Architektura i urbanistyka
-
Zdrowie
Czy hałas za oknem powoduje chorobę Parkinsona? Nie, ale może zwiększać ryzyko jej wystąpienia
Pojedyncze badania już wcześniej sugerowały związek między hałasem a chorobami neurodegeneracyjnymi. Grupy ich uczestników były jednak stosunkowo niewielkie, a wyniki niejednoznaczne. Nowa – największa jak do tej pory – analiza wskazuje, że osoby przez lata mieszkające przy głośnych drogach częściej zapadają na chorobę Parkinsona.Paulina Mozolewska20 lipca 2026 -
-
Człowiek
Miasta widma. Nie są jedynie reliktami przeszłości. To żywe lekcje historii zapisane w krajobrazie
Miasta pustoszeją po katastrofach naturalnych, ale też po tych wywołanych przez człowieka – skutków błędów technologicznych, awarii przemysłowych czy niewłaściwego zarządzania ryzykiem. Oraz wojen. Są wreszcie i takie miejsca, które nigdy nie zdążyły naprawdę ożyć. [Artykuł także do słuchania]Andrzej Hołdys1 czerwca 2026 -
Środowisko
Ogrody. Krótki przewodnik po czasach i przestrzeniach
Nasi bardzo odlegli przodkowie skupiali się na zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Poszukiwali jedzenia i tworzyli proste narzędzia służące do jego zdobywania. W tym czasie każda ingerencja w otaczającą roślinność miała znaczenie czysto praktyczne. Dopiero wraz z rozwojem cywilizacji i ukształtowaniem się elit pojawiły się ogrody. [Artykuł także do słuchania]Mariola Rabska1 czerwca 2026 -
Środowisko
Czarnobyl: W strefie wykluczenia zwierzęta rosną w siłę. Bo nie przeszkadzają im ludzie
Na rozległych terenach wokół dawnej elektrowni jądrowej populacje ssaków odradzają się znacznie lepiej niż w tradycyjnych rezerwatach czy parkach narodowych. Przynajmniej tak było przed wojną.Marcin Rotkiewicz21 maja 2026 -
Struktura
Wielka Piramida w Gizie przetrwa nawet trzęsienie ziemi. Nie wynika to jednak ze strategii jej architektów
Piramida Cheopsa ma wyjątkowo korzystne właściwości dynamiczne i zaskakująco dobrze znosi drgania sejsmiczne – ogłosili właśnie naukowcy. Czy to oznacza, że budowla licząca 4,6 tys. lat dowodzi starożytnej zaawansowanej technologii? Z entuzjazmem lepiej nie przesadzać.Agnieszka Krzemińska21 maja 2026 -
-
Człowiek
Świątynie na górskich szczytach: miejsca spokoju, kontemplacji i zbliżenia do strefy boskiej
Oddalenie miejsc kultu od ośrodków zamieszkanych przez ludzi oznaczało możliwość odbywania do nich pielgrzymek. Pokonanie długiej drogi, nierzadko połączonej z wymagającą wspinaczką, powodowało, że pielgrzym czuł się spełniony i uważał, że dokonał ważnej rzeczy w życiu, która zbliży go do osiągnięcia duchowej przemiany. [Artykuł także do słuchania]Radosław Kożuszek1 kwietnia 2026 -
Struktura
Życie w mieście ma swoją cenę. Zmienia mózg, a ten funduje nam depresję, stany lękowe i nie tylko
Jeszcze na początku XIX w. w miastach mieszkało zaledwie 6 proc. ludności świata. Dziś, jak raportuje ONZ, przekroczyliśmy punkt krytyczny – ponad połowa ludzi to mieszkańcy terenów zurbanizowanych. Odsetek ten wzrośnie do 70 proc. do 2050 r. Z perspektywy ewolucyjnej to mgnienie oka, zbyt krótkie, by nasza biologia zdążyła się zaadaptować. [Artykuł także do słuchania]Kamil Nadolski27 stycznia 2026 -
Struktura
Od torby do nanocząstki: plastik nie znika i jest problemem także badawczym
Są miejsca, w których nadmiar syntetyków jest doskonale widoczny: na brzegach rzek, wysypiskach, w zakolach dolin. Materiał, którego nie da się dostrzec, pozostaje jednak w obiegu. Jemu poświęcone są trzy nowe prace naukowe.Jolanta Iwańczuk15 stycznia 2026 -
Struktura
Rzymski beton: niebezpieczne narodziny i wieczne życie
Na plac budowy zatrzymany przez erupcję w 79 r. natrafili archeolodzy w Regio IX w Pompejach. W jednej z izb wciąż leży sucha mieszanina zaprawy, narzędzia, fragmenty amfor i ślady procesu, który może tłumaczyć niezwykłą trwałość antycznych murów.Agnieszka Krzemińska10 grudnia 2025 -
-
Struktura
Rapa Nui: Gigantyczne posągi to dzieło społeczne
Najnowsze badania kamieniołomu Rano Raraku dowodzą, że za budową monumentów nie stał jeden potężny ośrodek władzy. Wręcz przeciwnie – ponad tysiąc moai postawili ludzie działający bez centralnego sterowania.Agnieszka Krzemińska26 listopada 2025 -
-
-
Technologia
Pociąg do podróży
Kolej sprawiła, że zaczęliśmy się częściej przemieszczać i przeprowadzać. Zapewniła nam nowe wrażenia związane z podróżowaniem oraz możliwość podziwiania nieznanych miejsc, panoram i krajobrazów. Potem jednak zostawiły ją w tyle samochody i samoloty. Ale to już przeszłość.Andrzej Hołdys1 listopada 2025 -
-
-
-
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama