-
Środowisko
Gdzie jest to, czego nie ma? Przypisywaną jedynie ludziom zdolność do zabawy „na niby” miał także bonobo Kanzi
Czy małpy potrafią tworzyć mentalne reprezentacje nieistniejących obiektów? Eksperymenty, w których wziął udział słynny szympans karłowaty wskazują, że tak. By sprawdzić, czy był wyjątkiem wśród małp człekokształtnych, potrzebne są jednak dalsze badania.Marcin Rotkiewicz6 lutego 2026 -
Środowisko
Atmosfera Ziemi w pandemii także chorowała. Stężenie metanu było w niej dwukrotnie większe
Rodniki hydroksylowe to „czyściciele atmosfery”. Powstają m.in. dzięki tlenkom azotu, których źródłem jest głównie transport drogowy. Zaburzenie tej współpracy powoduje problemy. Doszło do tego w latach 2000–2022.Andrzej Hołdys5 lutego 2026 -
Środowisko
Cyrkony z Australii rewolucjonizują wiedzę na temat młodości Ziemi
Prastare minerały ze wzgórz Jack Hills są wśród minerałów prawdziwymi twardzielami. Nawet one nie przetrwałyby jednak w potokach magmy kipiącej blisko powierzchni planety. Jak więc wyglądał nasz glob ponad 4 mld lat temu?Andrzej Hołdys4 lutego 2026 -
Środowisko
„Wróg mojego wroga jest moim przyjacielem”. O ptasiej kooperacji w obliczu zagrożenia
Gdy zbliża się niebezpieczeństwo, wiele stworzeń zdaje się kierować tytułową maksymą. Naukowcy coraz częściej odkrywają subtelne sposoby, w jakie zwierzęta porozumiewają się z przedstawicielami innych gatunków w ramach takich kooperacyjnych paktów obronnych.Jesse Greenspan1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Wspólny interes -
Środowisko
Koniec hobbitów
Wymarcie karłowatego gatunku człowieka zbiega się w czasie z dramatyczną woltą klimatu, który z wilgotnego zmienił się w półsuchy.(HOLD)1 lutego 2026Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Koniec hobbitów -
Środowisko
Grzyby jak z horroru i krwawe storczyki
10 najważniejszych gatunków roślin i grzybów z nowo opisanych w 2025 roku przez naukowców z Royal Botanic Gardens w Kew.(red.)1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Grzyby jak z horroru i krwawe storczyki -
Środowisko
Rodzimy imbir
Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu pod kierunkiem prof. dr. hab. Piotra Szulca z Katedry Agronomii chcą uzyskać pierwszą odmianę imbiru dostosowaną do polskich warunków glebowych i klimatycznych.(red.)1 lutego 2026Scientific American z dnia 1 lutego 2026Rodzimy imbir -
Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Masowe wymieranie pingwinów
-
Środowisko
Co ci to przypomina?
Nasz mózg ma tendencję odnajdywania znajomych wzorców w różnych kształtach.Olga Orzyłowska-Śliwińska1 lutego 2026Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Co ci to przypomina? [Galeria zdjęć] -
Środowisko
Policzono śmieci w Renie
Co roku spływają nim do morza 4 mln kg śmieci. Więcej, niż sądzono, ale do rekordu wciąż daleko.(HOLD)1 lutego 2026Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Policzono śmieci w Renie -
Środowisko
Świecąca uryna jelenia
Najprawdopodobniej jest nietypową formą komunikacji.(KKG)1 lutego 2026Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Świecąca uryna jelenia -
Środowisko
Kukułcze jajo
Pasożytnictwo lęgowe praktykuje nie tylko nasza kukułka. W jaki sposób ptaki przechytrzają swoje ofiary?Romuald Mikusek1 lutego 2026Wiedza i Życie z dnia 1 lutego 2026Kukułcze jajo -
Środowisko
Zaginione królestwo. O olbrzymach, które nie pasują do żadnej znanej formy życia
Nazywamy je Prototaxites. Te gigantyczne, cylindryczne struktury sięgające nawet ośmiu metrów wysokości odkryto w dolnodewońskich skałach Szkocji ponad 160 lat temu. I od tamtej pory właściwie nie wiadomo, czym były.Jolanta Iwańczuk29 stycznia 2026 -
Środowisko
Otwornice ledwo przetrwały uderzenie planetoidy. Nie przeszkodziło im to stanąć do rozwojowego sprintu
Ewolucja to setki tysięcy, a nawet miliony lat powolnych przemian? Coraz precyzyjniejsze badania paleontologiczne pokazują, że niekiedy powstawanie nowych gatunków mogło przebiegać znacznie szybciej.Jolanta Iwańczuk28 stycznia 2026 -
Środowisko
Ptaki nie potrzebują tlenu. Bez niego widzą znacznie ostrzej
U ssaków siatkówka jest gęsto unaczyniona, bo komórki nerwowe zużywają ogromne ilości energii i potrzebują stałego dopływu tlenu. W oku ptaków naczyń nie ma – nic nie przecina drogi światła do fotoreceptorów. Taka tkanka w zasadzie nie powinna funkcjonować. A jednak.Jolanta Iwańczuk22 stycznia 2026 -
Środowisko
Naukowcy nie mają wątpliwości: jesteśmy wodnymi bankrutami
2,2 mld ludzi nie ma regularnego dostępu do czystej wody pitnej, a trzy czwarte populacji świata mieszka w krajach o niskich zasobach wodnych. A będzie gorzej. To już nie jest kryzys, to katastrofa – po takie określenia sięgają badacze, którzy dla ONZ przygotowali raport „Global Water Bankruptcy”.Andrzej Hołdys22 stycznia 2026 -
Środowisko
Drobiny plastiku pochodzące z lądów liczy się w setkach biliardów. I to ostrożne szacunki
Wykonanie dokładnych pomiarów ilości mikroplastiku unoszącego się w przyziemnych warstwach powietrza nie jest łatwe ze względu na jego znikome rozmiary. Wyniki pomiarów różnią się więc znacznie między sobą. Wszystkie jednak martwią.Andrzej Hołdys21 stycznia 2026 -
Środowisko
Morskie mięczaki oszukały przeznaczenie, ale tylko na chwilę
Skamieniałości z Danii podważają jeden z najlepiej utrwalonych mitów paleontologii. Granica kredy i paleogenu nie była ostrą linią śmierci – wyjaśnia Marcin Machalski z Instytutu Paleobiologii PAN, jeden z autorów nowej publikacji na ten temat. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk19 stycznia 2026 -
Środowisko
Zanim na Ziemi pojawił się tlen, mogła działać lodowa fabryka życia
Jak doszło do tego, że chemia stała się biologią? W którym momencie pojedyncze pierwiastki zaczęły łączyć się w substancje organiczne? Dwa badania przynoszą odpowiedzi na te pytania.Jolanta Iwańczuk16 stycznia 2026 -
Środowisko
Czułość węchu, czyli jak emocje ludzi przejmują konie
W przypadku psów zostało to już udowodnione: człowiek pachnie lękiem, a one zachowują się tak, jakby same wyczuwały zagrożenie. Teraz badacze sprawdzili, czy również wierzchowce mają tę umiejętność.Jolanta Iwańczuk14 stycznia 2026 -
Środowisko
Szczątki nosorożca włochatego przetrwały w żołądku wilka. Nie domykają jednak historii wyginięciu gatunku
Zamarznięte szczątki młodego wilka dotrwały do naszych czasów w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie. Właśnie udało się ustalić, co było jego ostatnim posiłkiem. W niewielkiej grudce zasuszonego mięsa zidentyfikowano genom jednego z emblematów plejstoceńskiej megafauny.Jolanta Iwańczuk14 stycznia 2026 -
Środowisko
Lasy tropikalne szybciej rosną dzięki azotowi
Autorzy badań sprawdzili to doświadczalnie. Są jednak przeciwnikami nawożenia. Mają inny pomysł.Andrzej Hołdys13 stycznia 2026 -
Środowisko
Zachowania homoseksualne u naczelnych: kwestia warunków także społecznych
Kontakty seksualne między osobnikami tej samej płci (ang. same-sex sexual behaviour, SSB) udokumentowano dotąd u ok. 1,5 tys. gatunków zwierząt, jednak ich ewolucyjne korzenie pozostawały słabo poznane. Nowe badanie zespołu z Imperial College London, nieco tę sytuację zmienia.Marcin Rotkiewicz12 stycznia 2026 -
Środowisko
Miny to odzwierciedlenie emocji? Badania na makakach obalają dogmat
To, co się dzieje w głowach małp podczas trzech typów ruchów twarzy – mlaskania wargami, grymasu groźby oraz żucia – przeanalizowali badacze. Wyniki okazały się zaskakujące.Marcin Rotkiewicz9 stycznia 2026 -
Środowisko
O psach, które poznają słowa, podsłuchując
Do niedawna uważano, że ten sposób uczenia się jest charakterystyczny dla ludzi oraz – do pewnego stopnia – szympansów karłowatych (bonobo) i papug żako. Właśnie się okazało, że niesłusznie.Marcin Rotkiewicz8 stycznia 2026 -
Środowisko
Dziki ogórek w wodzie dokonuje inwazji pasywnie
To inwazyjne pnącze okazuje się bardzo dobrze dostosowane do życia w zmiennych warunkach typowych dla rzek i ich stref zalewowych.Piotr Panek8 stycznia 2026 -
Środowisko
Grenlandia: lądolód się szybko powiększał, a teraz może się równie szybko skurczyć
Arktyka, choć dziś jest pokryta lodem i śniegiem, w rzeczywistości nie lubi zimna. Gdy tylko klimat na Ziemi trochę się ociepla, za kołem podbiegunowym północnym zaczyna się wielkie topnienie. A właśnie się ociepla.Andrzej Hołdys5 stycznia 2026 -
Środowisko
Dlaczego Santoryn drżał przez kilka tygodni?
W skorupie ziemskiej pod wyspą przemieściło się w kilka tygodni 0,5 km3 magmy.(HOLD)1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Dlaczego Santoryn drżał przez kilka tygodni? -
Środowisko
Słonie: klub gruboskórych dżentelmenów
Długo uważane za samotników, samce słoni afrykańskich mają zaskakująco bogate życie społeczne. [Artykuł także do słuchania]Caitlin O’Connell1 stycznia 2026Scientific American z dnia 1 stycznia 2026Klub gruboskórych dżentelmenów -
Środowisko
Dmuchanie na zimne
Lodowce górskie bronią się przed topnieniem, generując wiatry, które je schładzają.(HOLD)1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Dmuchanie na zimne -
Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Jak mrówka obala tron
-
Środowisko
Czym stożki podwodnych wulkanów były w poprzednim życiu
Są nimi usiane dna wszystkich oceanów. Ne pojawiały się jednak tam, gdzie zwykle widuje się wulkany, czyli na granicach płyt litosfery. Ich pochodzenie długo pozostawało zagadką. Dziś już nią nie jest.Andrzej Hołdys1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Zagadka podwodnych wulkanów -
Środowisko
Kura: opinia, że ma tylko móżdżek, to wielka niesprawiedliwość
Potrafi być przebiegła, ma całkiem bogaty język, bywa empatyczna, podejmuje decyzje, kierując się doświadczeniem, i rozwiązuje problemy. [Artykuł także do słuchania]Ewa Nieckuła1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Kurczak mózgowiec -
Środowisko
Podwodna kraina cudów
Robot portretuje osobliwości w podmorskim kanionie Mar de Plata.Ashley Balzer Vigil1 stycznia 2026Scientific American z dnia 1 stycznia 2026Podwodna kraina cudów -
Środowisko
Chińczycy nurkują w Arktyce
Naukowcy z Chin pierwsi dotarli podwodnym pojazdem do wschodniej, sąsiadującej z Rosją, części śródoceanicznego Grzbietu Gakkela na dnie Oceanu Arktycznego. Szukali tam minerałów oraz… drogi do płaszcza Ziemi.(HOLD)1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Chińczycy nurkują w Arktyce -
Środowisko
Wilk – kompan człowieka
Tysiące lat temu ludzie przywieźli wilki na bałtycką wyspę. W jakim celu?(HOLD)1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Wilk – kompan człowieka -
Środowisko
Gniazda – kapsuły czasu
W starych gniazdach orłosępów archeolodzy odnajdują ślady ludzkiej historii.Elizabeth Anne Brown1 stycznia 2026Scientific American z dnia 1 stycznia 2026Gniazda – kapsuły czasu -
Środowisko
Czy skończą nam się pierwiastki ziem rzadkich
Te cenne, lecz trudne do wydobycia metale odgrywają coraz większą rolę we współczesnej cywilizacji.Clara Moskowitz1 stycznia 2026Scientific American z dnia 1 stycznia 2026Czy skończą nam się pierwiastki ziem rzadkich -
Środowisko
Zbieg z niewoli, mistrz kamuflażu, zapalony wędrowiec. Jenot to dalekowschodni kolonizator
Nyctereutes jest obcym gatunkiem w polskiej faunie. Jego zwiększająca się populacja niekorzystnie wpływa na wiele rodzimych zwierząt. A wszystko zaczęło się od mody na jego futro. [Artykuł także do słuchania]Radosław Kożuszek1 stycznia 2026Wiedza i Życie z dnia 1 stycznia 2026Dalekowschodni kolonizator -
Środowisko
Kto żyje wokół kopców na dnie Morza Grenlandzkiego
Struktury, z których unoszą się bąble gazu, odkryła na północ od Grenlandii pionierska ekspedycja, przeprowadzona w ramach projektu Arctic Deep – EXTREME24. I nie jest to obszar lodowej pustki.Jolanta Iwańczuk30 grudnia 2025 -
Środowisko
Chemia nie zna granic, czyli jak PFAS rozpływają się po świecie
Wyniki tych badań to dla konsumentów to kolejny sygnał alarmowy. Za każdym filetem rybnym kryje się bowiem sieć powiązań środowiskowych i handlowych, która decyduje o tym, jakie substancje trafiają do naszego organizmu.Jolanta Iwańczuk29 grudnia 2025 -
Struktura
Biologie fantastyczne. „Avatar: Ogień i popiół”: ruchy moralnego kompasu
Najnowsza produkcja Jamesa Camerona pokazuje znacznie mroczniejsze oblicze Pandory. Okazuje się, że na tej planecie żyją nie tylko istoty wierzące w równowagę i zjednoczenie. Również te, dla których sensem życia jest przemoc oraz brutalność. [Artykuł także do słuchania]Marta Alicja Trzeciak29 grudnia 2025 -
Środowisko
Droga do gigantyzmu, czyli mało spektakularny start drzew i lasów
Wysokie pnie, zdolność do utrzymania własnego ciężaru oraz transport wody na dziesiątki metrów w górę nie pojawiły się „od razu”, lecz są efektem długiej i skomplikowanej ewolucji. Najnowsze badania dają wgląd w jej początek.Jolanta Iwańczuk23 grudnia 2025 -
Środowisko
Generatory huraganów i tajfunów pracują na pełnych obrotach
Skala siły cyklonów tropikalnych, opracowana na początku lat 70. XX wieku przez amerykańskich badaczy Herberta Saffira i Roberta Simpsona, dzieli najpotężniejsze wiry atmosferyczne na Ziemi na pięć kategorii. Wygląda na to, że dziś to za mało.Andrzej Hołdys23 grudnia 2025 -
Środowisko
Koralowiec: znacznie bardziej zwierz niż krzew
Azot, którym te organizmy gospodarują oszczędnie, zbadali naukowcy. W przeprowadzonych eksperymentach jego źródłem było głównie białko zooplanktonicznych larw skorupiaków.Piotr Panek22 grudnia 2025 -
Środowisko
Słońce i wiatr przebojami naukowymi roku
Tygodnik „Science” za przełomowe osiągnięcie naukowe 2025 roku uznał odnawialne źródła energii. „Po raz pierwszy w historii dostarczyły one więcej prądu niż węgiel” – napisano w uzasadnieniu.Andrzej Hołdys21 grudnia 2025 -
Środowisko
Dinozaury nie czekały na Europejczyków
Zanim paleontologia zaczęła mówić po łacinie, skamieniałości miały już swoje imiona, historie i znaczenie. Tyle że nie w podręcznikach.Jolanta Iwańczuk20 grudnia 2025 -
Podkast
pulsar nadaje. sygnał 164. Gabriela Jarzębowska: Szczur. Niechciany gość czy mistrz przetrwania
Szary gryzoń czy idealny wzór do naśladowania? Bezwzględny szkodnik czy ofiara komunistycznej propagandy? O tym, jak kształtował się wizerunek szczura, opowiada dr Gabriela Jarzębowska, antropozoolożka/badaczka animal studies z Wydział „Artes Liberales” UW, autorka książki „Retoryka deratyzacji w PRL: od czystki etnicznej i politycznej do czystki gatunkowej” [podkast]Karol Jałochowski19 grudnia 2025 -
Środowisko
Humbaki: dobra wiadomość, która nie przeszła przez wąskie gardło
Słynące ze swoich pieśni – oraz rekordowo długich płetw piersiowych – wieloryby odradzają się po rzeziach z pierwszej połowy XX w. Nie są jednak takie jak dawniej.Andrzej Hołdys18 grudnia 2025 -
Środowisko
Ekojazda po torach
Dzięki aplikacji o nazwie SENSUM maszyniści mogą nie tylko poprawić płynność jazdy, ale też zmniejszyć zużycie energii. Korzystają na tym pasażerowie, przewoźnicy i środowisko.materiał promocyjny17 grudnia 2025 -
Środowisko
Bałtyk i Wisła – wyjątkowe akweny potrzebują szczególnego wsparcia
Bałtycki Grant Bioróżnorodności i Wiślany Grant Bioróżnorodności to programy grantowe realizowane przez Fundację ORLEN dla Pomorza. Ich celem jest wspieranie przedsięwzięć na rzecz ochrony, odbudowy i badania bioróżnorodności tych niezwykłych obszarów.materiał promocyjny17 grudnia 2025 -
Środowisko
Życie starsze, niż myśleliśmy? RNA mogło powstać już 4,3 mld lat temu
Nowy scenariusz narodzin życia na Ziemi pokazuje, że wystarczyły borany, promieniowanie i odrobina kosmicznych zderzeń, by w płytkich zbiornikach wodnych zaczęły powstawać pierwsze nukleotydy.Andrzej Hołdys16 grudnia 2025 -
Środowisko
Lodowce w Alpach trzymają się słabo. Coraz słabiej
Maksimum topnienia lodu w najwyższych górach Europy przypadnie na lata 2033–2041. Już wówczas skutki będą opłakane. A to nie będzie koniec problemów.Andrzej Hołdys15 grudnia 2025 -
Środowisko
Industrializacja zapisana w kościach ludzi z daleka
Jak szybko rewolucja przemysłowa, która skaziła wielkie ośrodki przemysłowe, dotarła angielską wieś i do miasteczek oddalonych o setki kilometrów od kominów fabrycznych? Odpowiedź znalazła naukowczyni ze Smithsonian Institution.Andrzej Hołdys15 grudnia 2025 -
Środowisko
Co wprawia w ruch kontynenty
Do tej pory geolodzy uważali, że ryft napędzany jest głównie przez procesy zachodzące wewnątrz skorupy ziemskiej. Właśnie się okazało, że znaczenie mają tu także czynniki, których byśmy o to nie podejrzewali. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk15 grudnia 2025 -
Środowisko
Ukryta większość: Młodociane dinozaury były motorem ewolucyjnego sukcesu
Badania sugerują, że każdy etap życia giganta mezozoiku należy traktować jak odrębny „gatunek ekologiczny”. Prehistoria okazuje się światem wielokrotnie bogatszym niż do tej pory sądziliśmy. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk13 grudnia 2025 -
Środowisko
Miłość w podczerwieni. Najstarszy język zapylania
Zanim na Ziemi pojawiły się kwiaty w jaskrawych barwach, zanim zapach wanilii, miodu i cytrusów kusił owady, rośliny porozumiewały się ze swoimi sprzymierzeńcami zupełnie inaczej.Jolanta Iwańczuk12 grudnia 2025 -
Środowisko
Jak nadmiar życia udusił wodny świat
Tuż przed katastrofą permsko-triasową oceany zostały potężnie „przenawożone” – wskazują najnowsze analizy materiału geologicznego z północno-zachodniego Iranu.Jolanta Iwańczuk11 grudnia 2025 -
Środowisko
Kastracja oddala od ssaków widmo śmierci
U 117 gatunków żyjących w ogrodach zoologicznych blokowanie reprodukcji wydłuża życie o 10–20 proc. – wykazały najnowsze badania. Tyle że ten efekt u samców i u samic ma inne podłoże.Agnieszka Krzemińska10 grudnia 2025 -
Środowisko
Kawia kontratakuje. Polemika z tekstem „Jaki znak twój? Orzeł biały? Już nie”
Historia naszych słowników, zielników i podręczników dowodzi, że język opisu przyrody zawsze był tworem uczonych, nie ludu. [Artykuł także do słuchania]Piotr Panek9 grudnia 2025 -
Środowisko
Dekada po porozumieniu paryskim. Świat się ocieplił, ale ludzkość zaczyna iść w dobrym kierunku
W chwili podpisywania porozumienia paryskiego zdawało się, że jest dość czasu na utrzymanie w ryzach globalnego ocieplenia. Unijny serwis klimatyczny Copernicus wskazywał wtedy, że jeśli nic nie zrobimy, granica zostanie przekroczona w 2042 r. Obecne prognozy mówią o maju 2029 r. [Artykuł także do słuchania]Andrzej Hołdys9 grudnia 2025Polityka z dnia 9 grudnia 2025Cieplej, ale mądrzej -
Środowisko
Zielone płuca Afryki w kryzysie
Zdegradowane lasy tropikalne oddają więcej dwutlenku węgla niż go pochłaniają.Andrzej Hołdys5 grudnia 2025 -
Środowisko
Dżuma w Średniowieczu: zaczęło się od wielkiego wybuchu
Czy to możliwe, że erupcja wulkanu na jednym końcu świata uruchomiła lawinę tragicznych zdarzeń na drugim? Najnowsze badania naukowców z University Cambridge i Leibniz Institute sugerują, że tak właśnie stało się ok. 1345 r.Agnieszka Krzemińska4 grudnia 2025 -
Środowisko
Dinozaury w Boliwii musiały stać w korkach
Duże natężenie ruchu panowało ok. 70 mln lat temu na obszarze dzisiejszego Parku Narodowego Torotoro. Świadczą o tym tysiące odcisków odkrytych na stanowisku Carreras Pampas.Jolanta Iwańczuk4 grudnia 2025 -
Środowisko
Chore poczwarki mrówek „proszą” o eutanazję
To zachowanie stanowi formę altruizmu krewniaczego. Jednostka poświęca się, by chronić krewnych, z którymi dzieli geny, w tym wypadku przed wybuchem śmiertelnej epidemii.Marcin Rotkiewicz2 grudnia 2025 -
Środowisko
Życie spadło na Ziemię wraz z deszczem?
Do tej pory część badaczy uznawała, że siarkowe biomolekuły pojawiły się na naszej planecie dopiero po powstaniu życia – pierwsze organizmy same musiały się zatroszczyć o ich wytworzenie. Badaczka z University of Colorado w Boulder dowodzi, że było inaczej.Andrzej Hołdys2 grudnia 2025 -
Środowisko
Muzyka małp i wyścigi naukowców
Makaki potrafią synchronizować ruchy z rytmem muzyki – wynika z badań opublikowanych w „Science”. Czy ta informacja wnosi coś nowego do aktualnego stanu wiedzy?Marta Alicja Trzeciak1 grudnia 2025 -
Środowisko
Wielkie wybuchy życia
Kontrowersyjne dowody sugerują, że złożone formy życia mogły powstać setki milionów lat wcześniej, niż dotąd sądzono – i prawdopodobnie więcej niż raz. [Artykuł także do słuchania]Asher Elbein1 grudnia 2025Scientific American z dnia 1 grudnia 2025Wielkie wybuchy życia -
Środowisko
Osuwisko tuż za domem
W miarę jak zmiany klimatu przynoszą w góry coraz gwałtowniejsze deszcze, rośnie zagrożenie niebezpiecznymi spływami rumowiskJen Schwartz1 grudnia 2025Scientific American z dnia 1 grudnia 2025Osuwisko tuż za domem -
Środowisko
Skrzydła motyli ozdabia temperatura
Do zaskakujących wniosków doszli uczeni z National University of Singapore, badający afrykańskie Bicyclus anynana, znane z kolorowych oczek na skrzydłach.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Tajemnice motylich skrzydeł -
Środowisko
Lek na opryszczkę na koci katar
Środek przeciwwirusowy aplikuje się bezpośrednio na kocie oczy, co według właścicieli w porównaniu z lekami doustnymi jest sporym udogodnieniem.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Lek dla ludzi pomaga kotom -
Środowisko
Ręka w łapę, ręka w skrzydło. O współpracy człowieka z osobnikami dzikimi
W pewnych miejscach na świecie ludzie polują razem ze zwierzętami. Wiele z tych więzi jednak utraciliśmy lub są one w trakcie zanikania. [Artykuł także do słuchania]Martyna Walerowicz1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Niezwykłe duety -
Środowisko
Niedźwiedzia uczta
W sierpniu tego roku miałam okazję na własne oczy zobaczyć jeden z najwspanialszych spektakli natury – powrót łososi z oceanu do alaskańskich rzek.Renata Bubrowiecka1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Niedźwiedzia uczta -
Środowisko
Im cieplej, tym głośniej
Startujące samoloty staną się głośniejsze w wyniku zmiany klimatu.Andrzej Hołdys1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Im cieplej, tym głośniej -
Środowisko
Kiedy nietoperz świeci na zielono
Od oceanicznych głębin po lasy tropikalne – setki gatunków zwierząt ma zdolność bioluminescencji. Jak się okazało, dotyczy to także m.in. mroczków brunatnych, nocków szarych czy molosków brazylijskich.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Świecące nietoperze -
Środowisko
Woda zmieniona w wino
Nawet susze i bardzo trudne warunki terenowe nie zniechęcały starożytnych rolników z Bliskiego Wschodu do uprawy winorośli.(HOLD)1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Woda zmieniona w wino -
Środowisko
Kaczodziobe mumie z Wyoming
Paleontolodzy wydobyli ze skał sprzed 66 mln lat skamieniałości dinozaurów z naturalnymi odlewami ich skóry, w tym także… gadzich kopyt.Andrzej Hołdys1 grudnia 2025Wiedza i Życie z dnia 1 grudnia 2025Kaczodziobe mumie z Wyoming -
Środowisko
Sekretne życie drzew
Naukowcy badają życie tętniące głęboko wewnątrz pni.Saugat Bolakhe1 grudnia 2025Scientific American z dnia 1 grudnia 2025Sekretne życie drzew -
Środowisko
Nie tylko tektonika
Nieoczekiwana przyczyna podnoszenia się skorupy ziemskiej w Republice Południowej Afryki.Avery Schuyler Nunn1 grudnia 2025Scientific American z dnia 1 grudnia 2025Nie tylko tektonika -
Struktura
Biologie fantastyczne. „Predator: Strefa zagrożenia”: przemiana drapieżnika romantycznego
Zarówno fabułę najnowszego filmu z kultowej serii, jak i biologię Predatorów można podzielić na dwa wątki: „drapieżnictwo” oraz „klan”. Niech posłużą one jako klucze do analizy fizjologii oraz ekologii ludu Yautja. Uwaga! Gigantyczna dawka spojlerów. [Artykuł także do słuchania]Marta Alicja Trzeciak28 listopada 2025 -
Środowisko
Po co sowom „uszy”, skoro są pozorne
Związek występowania określonych piór u sów z ich trybem życia postanowili przeanalizować ornitolodzy Adrian Surmacki i Piotr Minias. I dostrzegli pewne korelacje.Piotr Panek28 listopada 2025 -
Środowisko
Koty domowe żyją w Europie dopiero od 2 tys. lat? To uproszczona interpretacja nowych badań
Dominująca do tej pory hipoteza zakładała, że zwierzęta te dotarły na nasz kontynent wraz z neolitycznymi rolnikami, ok. 9,5 tys. lat temu. Nowa praca przesuwa ten czas ku współczesności o niemal 7,5 tys. lat.Marta Alicja Trzeciak27 listopada 2025 -
Środowisko
pulsar nadaje. sygnał 158. Renata Stachowicz-Rybka: Rośliny zeznają szczerze
Do czego paleobotaniczka potrzebuje intuicji, a do czego zębów nosorożca? Jaką teraźniejszość opisują dawno umarłe roślinne szczątki? Jakie ludzkie zbrodnie można dzięki nim udowodnić? Odpowiada dr hab. Renata Stachowicz-Rybka, profesorka Instytutu Botaniki im. Władysława Szafera PAN w Krakowie.Katarzyna Czarnecka26 listopada 2025 -
Środowisko
Biały Ląd schłodzi sobie klimat, ale nam nie pomoże
Odsłaniające się spod lodu antarktyczne skały mogą zahamować ocieplenie klimatu. Nie stanie się to jednak ani w tym, ani w przyszłym stuleciu – podkreślają odkrywcy nowego mechanizmu regulującego temperatury na Ziemi.Andrzej Hołdys25 listopada 2025 -
Środowisko
„Głowę odcięto, ciało ukryto”. O nielegalnym zabijaniu wilków w Polsce mówi prof. Sabina Pierużek-Nowak.
Co kilkadziesiąt godzin ginie w Polsce wilk zastrzelony z broni palnej. Bo podobno wilki pustoszą łowiska. Tymczasem myśliwi w ciągu roku zabijają pół miliona saren i jeleni. Setki tysięcy dzików. Dziesiątki tysięcy lisów. Wilki nie są winne. O tym, co się dzieje w lasach, opowiada biolożka prof. Sabina Pierużek-Nowak. [Artykuł także do słuchania]Jędrzej Winiecki25 listopada 2025Polityka z dnia 25 listopada 2025Stan przedobławowy -
Środowisko
Żółwie morskie wolą korzystać z mapy, nie z kompasu
O tym, że niektóre gatunki mają zmysły pozwalające im w precyzyjny sposób orientować się w polu magnetycznym Ziemi, wiadomo już od dawna. Jak dokładnie zwierzęta te odczytują parametry pola? „Czują” je, czy raczej „widzą”?Marta Alicja Trzeciak24 listopada 2025 -
Środowisko
Wielka pijawka z syluru nie na krew polowała
Autorzy tego odkrycia twierdzą, że podaje ono w wątpliwość dotychczasowe przekonanie o drodze ewolucji tego siodełkowca. Nie można jednak wykluczyć innego scenariusza. [Artykuł także do słuchania]Piotr Panek24 listopada 2025 -
-
Środowisko
Wewnętrze jądro Ziemi jest stałe, ale niezupełnie
Środek naszego globu wypełnia materia, którą naukowcy określają stanem superjonowym – powstaje on wyłącznie w warunkach bardzo wysokiego ciśnienia i temperatury.Andrzej Hołdys21 listopada 2025 -
Środowisko
Thea zadała Ziemi cios od słonecznej strony
Glob, którego zderzenie z młodą Błękitną planetą doprowadziło do powstania Księżyca, także uformował się blisko Słońca i mógł być naszym sąsiadem.Andrzej Hołdys20 listopada 2025 -
Środowisko
Pięć centymetrów po końcu świata, czyli liczne informacje z triasu
Po wielkim wymieraniu permskim oceany były niemal martwe, a życie odradzało się powoli i mozolnie – tak przez lata wyglądał podręcznikowy obraz początku triasu. Niepozorne skały z formacji Vikinghøgda znajdującej się na Spitsbergenie ujawniają zupełnie inną historię.Jolanta Iwańczuk20 listopada 2025 -
Środowisko
Jednokomórkowce są najlepsze. Przynajmniej, jeśli chodzi o DNA
Najmniejsze eukarionty wciąż noszą w sobie bogactwo dawnych mechanizmów, które mogą okazać się kluczem do nowych terapii – wynika z najnowszych badań nad nimi.Jolanta Iwańczuk19 listopada 2025 -
Środowisko
Paliwo transformacji
Gaz zyskuje na znaczeniu, bo pomaga w odchodzeniu od węgla, a jednocześnie bardzo dobrze uzupełnia elektrownie wiatrowe i słoneczne. Możemy importować go z wielu źródeł,więc nie ma obaw o jego dostępność.materiał promocyjny19 listopada 2025 -
Środowisko
Biznes napędzany wodorem
Niskoemisyjny i odnawialny wodór to wielka szansa na dekarbonizację sektora przemysłowego i transportowego. Grupa ORLEN ma ambicje, by stać się światowym liderem we wdrażaniu technologii wodorowych.materiał promocyjny19 listopada 2025 -
Środowisko
Szympansy: zabijanie sąsiadów przynosi wymierne korzyści
Czy śmiertelna agresja międzygrupowa i ekspansja terytorialna przekłada się na sukces reprodukcyjny? Naukowcy szukali odpowiedzi przez 10 lat.Marcin Rotkiewicz18 listopada 2025 -
Środowisko
Życie sprzed 3,3 mld lat wysłało do nas chemiczną pocztówkę
Wczesne ślady aktywności organizmów na Ziemi zidentyfikowali dzięki wsparciu sztucznej inteligencji naukowcy. Przekonują, że ich metoda może przynieść przełom w odnajdywaniu podobnych tropów na Marsie.Andrzej Hołdys18 listopada 2025 -
Środowisko
Przełom w badaniach nad wymarłymi gatunkami
Szczątki mamuta z Jakucji zachowały nie tylko tkanki i sierść, ale też mikroskopijne cząsteczki RNA. Naukowcy odtworzyli „ostatnie chwile” zwierzęcia.Jolanta Iwańczuk14 listopada 2025 -
Podkast
pulsar nadaje. sygnał 156. Daniel Tyborowski: Końce świata zdarzają się cyklicznie
O tym, jak i po co wchodziliśmy do wody, dlaczego robiliśmy to wielokrotnie i co z tego wynikło, opowiada dr Daniel Tyborowski – paleobiolog, geolog, popularyzator nauki, autor książki „W głębiny. Ewolucyjna podróż morskich gadów i ssaków”, która właśnie ukazała się nakładem Wydawnictwa RN.Karol Jałochowski14 listopada 2025 -
Środowisko
Never-ending story, czyli psi rodowód
Najnowsze analizy DNA i czaszek pokazują, że historia psa to bardziej plątanina ścieżek niż prosta droga.Agnieszka Krzemińska13 listopada 2025 -
Środowisko
Dwutlenek węgla – coraz bliżej szczytu
Rok 2025 będzie kolejnym, w którym ludzkości nie udało się ograniczyć emisji dwutlenku węgla. Przeciwnie – dociążyliśmy atmosferę kolejnymi dziesiątkami miliardów ton.Andrzej Hołdys13 listopada 2025
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama