Ludzie z Ałtaju 2,5 tysiąca lat temu mieli swoich chirurgów szczękowych
Rosyjscy naukowcy poddali tomografii komputerowej częściowo zmumifikowaną głowę kobiety pochowanej 2,5 tys. lat temu na stanowisku Verkh-Kaljin-2 na płaskowyżu Ukok w górach Ałtaj. Dzięki skanom wykonanym w 551 warstwach o grubości zaledwie 0,75 mm udało się zajrzeć pod zachowane tkanki miękkie i zrekonstruować strukturę kości.
Okazało się, że kobieta doznała w przeszłości poważnego urazu prawej części czaszki – złamanie kości skroniowej zniszczyło staw żuchwowy, co powinno uniemożliwić jej normalne mówienie i jedzenie. Tymczasem w miejscu uszkodzenia badacze odkryli dwa wąskie kanały wywiercone w kości – każdy o średnicy ok. 1,5 mm – przecinające się pod kątem prostym. W ich wnętrzu zachowały się ślady materiału organicznego – najpewniej końskiego włosia lub ścięgna – które mogło działać jak chirurgiczne wiązanie stabilizujące staw. Co więcej, wokół otworów narosła nowa tkanka kostna, co dowodzi, że zabieg wykonano za życia pacjentki i że przeżyła ona operację.
Pośrednim potwierdzeniem jej rekonwalescencji są zęby – lewa strona szczęki nosi ślady nadmiernego zużycia i stanów zapalnych, jakby kobieta przez długi czas żuła niemal wyłącznie jedną stroną. Prawa – ta operowana – zachowała się lepiej, choć zapewne pozostawała bolesna.
Nie wiemy, w jaki sposób uśmierzano ból kobiety podczas zabiegu. Wiadomo jednak, że Scytowie znali i wykorzystywali konopie – naczynia z ich nasionami znaleziono m.in. w grobie chorej na raka „Księżniczki z Ukok”, gdzie mogły pełnić funkcje lecznicze lub uśmierzające ból. Niewykluczone więc, że podobne środki stosowano także przy bardziej inwazyjnych procedurach.
Sięgnij do źródeł
Badania naukowe: Ученые НГУ при компьютерной томографии черепа женщины пазырыкской культуры выявили свидетельства хирургической операции
Kultura Pazyryk (VI–III w. p.n.e.) znana jest z doskonale zachowanych kurhanów, kunsztownych tatuaży i praktyk balsamowania. To właśnie znajomość anatomii, rozwijana przy mumifikacji, mogła sprzyjać rozwojowi umiejętności chirurgicznych. Przypadek z Ukoku pokazuje, że w społecznościach stepowych ceniono nie tylko jeździecką sprawność, lecz także wiedzę medyczną pozwalającą ratować życie po ciężkich urazach – być może odniesionych podczas upadków z konia.
Jeśli interpretacja badaczy się potwierdzi, będzie to jeden z najstarszych znanych przypadków rekonstrukcji stawu skroniowo-żuchwowego w dziejach – przeprowadzonej gdzieś na wietrznym płaskowyżu Ałtaju.
Początek formularza
Dół formularza
Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.