Kości i skamieniałości
-
-
Człowiek
Demokracja nie jest wynalazkiem starożytnych Greków. Oni temu systemowi po prostu nadali nazwę
Zanim w Atenach pierwszy raz zabrzmiało słowo δημοκρατία, czyli władza ludu, różne społeczeństwa na świecie wielokrotnie eksperymentowały z ograniczaniem władzy i dzieleniem się decyzjami – stwierdza zespół kierowany przez Gary’ego Feinmana z Field Museum w Chicago.Agnieszka Krzemińska18 marca 2026 -
Człowiek
W późnej epoce brązu nie było wielkich migracji. Wędrowały za to idee
Kremacja skutecznie niszczy DNA. Dlatego najnowsze badania są tak ważne – naukowcy sięgnęli po rzadkie pochówki szkieletowe z Niemiec, Czech i Polski i połączyli genetykę, analizę izotopów strontu i tlenu oraz osteoarcheologię. Przebadano genomy 75 osób.Agnieszka Krzemińska2 marca 2026 -
Człowiek
Kobiety Homo sapiens sapiens ulegały urokowi neandertalczyków. Ich romanse zmieniły genom
Naukowcy od lat głowili się nad tym, dlaczego w DNA na determinującym płeć chromosomie X neandertalskich genów jest jak na lekarstwo. Tłumaczono to na dwa sposoby: albo hybrydy z neandertalskim chromosomem X były mniej płodne i natura je eliminowała, albo od początku dochodziło do specyficznych krzyżówek. Z najnowszych analiz wynika, że właściwa jest druga wersja.Agnieszka Krzemińska26 lutego 2026 -
Środowisko
Dinozaur wielkości kurczaka, który wymyka się ewolucyjnemu schematowi
Alnashetri cerropoliciensis mierzył zaledwie 50–70 centymetrów i ważył mniej niż kilogram. Był smukły, miał niewielką, wydłużoną głowę, długie, sprężyste nogi zdradzające szybkiego biegacza oraz usztywniony ogon, który działał jak stabilizator podczas gwałtownych zwrotów. Jego szkielet dowodzi, że dzieje alwarezaurów są znacznie bardziej zawiłe, niż do tej pory sądzono.Jolanta Iwańczuk25 lutego 2026 -
Człowiek
Ludzie z Ałtaju 2,5 tysiąca lat temu mieli swoich chirurgów szczękowych
W scytyjskim świecie można było przeżyć poważne uszkodzenie stawu skroniowo-żuchwowego. Oczywiście, jeśli w okolicy był ktoś, kto potrafił przeprowadzić skomplikowaną operację. Najnowsze badania dowodzą, że w przypadku kobiety z kultury Pazyryk, warunek został spełniony.Agnieszka Krzemińska20 lutego 2026 -
Człowiek
Homo erectus wcześniej pospieszył do Azji Wschodniej. Możliwe, że 600 tys. lat wcześniej
Historia pierwszego wyjścia ludzi z Afryki wydawała się w miarę uporządkowana. Ok. 1,8 mln lat temu nasi przodkowie pojawili się na Kaukazie. Teren dzisiejszych Chin miał zostać zasiedlony przez Homo erectus dopiero ok. 1,1 mln lat temu. Taki obraz wyłaniał się z datowania szczątków z Yunxian. Ten obrazek właśnie się rozsypuje.Agnieszka Krzemińska18 lutego 2026 -
Środowisko
W rumuńskim lodzie tkwi bakteria sprzed 5 tys. lat. Jeśli zostanie uwolniona, może być pomocna, ale też bardzo szkodliwa
Mikroorganizm z rodzaju Psychrobacter może hamować rozwój innych drobnoustrojów. Kłopot w tym, że potrafi przetrwać kontakt z dziesięcioma antybiotykami należącymi do różnych klas, również tymi rutynowo wykorzystywanymi w terapii ciężkich zakażeń.Jolanta Iwańczuk17 lutego 2026 -
Środowisko
150 gatunków znaleziono w Chinach. To organizmy, które rozwinęły się tuż po kambryjskiej katastrofie
W osadach dawnego głębokiego szelfu zachowały się nie tylko pancerze, lecz także delikatne tkanki – jelita, skrzela czy oczy. Prawie 60 proc. zwierząt było wcześniej nieznanych nauce.Jolanta Iwańczuk13 lutego 2026 -
Struktura
Mała kość, która może potwierdzać legendę o bojowych słoniach Hannibala
Armia Kartaginy miała prowadzić te zwierzęta przez Alpy, siać postrach wśród Rzymian i zapisać się w historii jako symbol militarnej potęgi. Przez dwa tysiące lat istniały głównie w tekstach Polibiusza i Liwiusza oraz rzeźbach czy monetach. Teraz pojawił się archeologiczny detal.Agnieszka Krzemińska9 lutego 2026 -
Człowiek
Plaga Justyniana zatrzymana w kościach spod hipodromu
Dane archeologiczne, izotopowe oraz genetyczne połączyli autorzy pracy opublikowanej w „Journal of Archaeological Science”. Dzięki temu odsłonili społeczny oraz biologiczny wymiar katastrofy sprzed prawie 1,5 tys. lat.Agnieszka Krzemińska2 lutego 2026 -
Człowiek
Łowcy-zbieracze przesyłali sobie SMS. Tyle że z kamienia
Epoka lodu nie sprzyjała ani długim podróżom, ani towarzyskim wizytom. A jednak najnowsze badania pokazują, że ludzie górnego paleolitu potrafili utrzymywać kontakty na skalę, która jeszcze niedawno wydawała się fantazją archeologów.Agnieszka Krzemińska21 stycznia 2026 -
Człowiek
Wirus opryszczki jest z ludźmi 2,5 tys. lat. Czasami wpisuje się w DNA
Genomy herpeswirusów HHV-6A i HHV-6B zrekonstruował międzynarodowy zespół badaczy. To nie ślady pośrednie ani modelowanie, tylko realne sekwencje wirusowego DNA wydobyte ze szczątków.Agnieszka Krzemińska20 stycznia 2026 -
Środowisko
Morskie mięczaki oszukały przeznaczenie, ale tylko na chwilę
Skamieniałości z Danii podważają jeden z najlepiej utrwalonych mitów paleontologii. Granica kredy i paleogenu nie była ostrą linią śmierci – wyjaśnia Marcin Machalski z Instytutu Paleobiologii PAN, jeden z autorów nowej publikacji na ten temat. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk19 stycznia 2026 -
Człowiek
Grobowiec z czasów króla Midasa w Turcji lepiej zbadany. Kogo w nim pochowano, nadal nie wiadomo
Monumentalne miejsce pochówku sprzed ponad 2,7 tys. lat odsłonili archeolodzy w Turcji. Znalezione w nim zabytki oraz jego architektura skłaniają do przypuszczenia, że spoczęła w nim osoba z kręgu władzy.Agnieszka Krzemińska14 stycznia 2026 -
-
-
-
Środowisko
Ukryta większość: Młodociane dinozaury były motorem ewolucyjnego sukcesu
Badania sugerują, że każdy etap życia giganta mezozoiku należy traktować jak odrębny „gatunek ekologiczny”. Prehistoria okazuje się światem wielokrotnie bogatszym niż do tej pory sądziliśmy. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk13 grudnia 2025 -
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama