienie Słońca, widziane przez zaledwie dwanaście osób na Ziemi, wykonanie najdokładniejszej trójwymiarowej mapy wszechświata, a także ustanowienie rekordu odległości dzielącej ludzi od siebie. To wydarzyło się w ostatnich miesiącach. [Artykuł także do słuchania]
Przemek Berg
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Trzy tegoroczne niezwykłości nieba
Kosmos
Raport: Misje księżycowe Artemis zapowiadają przełom w astronomii
Na Srebrnym Globie jest do odkrycia wiele nowych rzeczy. Większość z nich związana jest z nim samym – jego tajemniczymi początkami, bogatą historią, a nawet zasobami, które może on skrywać. Niektórzy astronomowie zaczynają go jednak postrzegać jako bardziej stabilną platformę dla niektórych swoich najambitniejszych badań. [Artykuł także do słuchania]
Joseph Howlett
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Księżycowe oczy
Kosmos
Raport: Geologia Srebrnego Globu
Jeśli ambitne plany NASA eksploracji Księżyca się powiodą, naukowcy pokryją jego powierzchnię czujnikami i znajdą odpowiedzi na kilka nurtujących pytań dotyczących wewnętrznego Układu Słonecznego. [Artykuł także do słuchania]
Robin George Andrews
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Geologia Srebrnego Globu
Kosmos
Raport: Największy krater na Srebrnym Globie powstał ponad 4 mld lat po ukośnym uderzeniu
Według badań opublikowanych w maju na łamach „Science Advances” przez zespół z Purdue University (USA) narodziny basenu nie były zwykłym czołowym zderzeniem. Zagłębienie zostało wyżłobione przez ciało o średnicy ok. 260 km, które nadleciało od północy i uderzyło w powierzchnię Księżyca pod niewielkim kątem z prędkością ok. 13 km/s.
Andrzej Hołdys
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Podłużna blizna Księżyca
Kosmos
Chmary satelitów mogą zniszczyć widok sfery niebieskiej. I poważnie zaszkodzić naszej planecie
Widok któregokolwiek z tych niebiańskich podróżników napawa mnie raczej strachem. Żyjemy w erze ich konstelacji i wkraczamy w erę megakonstelacji. Grupy te miały początkowo niewielką liczebność, lecz gdy niczym epidemia wirusa niemal niezauważalnie się rozrosły – mamy teraz do czynienia wręcz z pandemią. [Artykuł także do słuchania]
Phil Plait
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Inwazja fałszywych gwiazd
Kosmos
Poeta patrzy na Słońce, czyli nowy instrument Europejskiego Obserwatorium Południowego już pracuje
Obserwacje naszej gwiazdy to kluczowe badania, umożliwiające zarówno lepsze zrozumienie innych gwiazd, jak i ocenę wpływu lokalnego władcy na jego kosmiczne otoczenie i samą Ziemię. Dlatego badania rozpoczął właśnie Paranal Solar ESPRESSO Telescope.
Weronika Śliwa
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Poeta patrzy na Słońce
Kosmos
Raport: Nowy księżycowy wyścig
Triumfalna misja Artemis II wyznacza nową erę eksploracji Srebrnego Globu. Oto jak przebiegała i jaki będzie ciąg dalszy. [Artykuł także do słuchania]
Nadia Drake
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Nowy księżycowy wyścig
Kosmos
Raport: NASA chce, aby księżycową bazę zasilał reaktor jądrowy. To nie jest tak szalone, jak się wydaje.
Reaktory jądrowe nie są tak podatne na katastrofalne eksplozje, jak mogłoby się wydawać. Jeśli urządzenie zbytnio się rozgrzeje i nie będzie mogło się schłodzić, to się stopi. Ale stopienie rdzenia nie jest eksplozją. Nowoczesne reaktory projektuje się tak, aby w przypadku upłynnienia paliwa jądrowego zatrzymać je wewnątrz elektrowni. [Artykuł także do słuchania]
Robin George Andrews
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Nuklearny Księżyc
Kosmos
Start rakiety trwa krótko. Dla organizmu astronauty to jednak skondensowany atak wielu negatywnych czynników naraz
Dla astronautów to jeden z najbardziej stresujących etapów całego przedsięwzięcia. Podczas pierwszych dziewięciu minut lotu technologia i ludzki organizm zostają wystawione na ostateczną próbę. [Artykuł także do słuchania]
Kamil Nadolski
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Piekielny skok w przestworza
Kosmos
Lipiec. Najdalej od Słońca
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Lipiec. Najdalej od Słońca
Kosmos
W młodym Wszechświecie nie spodziewano się tak wielkich czarnych dziur. Niesłusznie
Wyniki pomiaru obiektu znajdującego się w jądrze galaktyki MRG-M0138 pokazali naukowcy pod kierownictwem Andrew B. Newmana. Tego typu analizy pozwalają badać zależności między masą czarnych dziur, a właściwościami ich galaktyki macierzystej.
Tomasz Roman Tarnawski
25 czerwca 2026
Kosmos
NASA zapowiada przełom. W 2028 r. może wysłać w przestrzeń statek z napędem jądrowym
Space Reactor-1 Freedom ma zrzucić na powierzchnię Marsa kapsułę wejściową z trzema helikopterami Skyfall. Później poleci w głąb Układu Słonecznego, by przetestować, jak połączenie niewielkiego reaktora jądrowego z siedmioma tzw. jonowymi silnikami Halla, będzie się sprawdzać w kosmosie w dłuższym czasie. [Artykuł także do słuchania]
Przemek Berg
16 czerwca 2026
Polityka z dnia 16 czerwca 2026
Opcja atomowa
Kosmos
Prezent dla astrofizyków. Dzięki niemu odkryli galaktykę gotową do produkcji gwiazd
Jak rozwijały się pierwsze galaktyki? Jak powstały w nich pierwsze gwiazdy? Odpowiedź na te pytania wymaga wytężenia „wzroku” naszych najlepszych teleskopów – mówimy przecież o obiektach, których światło dociera do nas sprzed 13 mld lat! Japońscy badacze skorzystali z radiointerferometru ALMA i odnieśli sukces.
Łukasz Tychoniec
16 czerwca 2026
Kosmos
Biały i czerwony karzeł wysyłają sygnały. I mogą wskazać innych nadawców
Pochodzenie długookresowych przejściowych sygnałów nie było do tej pory dla astronomów jasne. Te zjawiska pochodzą z odległych rejonów naszej galaktyki, do tej pory zidentyfikowano ich zaledwie około tuzina. Przypuszczano, że ich źródłem mogą być wolno obracające się pulsary (gwiazdy neutronowe). Czy tylko one?
Tomasz Roman Tarnawski
1 czerwca 2026
Kosmos
Dziwna kosmiczna awantura: Sławosz Uznański-Wiśniewski zwraca uwagę, POLSA chce, by zamilkł. W tle inne problemy
Były zarzuty o cenzurę Polskiej Agencji Kosmicznej wobec Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. Było oświadczenie astronauty. Rzecznik rządu zapewniał, że żadnego kneblowania nie będzie. O co tu chodzi? [Artykuł także do słuchania]
Katarzyna Kaczorowska
1 czerwca 2026
Polityka z dnia 1 czerwca 2026
Kosmiczna awantura
Kosmos
Neil Gehrels Swift Observatory ściga się z czasem. NASA ma śmiały plan ratowania tego teleskopu
Ten krążący wokół Ziemi od ponad 21 lat teleskop monitoruje sferę niebieską w poszukiwaniu rozbłysków gamma – najpotężniejszych i najjaśniejszych eksplozji we Wszechświecie – i po zauważeniu jakiegoś błyskawicznie obraca się w jego kierunku, by się mu dokładnie przyjrzeć. Jednak poruszając się po orbicie, zderza się z niezliczoną liczbą cząstek z atmosfery ziemskiej, tracąc z każdym uderzeniem odrobinę prędkości, wskutek czego przesuwa się coraz bliżej Ziemi.
Meghan Bartels
1 czerwca 2026
Scientific American z dnia 1 czerwca 2026
Powstrzymać upadek
Kosmos
Niestała gwiazda w Koronie
Czy wybuchowa gwiazda nareszcie eksploduje?
Weronika Śliwa
1 czerwca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 czerwca 2026
Niestała gwiazda w Koronie
Kosmos
Czerwiec. Przełom roku
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 czerwca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 czerwca 2026
Czerwiec. Przełom roku
Kosmos
Tak trzymać!
Pomimo dziesięcioleci spędzonych w kosmosie Hubble działa bez zarzutu.
Phil Plait
1 czerwca 2026
Scientific American z dnia 1 czerwca 2026
Tak trzymać!
Kosmos
Orbitalny złom i Słońce
Kosmiczne śmieci szybciej opadają ku Ziemi, gdy nasza gwiazda zbliża się do maksimum jedenastoletniego cyklu aktywności.
(HOLD)
1 czerwca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 czerwca 2026
Orbitalny złom i Słońce
Kosmos
Kosmiczne tsunami, czyli jak fale uderzeniowe od miliardów lat kształtują wszechświat
To zjawisko morskie wywołane zwykle trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu lub podobnym gwałtownym zdarzeniem. Efektem jest niszcząca fala, osiągająca nawet kilkadziesiąt metrów wysokości (na wybrzeżu) i wiele kilometrów długości. Nazwę tę przejęli dla siebie astrofizycy. Oczywiście w przypadku kosmosu wszystko wygląda inaczej, bo tsunami rozchodzi się w ośrodku znacznie rzadszym niż woda. [Artykuł także do słuchania]
Mirosław Dworniczak
1 czerwca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 czerwca 2026
Kosmiczne tsunami
Kosmos
Rdzawy świadek. Hematyt zdradza, że Mars przestał być planetą przyjazną życiu 3–4 mld lat temu
Mars wygląda dziś jak zamarznięta pustynia. Po jego powierzchni nie płyną już rzeki zasilające jeziora, a wody gruntowe nie wnikają głęboko w skalne podłoże. Wcześniejsze modele termiczne, oparte na składzie i grubości warstw skalnych, przewidywały właśnie taki podział: epoki ciepłą z temperaturą powyżej zera i zimną trwającą do dziś, gdy mróz sięga ok. −50 st. Teraz udało się to potwierdzić.
Jolanta Iwańczuk
29 maja 2026
Kosmos
Hirania Peiris: Wszechświat wydaje się opisywany tylko przez sześć liczb. Niektóre pozostają niewyjaśnione i tajemnicze
Jak badać niezmierzony wszechświat przy ograniczonym budżecie na naukę – doradza prof. Hiranya Peiris, astrofizyczka z University of Cambridge. [Artykuł także do słuchania]
Łukasz Tychoniec
26 maja 2026
Polityka z dnia 26 maja 2026
Ciągle tylko sześć liczb
Kosmos
„Bardzo, bardzo głupi model”, czyli po co badacze naelektryzowali czarne dziury i co z tego nie wynikło
Jako obserwator jestem przyzwyczajony do odkryć będących efektem wykrycia czegoś: konkretnego promieniowania, obiektu fizycznego, sygnatury spektralnej pierwiastka. Równie fascynujące są jednak odkrycia, które dzieją się w naszych głowach. A czym innym są matematyka i fizyka teoretyczna niż modelem świata, który przykładamy do rzeczywistości? [Artykuł także do słuchania]
Łukasz Tychoniec
14 maja 2026
Kosmos
Większa od Ziemi, obliczem przypomina Merkurego. Oto najlepiej opisana odległa egzoplaneta
Powierzchnię LHS3844b tworzy cięższa materia podobna do mających wulkaniczne pochodzenie bazaltów, zasobnych w magnez i żelazo. Badacze ustalili nawet, że najwyższe partie skał uległy rozdrobnieniu pod wpływem promieniowania kosmicznego oraz bombardowania przez meteoryty, przeobrażając się w zwietrzelinę.
Andrzej Hołdys
5 maja 2026
Kosmos
Saturn: Kiedy i w jaki sposób powstały jego pierścienie? Musiało dojść do jakiejś spektakularnej katastrofy
Ta planeta wraz ze swoją wyjątkowo liczną rodziną księżyców od dawna intryguje badaczy pewnymi osobliwościami, których do tej pory nie potrafili wyjaśnić. Pytań było więcej, a jedna hipoteza mogła zgrabnie odpowiedzieć, jeśli nie na wszystkie, to przynajmniej na większość z nich. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
5 maja 2026
Polityka z dnia 5 maja 2026
Drużyna pierścieni
Kosmos
Gazy wirują wokół 2002 XV93, czyli zaskakująca informacja o ciele transneptunowym
Znajduje się w naszym Układzie Słonecznym, choć daleko poza orbitą Neptuna – w pasie Kuipera. Jest zbyt mały, by mieć atmosferę. A jednak ją ma – odkryli astronomowie z Japonii.
Tomasz Roman Tarnawski
4 maja 2026
Kosmos
Setki galaktyk tworzą nieznaną do tej pory rotującą strukturę. Może ona ujawnić sekrety ciemnej materii
Gdy astronomka z University of Oxford Lyla Jung po raz pierwszy zobaczyła tę kosmiczną konfigurację na swoim monitorze, nie mogła wprost uwierzyć, że jest to coś realnego. A jednak było – Jung i jej współpracownicy zidentyfikowali właśnie jedną z największych rotujących struktur, jakie kiedykolwiek znaleziono w kosmosie – łańcuch galaktyk osadzony w obracającym się kosmicznym włóknie oddalonym od Ziemi o 400 mln lat świetlnych.
Humberto Basilio
1 maja 2026
Scientific American z dnia 1 maja 2026
Kosmiczny łańcuch
Kosmos
Mroczne księżyce
Na liście poszukiwaczy życia pojawiły się nowe niezwykłe obiekty.
Weronika Śliwa
1 maja 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 maja 2026
Mroczne księżyce
Kosmos
Maj. Polowanie na kawałki komety
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 maja 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 maja 2026
Maj. Polowanie na kawałki komety
Kosmos
Galaktyki karłowate: Czy mogłyby powstać i przetrwać bez ciemnej materii? Tak, i to wielka zagadka
Aby lepiej zrozumieć istotę tych galaktyk, musimy odkryć ich więcej oraz udoskonalić nasze symulacje i modele teoretyczne Wszechświata. Niezbędne będą rozległe badania głębokiej przestrzeni. Niedawno ukończone Obserwatorium Very C. Rubin w Chile jest jednym z narzędzi, które mogą w tym pomóc. [Artykuł także do słuchania]
Maria Luísa Buzzo
1 maja 2026
Scientific American z dnia 1 maja 2026
Galaktyczna tajemnica
Kosmos
Rekordowe obiekty mogą dostarczyć informacji o najpotężniejszych zjawiskach we Wszechświecie
Do niektórych doniesień astronomicznych należy podchodzić ostrożnie, ponieważ czasami nie są one aż tak wielką sensacją. Bywają jednak przypadki, kiedy rekordy naprawdę mówią nam coś ważnego. [Artykuł także do słuchania]
Phil Plait
1 maja 2026
Scientific American z dnia 1 maja 2026
W poszukiwaniu najdalszej galaktyki
Kosmos
Marsjanie kopią kanały, przyszły astronom wyciąga ramiona. O fantastycznych i naukowych opisach Czerwonej Planety
Fascynacja tym globem rozpoczęła się prawie 200 lat temu, a kulminacja nastąpiła na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku. Panowało wówczas przekonanie, że zamieszkują go inteligentne istoty, co miało wynikać z prowadzonych naukowymi metodami obserwacji. Prawdziwa nauka miała, oczywiście, inną historię do powiedzenia. [Artykuł także do słuchania]
Marcin Rotkiewicz
27 kwietnia 2026
Polityka z dnia 27 kwietnia 2026
Wpuszczeni w kanały
Środowisko
Kropidlaki spokojnie mogłyby wybrać się na Marsa. I w dodatku na nim przetrwać
W szczelnie izolowanych laboratoriach NASA spełniających najostrzejsze normy bezpieczeństwa biologicznego wykryto mikroskopijne grzyby. Okazało się, że są one gotowe na właściwie wszystkie wyzwania, przed którymi mogłyby stanąć w kosmosie.
Andrzej Hołdys
20 kwietnia 2026
Kosmos
Łukasz Tychoniec: Wykonaliśmy bardzo ważny krok w kierunku zrozumienia składu budulców planet takich jak Ziemia
Nasze nowe badania odkrywają nowe perspektywy. Możemy badać skład pyłu, który jest wyrzucany z najbardziej wewnętrznych rejonów dysku protoplanetarnego, miejsca, w którym powstają planety skaliste. O artykule zaakceptowanym właśnie do publikacji w „Astronomy & Astrophysics” opowiada astrofizyk z Universiteit Leiden i autor pulsara. [Artykuł takż do słuchania]
Łukasz Tychoniec
19 kwietnia 2026
Kosmos
Czerwone światła na północnym niebie 800 lat temu opisał japoński poeta. Naukowcy odkryli właśnie, czym były
W lutym 1204 r. poeta i arystokrata Fujiwara no Teika zanotował w swoim dzienniku, że nad Kioto pojawiło się dziwne zjawisko. Dziś wiadomo, że mogła to być zorza, ale dla współczesnych była raczej omenem niż zjawiskiem fizycznym. Teraz, ponad 800 lat później, badacze wykorzystali ten zapis, by zajrzeć w przeszłość aktywności naszej gwiazdy.
Agnieszka Krzemińska
10 kwietnia 2026
Kosmos
Raport: Woda na Księżycu może od trzech miliardów lat skrywać się w cieniu
Krater Haworth ma duże szanse, by stać się celem astronautów, którzy – jeśli plan NASA się powiedzie – już za dwa lata wylądują na Srebrnym Globie w ramach programu Artemis.
Andrzej Hołdys
8 kwietnia 2026
Kosmos
Uran i Neptun: ich wnętrza mogą kryć niekonwencjonalny stan materii
Te dwa gazowo-lodowe olbrzymy zwykle przegrywają pod względem zainteresowania z Jowiszem i Saturnem, nie mówiąc już o skalistych sąsiadach Ziemi, czyli Marsie i Wenus. A szkoda. Bo tam, gdzie wzrok naukowców sięga rzadko, a sondy kosmiczne – jeśli nie liczyć przelotu Voyagera 2 sprzed 40 lat – nie docierają, mogą dziać się rzeczy niezwykłe.
Andrzej Hołdys
7 kwietnia 2026
Kosmos
Kosmos nie służy reprodukcji. Plemniki tracą zdolności nawigacyjne, u zarodków pojawiają się problemy
Entuzjaści podboju kosmosu w rodzaju Elona Muska czy Jeffa Bezosa od lat przekonują, że przyszli kolonizatorzy będą rozmnażać się w kosmosie. Ich pewność siebie jest jednak odwrotnie proporcjonalna do dostępnej wiedzy naukowej. Przeczą jej również nowe badania na plemnikach w warunkach braku grawitacji.
Hanna Lewkowicz
3 kwietnia 2026
Kosmos
Kosmiczne symulacje
Lot na orbitę okołoziemską zajmuje średnio 8,5 min. Zanim astronauta tam trafi, musi spędzić kilka lat na treningach i przygotowaniach.
Kamil Nadolski
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Kosmiczne symulacje
Kosmos
Tajemnice pierścieni Saturna
Czy za ich powstaniem stoi zderzenie sprzed 500 mln lat?
(WŚ)
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Tajemnice pierścieni Saturna
Kosmos
Magnetyczne wzmożenia Księżyca
Nasz naturalny satelita bywał źródłem pola magnetycznego silniejszego niż ziemskie.
(HOLD)
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Magnetyczne wzmożenia Księżyca
Kosmos
Zahamowany ruch Didymosa
Po raz pierwszy udało się zmienić prędkość poruszania się ciała niebieskiego po orbicie wokół Słońca.
(HOLD)
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Zahamowany ruch Didymosa
Kosmos
Jak daleko jeszcze?
Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba właśnie wyraźnie przesunął granice obserwowanego wszechświata. Dzięki niemu odkryto rekordowo daleką galaktykę, która istniała już 280 mln lat po Wielkim Wybuchu.
Przemek Berg
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Jak daleko jeszcze?
Kosmos
Kwiecień. Coraz jaśniejsze noce
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Kwiecień. Coraz jaśniejsze noce
Kosmos
Małe czerwone kropki
Astronomowie starają się zrozumieć istotę tajemniczych obiektów widocznych na zdjęciach wykonanych przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba.
Rebecca Boyle
1 kwietnia 2026
Scientific American z dnia 1 kwietnia 2026
Małe czerwone kropki
Kosmos
Księżycowe zorze
Największy księżyc Układu Słonecznego ukazał podobieństwo do Ziemi.
(WŚ)
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Księżycowe zorze
Kosmos
Złudzenia optyczne, czyli nasze zaściankowe wyobrażenia o kosmicznej ewolucji okazują się z gruntu zawodne
To nieodmiennie zdumiewające i uczące pokory uczucie, gdy Wszechświat uświadamia nam, że nasz „zdrowy rozsądek” ma sens lokalnie, a w skalach kosmicznych niekoniecznie. [Artykuł także do słuchania]
Phil Plait
1 kwietnia 2026
Scientific American z dnia 1 kwietnia 2026
Najdziwniejsze złudzenia optyczne Wszechświata
Kosmos
Cherenkov Telescope Array będzie szukało wysokoenergetycznych fotonów, obserwując pośrednie oznaki ich przelotu
Co dzieje się w samych centrach ogromnych galaktyk, w bezpośredniej bliskości czarnych dziur lub w trakcie wybuchu supernowych? Jakie są produkty zderzeń i rozpadu tajemniczych cząstek ciemnej materii? Wielu informacji mogą tu dostarczyć promienie gamma – fotony o najwyższych energiach. Niestety, obserwacje światła gamma nie należą do łatwych zadań.
Weronika Śliwa
1 kwietnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 kwietnia 2026
Obserwatorium detektyw
Kosmos
Gdy Księżyc zbliża się do nowiu, galaktyczne cząstki znikają z niego na dwa dni. Działa tu Ziemia
Kolejne pakiety danych przesyłanych przez księżycowy lądownik Chang'e 4 przebywający od ponad siedmiu lat na niewidocznej połówce Srebrnego Globu analizują badacze. Zaskakujące odkrycie, którego właśnie dokonali, może pomóc w eksploracji naszego satelity.
Andrzej Hołdys
25 marca 2026
Kosmos
Mars i Księżyc: Nowe otwarcie. NASA przedstawia ambitną strategię
Za dwa lata agencja wyśle na Czerwoną Planetę statek z reaktorem jądrowym. Na jego pokładzie znajdzie się flota dronów, które pomogą w wytypowaniu miejsc do lądowania dla przyszłych misji załogowych. Na Księżycu ma zaś powstać stała baza. Pytanie, co na to naukowcy, pozostaje otwarte.
Marcin Rotkiewicz
25 marca 2026
Kosmos
Czerny, Pollo, Oszkiewicz, Skowron, Małek, Karska, Różańska: wybitne Polki, które podbijają Wszechświat
W naukach o kosmosie Polska bardzo się liczy. Mieliśmy wielu sławnych i utytułowanych astronomów i astrofizyków – i tak jest też dzisiaj. Wśród artykułów opublikowanych przez polskich naukowców w „Nature” czy „Science” najwięcej dotyczy problematyki kosmicznej. Jest w tej grupie podgrupa szczególna i liczna – astronomek i astrofizyczek. Kilka opowiedziało nam, co frapującego dostrzegły w kosmosie i jak przebiegają ich kariery naukowe. [Artykuł także do słuchania]
Przemek Berg
17 marca 2026
Polityka z dnia 17 marca 2026
Astronomia jest kobietą
Kosmos
Życie na Ziemi może być rodzimym wyrobem z surowców z importu. O odkryciu z Ryugu
To zaczyna wyglądać na prawidłowość. W kolejnych próbkach materii pochodzącej z planetoidy odnaleziono wszystkie pięć zasad azotowych budujących RNA i DNA. Na razie jednak na żadnym z pozaziemskich obiektów samych nukleotydów lub kwasów nukleinowych nie stwierdzono.
Andrzej Hołdys
16 marca 2026
Kosmos
Azotozomy nie pluskają na Tytanie. Jedna z hipotez powstania życia na wielkim księżycu Saturna obalona
W laboratorium naukowcy wykreowali warunki zbliżone do tych panujących na powierzchni Tytana, a następnie obserwowali, jak zachowuje się akrylonitryl w obecności najpierw ciekłego metanu, a później ciekłego etanu. W obu przypadkach zamiast formować struktury podobne do żywych komórek, zwyczajnie krystalizował.
Andrzej Hołdys
12 marca 2026
Kosmos
Artemis II: NASA przystąpiła właśnie do drugiego, ogromnie ważnego etapu tej ambitnej i ryzykownej misji. Zaczyna się pechowo
Niezależnie od tego, czy wizje pozaziemskich osad snute przez ekscentrycznych miliarderów okażą się prorocze, czy pozostaną jedynie mrzonką, jedno wydaje się pewne – po półwieczu zapomnienia Księżyc znów staje się kluczowym miejscem kosmicznej eksploracji. Zanim jednak powstaną tam bazy wypadowe na Marsa, trzeba będzie się upewnić, czy po dekadach przerwy w ogóle jesteśmy w stanie bezpiecznie wrócić na Srebrny Glob. [Artykuł także do słuchania]
Marcin Rotkiewicz
3 marca 2026
Kosmos
Wszechświat jest jak kalafior? Odpowiedzi szukali badacze z Centrum Badań Kosmicznych PAN
Płatek śniegu, błyskawica, liść paproci, tytułowe warzywo – to tylko niektóre przykłady obiektów o naturze fraktalnej. Wiesław Macek i Dariusz Wójcik z Zakładu Fizyki Układu Słonecznego i Astrofizyki CBK postanowili przyjrzeć się tematowi w największej możliwej skali i zapytali, czy Wszechświat także należy do tej grupy. [Artykuł także do słuchania]
Łukasz Tychoniec
1 marca 2026
Kosmos
Świat za światem
Astronomowie odkryli już ponad 6 tys. obcych planet. Jest wśród nich wiele takich, jakich w Układzie Słonecznym nie znajdziemy.
Przemek Berg
1 marca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026
Świat za światem
Kosmos
Kurs kolizyjny
Pradawna planeta Theia, dzięki której powstał Księżyc, prawdopodobnie przybyła z wewnętrznego Układu Słonecznego.
Jacek Krywko
1 marca 2026
Scientific American z dnia 1 marca 2026
Kurs kolizyjny
Kosmos
Dysk Drogi Mlecznej jest jak płyta winylowa zbyt długo leżąca na słońcu
Czas się przyznać – otóż okłamywałem was. Niejednokrotnie powtarzałem, że nasza Galaktyka to płaski dysk. Tymczasem tak naprawdę nie jest on płaski – przynajmniej nie według żadnej rozsądnej definicji tego terminu. [Artykuł także do słuchania]
Phil Plait
1 marca 2026
Scientific American z dnia 1 marca 2026
Droga Mleczna coraz bardziej zaskakuje
Kosmos
Czas na słońce!
Wydłużający się dzień i coraz wyżej wschodzące słońce zachęcają nas do dziennych obserwacji nieba. Ale co można okiem astronoma dostrzec podczas dnia?
Weronika Śliwa
1 marca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026
Czas na słońce!
Kosmos
Marzec. Powitanie światła
Obserwacje nieba.
Weronika Śliwa
1 marca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 marca 2026
Marzec. Powitanie światła
Kosmos
Pył zostaje, gazu czas się pozbyć. O ekscentrycznych zachowaniach galaktyk na emeryturze
Wiele galaktyk odległego Wszechświata najlepsze lata już ma za sobą: wyczerpały swoje gwiazdotwórcze zapasy. Wtedy na przykład w ich centrum może rozbłysnąć tzw. aktywne jądro, które będzie wyrzucać gorący gaz niemal z prędkością światła. Na tym obrazie życia typowych galaktyk właśnie pojawiła się rysa.
Łukasz Tychoniec
19 lutego 2026
Kosmos
Nieudana supernowa w Galaktyce Andromedy. A może nieudana hipoteza
Można powiedzieć, że gwiazdy żyją dla tego ostatniego show – rozbłysku, który przyćmiewa wszystkie swoje sąsiadki w galaktyce. Wiele wskazywało, że do swojego pożegnalnego wybuchu zbiera się też M31-2014-DS1. Zwiększała swoją jasność od 2014 r., a później nagle zniknęła. Dyskusja o tym zdarzeniu jest dynamiczna. [Artykuł także do słuchania]
Łukasz Tychoniec
12 lutego 2026
Kosmos
Wysypisko kosmicznych śmieci rośnie. Metody sprzątania są zaś niedoskonałe
Od umieszczenia na orbicie pierwszego sztucznego obiektu w 1957 r. liczba pozostałości po działalności człowieka w kosmosie rośnie niemal nieprzerwanie, a w ostatnich kilkunastu latach tempo wyraźnie przyspieszyło. Skalę problemu pokazuje Europejska Agencja Kosmiczna w najnowszym raporcie z 2025 r.
Jolanta Iwańczuk
2 lutego 2026
1
2
...
12
następna »
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama