Reklama
Środowisko
Kot i kat. O drastycznych i humanitarnych metodach radzenia sobie ze zwierzętami, które zabijają inne zwierzęta
Koty są niebezpieczne dla innych gatunków, często zagrożonych wyginięciem. To w dużej mierze wina człowieka. On zaś decyduje: zabójcę należy wyeliminować. [Artykuł także do słuchania]
Robert Jurszo
8 września 2026
Polityka z dnia 8 września 2026
Kot i kat
Środowisko
Żołądek sprzed 245 mln lat
Po raz pierwszy zajrzano do wnętrza morskiego gada żyjącego na początku ery dinozaurów. W wyjątkowym okazie zachował się nie tylko szkielet, ale także żołądek, wątroba i jelita.
(HOLD)
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Żołądek sprzed 245 mln lat
Środowisko
Amerykańskie małże słodkowodne znalazły się na skraju zagłady. Odpowiedź na pytanie, dlaczego, nie jest jednoznaczna
Około jednej dziesiątej z 300 gatunków występujących w Ameryce Północnej już wyginęło, a jedna trzecia pozostałych znajduje się na listach organizmów zagrożonych lub narażonych na wyginięcie. Rzecz jest bardziej zagadkowa, niż mogłoby się wydawać. [Artykuł także do słuchania]
Robert Kunzig
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Tajemnica znikających mięczaków
Środowisko
Skamieniałości z głębi czasu
Naukowcy odkryli jedne z najstarszych zdolnych do lokomocjii rozmnażających się płciowo stworzeń.
Jack Tamisiea
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Skamieniałości z głębi czasu
Środowisko
Obfitość rzadkich „owoców” spowodowała wśród kakapo prawdziwy baby boom
Na początku 2026 roku na świecie żyło zaledwie 236 kakapo, a ku frustracji zespołu zajmującego się ich ochroną ptaki te uzależniły swoje życie miłosne niemal wyłącznie od jednego gatunku owocu.
Elizabeth Anne Brown
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Wyspa miłości
Środowisko
Kora: Chroni rośliny, pomaga ludziom. Jej złoty wiek może być dopiero przed nami.
Zewnętrzna część pnia czy konaru drzewa lub krzewu może stać się bardzo ważnym surowcem. Ponieważ jest materiałem odnawialnym, nietoksycznym i biodegradowalnym, jej szersze wykorzystanie jako zamiennika syntetycznych produktów sprzyjać będzie ochronie środowiska. [Artykuł także do słuchania]
Mariola Rabska
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Pora na korę
Reklama
Środowisko
Jak Ameryka Północna podbiła Południową
Pierwsze ssaki z północy ruszyły na południe, gdy oba kontynenty były wciąż oddzielone od siebie barierą morską. Najpierw jednak przez miliony lat gromadziły się w Meksyku.
Andrzej Hołdys
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Jak Ameryka Północna podbiła Południową
Środowisko
Wysoka, gęsta zabudowa może wzmacniać burze. Albo je osłabiać
Betonowe dżungle potrafią same tworzyć deszcz albo sprawiać, że zaniknie – i nie potrzeba do tego żadnych dziecięcych rymowanek o pogodzie. Niedawne badanie, uwzględniające 40 tys. burz z ulewami, jakie wystąpiły w czterech miastach Teksasu, wykazało, że miejska zabudowa w różny sposób wpływa na poszczególne typy tych zjawisk pogodowych. [Artykuł także do słuchania]
Damien Pine
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Miejska pogoda
Środowisko
Sejsmiczny znak stop, czyli co zatrzymuje megatrzęsienia
Każda przeszkoda napotkana przez przemieszczające się pęknięcie działa niczym punkt kontrolny. Jeśli wytrzyma napór, zatrzymuje trzęsienie, które pozostaje lokalnym i stosunkowo niewielkim zjawiskiem. Jeżeli jednak pęknięcie ma dość energii, by przebić się przez taką barierę, przechodzi na kolejny segment uskoku, co może uruchomić kaskadę prowadzącą do powstania megatrzęsienia. [Artykuł także do słuchania]
Jacek Krywko
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Sejsmiczny znak stop
Środowisko
Życie do góry nogami
Nie zawsze głowa musi być u góry. Na świecie istnieją zwierzęta, które bardzo dobrze funkcjonują z głową do dołu.
Radosław Kożuszek
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Życie do góry nogami
Środowisko
Półwysep Antarktyczny oblewa rtęć. A ta toksyna łatwo przenika do żywych organizmów
Antarktyda jest tak odległa od wielkich ośrodków przemysłowych, że można by ją uznać za wolną od ich wpływu. To jednak złudzenie. Grupa badaczy z Yale University i Peking University wykazała, że na dnie płytkich mórz wokół Półwyspu Antarktycznego rtęć gromadzi się mniej więcej 2 razy szybciej niż na pozostałych szelfach kontynentalnych świata. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Rtęć wokół Antarktydy
Strona główna
Przepis na żubra
Niewiele brakowało, by żubr dołączył do listy gatunków wymarłych. Jego przetrwanie zawdzięczamy dosłownie kilku osobnikom i dużej dozie szczęścia.
Ewa Nieckuła
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Przepis na żubra
Reklama
Środowisko
Staranować ofiarę i rozerwać ją na strzępy. Tak polują orki
Chociaż te morskie drapieżniki od lat słyną z pomysłowości i wyrafinowanych technik łowieckich, to ich niedawne wyczyny wprawiły biologów w osłupienie. [Artykuł także do słuchania]
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Brutalne zwyczaje orek
Środowisko
Kronika rozpadu
Badania rozkładających się od czterech dekad pni ściętych drzew ujawniają nieznane wcześniej biologom procesy. Obserwacje zaplanowano na 200 lat
Stephen Ornes
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
Kronika rozpadu
Środowisko
Ostatnie chwile dinozaurów, czyli katastrofa sprzed 66 mln lat godzina po godzinie i dzień po dniu
Wiemy już, z którego kierunku nadleciała asteroida, pod jakim kątem uderzyła w Ziemię, jak długo pył przesłaniał Słońce, kiedy niemal ustała fotosynteza i jak przez oceany rozeszło się być może największe tsunami w historii naszej planety. Większość tych szczegółów poznaliśmy dopiero w ostatnich latach. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Ostatnie chwile dinozaurów
Środowisko
Subtelne ruchy aparatu gębowego kluczem do badań emocji trzmieli
Twarz owadów kojarzy się nam z nieruchomą maską, przez co dosyć trudno wyobrazić sobie, by miały one jakąkolwiek mimikę. Ta jest reprezentacją złożonych stanów emocjonalnych, a na razie nie udowodniono nawet, że owady takowe przejawiają (mogą odczuwać proste stany podobne do emocji, takie jak ból, stres czy strach). Sztywny egzoszkielet w przeciwieństwie do elastycznej muskulatury typowej dla ssaków uniemożliwia dokonanie jakichkolwiek odczytów behawioralnych. Przynajmniej tak myślano do tej pory. [Artykuł także do słuchania]
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 września 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 września 2026
Trzmiele i emocje
Środowisko
„My” kontra „oni”, czyli jak rozpętała się małpia wojna domowa
Największa znana na świecie grupa szympansów niedawno uwikłała się w śmiertelny konflikt. Podobnie jak w przypadku klasycznej wojny domowej grupa rozpadła się na dwie części. Następnie członkowie jednej frakcji zaczęli zabijać dawnych członków grupy należących do drugiej strony – piszą badacze w „Science”. To niezwykle rzadkie wydarzenie: naukowcy szacują, że społeczności szympansów dzielą się średnio raz na 500 lat. [Artykuł także do słuchania]
Jason P. Dinh
1 września 2026
Scientific American z dnia 1 września 2026
„My” kontra „oni”
Środowisko
Himalaje tracą lodowy „klej”
Naukowcy próbują odtworzyć ciąg tragicznych zdarzeń, który doprowadził do jednej z najtragiczniejszych powodzi błyskawicznych w najnowszej historii Himalajów. I ostrzegają: woda wciąż zbiera się w zatamowanych dolinach i w każdej chwili może przełamać bariery.
Andrzej Hołdys
28 sierpnia 2026
Reklama
Środowisko
Kataklizm w Nepalu. To była ogromna lawina lodu, wody, skał i szlamu. Są setki ofiar
Korytem rzeki spłynęła ogromna lawina lodu, wody, skał, szlamu i śmieci. Porywała ludzi, budynki, mosty, pojazdy i maszyny budowlane, zrywała drogi i nabrzeża.
Jędrzej Winiecki
27 sierpnia 2026
Środowisko
pulsar zaprasza. Spotkanie w Warszawie: „Miejska gorączka. Bezpieczeństwo mieszkańców w zmieniającym się klimacie”
Prof. dr hab. Szymon Malinowski z Instytutu Geofizyki Wydziału Fizyki UW, Maria Andrzejewska z UNEP/GRID-Warszawa, Marcin Grądzki z Urzędu m.st. Warszawy, Szymon Tumielewicz z Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz dr Ilona Iłowiecka-Tańska z Centrum Nauki Kopernik będą gośćmi czwartego spotkania w cyklu „Podróż po wiedzę”. Przybywajcie 18 września o godzinie 13.30, do CNK w Warszawie. Wstęp wolny. Partnerem cyklu jest Enea.
pulsar
26 sierpnia 2026
Środowisko
Gdzie człowiek nie może, tam narwala pośle
Od narwali przez Grenlandię aż po zabójcze fale gorąca w Europie prowadzi zaskakujący łańcuch zdarzeń.
Andrzej Hołdys
26 sierpnia 2026
Środowisko
Ben Fogle: Wszystkie rzeki odkryto, wszystkie góry zdobyto. Jedyne, co nam zostało do zbadania, to my sami.
Jestem tym, który przekazuje historie. Jadę, zbieram doświadczenia, spotykam ludzi, zanurzam się w nowych środowiskach, a potem przekładam to na ekranie na słowo mówione, a w książkach – na słowo pisane. Wolałbym być znany jako gawędziarz. Jednak pod tą etykietą coś się kryje – mówi dokumentalista Ben Fogle. Sam od 25 lat podąża do dzikich miejsc, których na mapie prawie już nie ma. [Artykuł także do słuchania]
Jolanta Iwańczuk
25 sierpnia 2026
Polityka z dnia 25 sierpnia 2026
Ostatnia dzicz to my
Środowisko
Jak drzewa reagowały na gwałtowne ocieplenie?
Zapis sprzed 56 mln lat ostrzega przed przyszłością.
Jolanta Iwańczuk
25 sierpnia 2026
Środowisko
Dentikule, czyli zęby na skórze
Jak chronić rekiny? To zależy gdzie. Dwie odpowiedzi z dwóch stron Przesmyku Panamskiego.
Jolanta Iwańczuk
21 sierpnia 2026
Środowisko
Ewolucja: żywe narodziny starsze, niż sądziliśmy
Ile ważył osesek cynodonta z triasu? Odpowiedź na to pytanie może zmienić naszą wizję ewolucji.
Jolanta Iwańczuk
19 sierpnia 2026
Środowisko
Bill Markam: Każdy ogród to dom dla tysięcy lokatorów
Nie trzeba robić wiele, a już na pewno nie trzeba robić wszystkiego samemu. Jeden sąsiad może mieć oczko wodne, inny łąkę, kolejny drzewo, a następny kompostownik. Tak stworzy się sieć, dzięki której przyroda zyska – mówi Bill Markham, producent przyrodniczego hitu BBC „Sekretne życie ogrodu”. A przy okazji zdradza, czego zazdrości Polakom. [Artykuł także do słuchania]
Jolanta Iwańczuk
18 sierpnia 2026
Polityka z dnia 18 sierpnia 2026
Wakacje na krecie
Środowisko
To już niemal pewne: nadchodzi potężne El Niño
Za chwilę globalna winda klimatyczna pomknie jeszcze szybciej do góry, a my razem z nią.
Andrzej Hołdys
18 sierpnia 2026
Środowisko
Ile żyje grzyb? W znalezieniu odpowiedzi na to niełatwe pytanie może pomóc niewielki chip
Kiedy myślimy o najstarszych organizmach na Ziemi, przed oczami stają nam sekwoje albo żółwie z Galapagos. Tymczasem prawdziwi rekordziści długowieczności rosną pod naszymi stopami. Dosłownie. Niektóre mogą przetrwać setki, a nawet tysiące lat. Kłopot w tym, że nie mają np. słojów jak drzewo, które można precyzyjnie datować.
Jolanta Iwańczuk
13 sierpnia 2026
Środowisko
304 mln lat temu Ziemia dostała wysokiej gorączki. Przyczyny zdradzają konodonty
W osadach górnego karbonu zachowały się ślady kryzysu klimatycznego – wiadomo, że doszło wtedy do wymierania wielu organizmów morskich. Przyczyny tych wydarzeń i ich przebieg pozostawały jednak niejasne. Sytuacja właśnie się zmieniła.
Jolanta Iwańczuk
11 sierpnia 2026
Środowisko
Hodowcy lodowców, czyli skuteczne oraz osobliwe pomysły na uzyskiwanie i ratowanie zmrożonej wody w górach
Himalaje, Karakorum, Andy, Alpy, Kaukaz, Ałtaj – wszędzie tam lodowce się kurczą. Dla ponad dwóch miliardów ludzi, których życie zależy od spływającej z nich wody, to katastrofa. Od czego jednak są wizjonerzy.
Jolanta Iwańczuk
11 sierpnia 2026
Polityka z dnia 11 sierpnia 2026
Hodowcy lodowców
Środowisko
Syberyjski metan: tykająca bomba klimatyczna
W syberyjskiej glebie, która przez tysiąclecia pozostawała zamarznięta, zalegają ogromne zasoby węgla – dwukrotnie więcej niż znajduje się w całej atmosferze naszego globu. Część uwięzionego w nim gazu właśnie się wyswobadza. I może sprawić, że nasze cele klimatyczne staną się znacznie trudniejsze do osiągnięcia.
Jolanta Iwańczuk
10 sierpnia 2026
Środowisko
Pasożytniczy grzyb będzie miał wystawę. Powstał nowy inżynieryjny materiał żywy
ELM to systemy oparte na inżynierii materiałowej i biologii syntetycznej, które docelowo mają być programowalne, reagować na środowisko i mieć zdolności regeneracji. Właśnie pojawiła się nowa propozycja ELM, w której wykorzystano Cordyceps militaris, czyli maczużnika bojowego.
Tomasz Roman Tarnawski
6 sierpnia 2026
Środowisko
Ponad pół mld lat temu na dnie oceanów doszło do cichej rewolucji. Fekalnej.
Aby odtworzyć to, co zdarzyło się w kambrze, trzeba było przeczesać literaturę naukową w poszukiwaniu wszelkich wzmianek o bromalitach – czyli ogólnej kategorii skamielin powstałych z materii przechodzącej przez układ pokarmowy zwierząt. Tego zadania podjęli się autorzy przełomowego artykułu, który ukazał się w „Trends in Ecology & Evolution”.
Jolanta Iwańczuk
4 sierpnia 2026
Środowisko
Wielkie rzeki szorują po dnie. Najgorzej jest w Europie Środkowej i Zachodniej
Ren, Dunaj, Łaba, Pad czy Loara biją właśnie niechlubne rekordy. Do niedawna niskie ich stany tłumaczono przede wszystkim niedoborem opadów. Dziś błędne koło suszy hydrologicznej napędza przede wszystkim gorąca atmosfera – stwierdzają naukowcy.
Andrzej Hołdys
4 sierpnia 2026
Człowiek
Janusz Budziszewski: W górach patrzcie pod nogi. Pomożecie archeologom
Nasi przodkowie nie unikali gór. I zostawili tam ślady. Jeśli w trakcie wycieczki ktoś zauważy leżący na ścieżce krzemień, niech nas o tym poinformuje – apeluje archeolog dr Janusz Budziszewski. [Artykuł także do słuchania]
Agnieszka Krzemińska
4 sierpnia 2026
Polityka z dnia 4 sierpnia 2026
Przeszłość wraca kamieniem
Środowisko
Losy Antarktydy
Najpierw stała się wyżynnym płaskowyżem, a potem pokrył ją lód.
(HOLD)
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Losy Antarktydy
Środowisko
Dialekty kaszalotów: Czy są dowodem ewolucji kulturowej?
Kaszaloty spermacetowe słyną ze złożonego systemu komunikacji, składającego się z serii charakterystycznych kliknięć (tzw. kodów). Stanowią one rodzaj społecznej wizytówki – po wzorze kliknięć zwierzęta rozpoznają, że należą do tej samej grupy kulturowej, nazywanej klanem wokalnym. Wcześniejsze badania wykazały, że krótkie serie kliknięć można porównać do składającego się z liter kodu, który stanowi rodzaj specyficznego alfabetu.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Dialekty kaszalotów
Środowisko
Warstwę ozonową zaczęliśmy niszczyć już pod koniec lat 50. XX w. Za pomocą gaśnic tetrowych
O dziurze ozonowej świat dowiedział się na początku lat 80. XX w. Pomiary składu chemicznego atmosfery prowadzone na Antarktydzie wykazały dramatyczny spadek poziomu tego gazu w stratosferze nad kontynentem. Za niszczenie warstwy ozonowej odpowiadał chlor uwalniany z freonów pod wpływem światła słonecznego.
Andrzej Hołdys
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Od gaśnicy tetrowej do dziury ozonowej
Środowisko
Poetycka zorza
Średniowieczni poeci dostarczają cennych opisów zjawisk występujących na Słońcu.
Jacek Krywko
1 sierpnia 2026
Scientific American z dnia 1 sierpnia 2026
Poetycka zorza
Środowisko
Nigdy nie przestawać czuwać. Zajęczaki toczą nieustanną walkę o przetrwanie
Ochrona tych zwierząt to troska o różnorodność i przetrwanie innych gatunków. Wiele z nich zniknęło bezpowrotnie, pozostawiając po sobie niezwykle głośną ciszę, która przypomina o tym, jak kruche jest życie. [Artykuł także do słuchania]
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Między norą a stepem
Środowisko
Najstarsza blizna Ziemi, czyli krater sprzed ponad 3 mld lat
Odkrycia dokonano w północno-zachodniej Australii wśród wychodni skalnych, nazwanych przewrotnie przez geologów North Pole Dome, czyli Kopułą Bieguna Północnego. Naukowcy od lat wracają w tę okolicę.
Andrzej Hołdys
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Najstarsza blizna Ziemi
Środowisko
Cmentarzysko wielorybów
Na dnie Oceanu Indyjskiego spoczywają szczątki sprzed milionów lat.
(KKG)
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Cmentarzysko wielorybów
Środowisko
Cicha inwazja miliona zarodników
Groźna krzywoszczeć rozprzestrzenia się po Polsce. Uniemożliwia kiełkowanie rodzimych roślin i drastycznie zubaża bioróżnorodność. Jak ją powstrzymać?
Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Cicha inwazja miliona zarodników
Środowisko
Pluskwiak równoskrzydły odniósł spektakularny sukces. Być może dlatego, że jest mieszczuchem
Lycorma delicatula mogą stać się modelowym systemem pozwalającym naprawdę zrozumieć, jak dochodzi do inwazji, jak gatunki stają się endemiczne oraz jak wchodzą w interakcje z rodzimymi środowiskami. [Artykuł także do słuchania]
Meghan Bartels
1 sierpnia 2026
Scientific American z dnia 1 sierpnia 2026
Pluskwiak równoskrzydły odniósł spektakularny sukces. Być może dlatego, że jest mieszczuchem
Środowisko
Wczesne ruchy płyt
Naukowcy znaleźli najstarszy dotąd znany bezpośredni dowód aktywności tektonicznej.
Marissa Grunes
1 sierpnia 2026
Scientific American z dnia 1 sierpnia 2026
Wczesne ruchy płyt
Środowisko
Dziwidło olbrzymie: odrażający odór, nieco makabryczny wygląd i osobliwe zwyczaje. Dlaczego ten kwiat jest tak wyjątkowy?
Nie tylko zwykli śmiertelnicy uważają tę roślinę za fascynującą. Zainteresowanie naukowców tym „monstrum” sięga co najmniej końca dziewiętnastego wieku, kiedy to włoscy botanicy po raz pierwszy formalnie opisali ten gatunek, endemiczny dla lasów deszczowych zachodniej Sumatry. Od tego czasu badacze nieprzerwanie go analizują. [Artykuł także do słuchania]
Jacob s. Suissa
1 sierpnia 2026
Scientific American z dnia 1 sierpnia 2026
Niezwykły botaniczny spektakl
Środowisko
Pływać niemal każdy może, czyli zwierzęcy mieszkańcy lądów, dla których także woda jest środowiskiem przyjaznym
Pluszcze, nosacze, tapiry, sitatungi, dzikany, pakożery, słonie, a nawet duże koty nie muszą czuć ziemi pod łapami. Nawet nurkowanie wychodzi im świetnie. [Artykuł także do słuchania]
Radosław Kożuszek
1 sierpnia 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 sierpnia 2026
Jak ryba w wodzie
Środowisko
Nie liczmy na Mruczka
Koty, w przeciwieństwie do małych dzieci i psów, pomogą ci tylko wtedy, gdy będą w tym widzieć swój interes.
Anirban Mukhopadhyay
1 sierpnia 2026
Scientific American z dnia 1 sierpnia 2026
Nie liczmy na Mruczka
Środowisko
Ryż źle znosi ciepło. Naukowe prognozy dotyczące jego produkcji są złe
Obok pszenicy to jedno z dwóch najważniejszych zbóż na świecie i podstawowy składnik diety ponad połowy mieszkańców globu. Każdy dodatkowy stopień wzrostu średniej temperatury globalnej zmniejszy jego światowe zbiory o ponad 8 proc.
Andrzej Hołdys
30 lipca 2026
Środowisko
Na wolność nigdy za późno. Nawet stary słoń po jej odzyskaniu jest szczęśliwy
11 zwierząt wypuszczonych z niewoli, 5 lat obserwacji i wyniki świadczące o pomyślnej adaptacji w nowych warunkach. Badanie zespołu z Elephant Reintegration Trust dowiodło, że rewilding jest etyczny i skuteczny.
Robert Jurszo
29 lipca 2026
Środowisko
Zagłada świata dinozaurów: najpierw pył i ogień, później głód i zimno
66 mln lat temu asteroida o średnicy ok. 10 km uderzyła w półwysep Jukatan i – według obowiązującej od dawna hipotezy – zakończyła erę dinozaurów. Nowe badanie wskazuje jednak na dodatkowe mechanizmy, które mogły wówczas spowodować śmierć większości zwierząt lądowych.
Jolanta Iwańczuk
28 lipca 2026
Środowisko
Pióra i lekkomyślność nie idą w parze. Od ptaków ludzie mogą się wiele nauczyć
Mało jest określeń równie krzywdzących i równie niesprawiedliwych jak ptasi móżdżek. A może jednak powinniśmy je zacząć traktować jako komplement. [Artykuł także do słuchania]
Piotr Tryjanowski
28 lipca 2026
Polityka z dnia 28 lipca 2026
Lotny umysł
Środowisko
Pożary lasów: Ogień ma w globalnym ociepleniu bardzo usłużnego sojusznika
Na południu Francji, w centrum Hiszpanii oraz na południu Włoch, w Algierii i Tunezji, płomienie połykają kolejne hektary roślinności naturalnej. A że w leśnych glebach jest coraz mniej wody, naukowcy ostrzegają nie tylko przed kolejnymi pożarami, lecz także przed coraz większą powodowaną przez nie emisją szkodliwych związków węgla.
Andrzej Hołdys
27 lipca 2026
Podkast
pulsar nadaje. sygnał 200. Dorota Sumińska: Wygodnie nam z przekonaniem, że zwierzęta są gorsze
Dlaczego samica pluskwiaka budzi podziw? Jaką cenę za udomowienie płacą psy i koty? I czy komuś byłoby żal, gdyby człowiek wyginął? Odpowiada Dorota Sumińska – lekarka weterynarii, publicystka, autorka książek i propagatorka dobrego traktowania zwierząt, absolwentka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. [wideokast]
Katarzyna Czarnecka
24 lipca 2026
Środowisko
Tylko osiem elementów. Sztuczna inteligencja pomogła ludzom rozszyfrować tajemnicę śpiewu ptaków
Francusko-amerykański zespół badaczy postanowił zbadać, czy śpiewy poszczególnych gatunków mają ze sobą coś wspólnego i z czym związane jest globalne zróżnicowanie ptasich głosów. Przedmiotem dociekań była ogromna ilość danych pochodzących z aż 116 792 nagrań od 3160 gatunków wróblowych.
Robert Jurszo
24 lipca 2026
Środowisko
Paprocie były jak Feniks: szybko płonęły i szybko się odradzały. Robiły to przez nawet 300 tys. lat
Połączenie zmiany klimatu, wylesiania i ekspansji oportunistycznych gatunków może stworzyć warunki do kaskadowego załamania ekosystemów. Także współcześnie. To wynik badań naukowców z Universiteit Utrecht.
Jolanta Iwańczuk
22 lipca 2026
Środowisko
Puma spod Koszalina obnaża bezradność państwa. Dlaczego wciąż bezkarnie hoduje się dzikie zwierzęta?
Dla niektórych to czysty biznes. W przypadku innych wiąże się to z dreszczykiem emocji. Są tacy, którzy chcą znajomym zaimponować tygrysem w klatce albo jadowitym pająkiem. Trafiają się też „zakręceni kolekcjonerzy” albo „anarchiści z zasady”. Przepisy są restrykcyjne – z ich egzekwowaniem jest problem. [Artykuł także do słuchania]
Robert Jurszo
21 lipca 2026
Polityka z dnia 21 lipca 2026
Puszka pumy
Środowisko
Arktyka: Takiej rejterady lodu morskiego do tej pory nie obserwowano. W rok ubyło go niemal milion kilometrów
Pod koniec zimy 2025 r. powierzchnia lodu morskiego w Arktyce wyniosła jedynie 14,1 mln km kw. – to najmniejsza wartość od początku pomiarów satelitarnych. Za to tąpnięcie odpowiada kolejne podkręcenie temperatur na globie.
Andrzej Hołdys
21 lipca 2026
Środowisko
Intuicja geometryczna nie jest wyłącznie ludzka. Mogą się nią pochwalić także makaki i pawiany
Najnowsze badania sugerują, że małpy też posiadają zdolność do rozpoznawania regularnych kształtów i relacji przestrzennych. Różnica między nimi a ludźmi nie jest więc jakościowa, a jedynie ilościowa.
Marcin Rotkiewicz
20 lipca 2026
Środowisko
Tyrannosaurus rex podgryzał kaczodzioby. Był łowcą, ale gustował też w padlinie
Naukowcy przeanalizowali ponad 3 tys. kości z masowego cmentarzyska w formacji Lance w Wyoming sprzed 66–69 mln lat, w większości należących do dużego roślinożercy Edmontosaurus annectens. Ślady zębów zachowały się na zaledwie dwunastu – to niecałe pół procenta zbioru.
Jolanta Iwańczuk
17 lipca 2026
Środowisko
Rycząca małpa w masce. Nowy gatunek odkryty w lasach dorzecza Konga
To zaledwie piąty taki przypadek w Afryce w ciągu ostatnich 75 lat. Zwierzę charakteryzuje się nietypowym ubarwieniem i występuje na obszarze stanowiącym ułamek terytorium typowego dla swoich ewolucyjnych krewnych.
Marcin Rotkiewicz
15 lipca 2026
Środowisko
Zielone ślady czarnej śmierci. Tak świat odradzał się po najbardziej zabójczej epidemii w dziejach
W połowie XIV w. pandemia dżumy zabiła w Europie dziesiątki milionów ludzi. Zmieniła też środowisko naturalne. Powrót do stanu sprzed epidemii zajął przyrodzie niemal dwa stulecia. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
14 lipca 2026
Polityka z dnia 14 lipca 2026
Zielone ślady czarnej śmierci
Środowisko
Woda wnikała w głąb Ziemi już 3 mld lat temu. Prawie w ten sam sposób, jak dziś
Nasza planeta była za młodu o wiele gorętsza, a jej skorupa bardziej miękka i plastyczna. Tektonika płyt, jaką znamy, jeszcze nie istniała. I właściwie nie wiadomo, którędy woda z powierzchni miałaby wtedy wędrować w głąb. Międzynarodowy zespół geologów proponuje rozwiązanie.
Jolanta Iwańczuk
9 lipca 2026
Środowisko
Puma spod Koszalina – aktualizacja. Zwierzę złapano we wsi Karsinka
Młoda puma, którą zlokalizowali w ubiegłym tygodniu w gminie Polanów myśliwi, została odłowiona. Ma się dobrze i właśnie jedzie do zoo w Poznaniu.
Robert Jurszo
9 lipca 2026
Środowisko
El Niño można stłumić w zarodku? Niewykluczone, jeśli sięgnąć po geoinżynierię
Właśnie teraz, gdy zjawisko dopiero się rozkręca, należałoby zwiększyć powierzchnię niskich chmur typu stratocumulus unoszących się nad południowo-wschodnią częścią Oceanu Spokojnego – twierdzą naukowcy.
Andrzej Hołdys
8 lipca 2026
Środowisko
Zmiany klimatu i zanik języków niszczą biokulturowe dziedzictwo Amazonii
Rdzenne społeczności dorzecza Amazonki mogą stracić nawet jedną trzecią wykorzystywanych przez siebie gatunków roślin. Jeśli dołożyć do tego wymieranie języków, przepadnie aż ćwierć udokumentowanej wiedzy o zastosowaniach tamtejszej flory.
Marcin Rotkiewicz
8 lipca 2026
Środowisko
Trzmiele umieją okazać niesmak i zadowolenie. Dotychczas takie reakcje obserwowano jedynie u ssaków
To być może to jedno z najbardziej przełomowych nagrań w historii badań nad owadami. Australijscy i chińscy badacze przeprowadzili eksperyment, podczas którego zamkniętym w plastikowej tutce trzmielom podali przez kratki gęste płyny – słodkie, gorzkie i słone. Okazało się, że reakcje na te smaki są różne.
Robert Jurszo
7 lipca 2026
Środowisko
Antykoncepcja to recepta na dzika. Nie jest jednak metodą idealną i budzi wątpliwości etyczne
Populacja dzików w Europie stale się zwiększa. A tam, gdzie – jak w Polsce – została przetrzebiona z powodu walki z ASF, dość szybko się regeneruje. Odstrzał nie rozwiązuje problemu. Pozostaje manipulowanie płodnością. Jak bardzo jest skuteczne i z jakimi problemami się wiąże? [Artykuł także do słuchania]
Robert Jurszo
7 lipca 2026
Polityka z dnia 7 lipca 2026
Recepta dla dzika
Środowisko
Antarktyda została zmrożona w momencie w zasadzie niesprzyjającym. Pomogły góry
Wschodnioantarktyczna pokrywa lodowa to najstarszy i największy lądolód na Ziemi – gdyby stopniał, poziom mórz podniósłby się o około 52 metry. Uformował się mniej więcej 34 mln lat temu. Była to zagadka, bo na przełomie eocenu i oligocenu klimat wciąż był stosunkowo ciepły. Badacze właśnie ją rozwiązali.
Jolanta Iwańczuk
3 lipca 2026
Środowisko
Naukowcy chcą uodpornić rafy na wysokie temperatury. Sukces ma jednak swoją cenę
Fale upałów w latach 2016, 2017, 2020 i 2024 zdziesiątkowały mieszkańców Wielkiej Rafy Koralowej, a prognozy klimatyczne nie pozostawiają złudzeń – masowe wymieranie będzie postępować. Naukowcy znaleźli metodę na jego powstrzymanie.
Jolanta Iwańczuk
2 lipca 2026
Środowisko
Mózg naczelnych najpierw nie nadążał za ciałem, a później je wyprzedził
Proces ten u przodków niektórych małp, w tym człowieka, mógł otworzyć drogę do ewolucyjnego „skoku intelektualnego”.
Marcin Rotkiewicz
1 lipca 2026
Środowisko
Owady: na Ziemi może żyć nawet 30 mln gatunków. Wskazują na to nowe szacunki ich liczebności
Pytanie o to, ile gatunków owadów żyje na Ziemi, jest jednym z najbardziej intrygujących w entomologii. Obowiązujący do tej pory konsens mówi o 6 mln. Właśnie ukazało się badanie, które go podważa.
Robert Jurszo
1 lipca 2026
Środowisko
Jak mrówki buldożnice wykorzystują „księżycowy kompas”
Te owady śledzą, ile czasu upłynęło od opuszczenia gniazda, aby oszacować, gdzie Księżyc powinien znajdować się na nocnym niebie. Działa to podobnie do sposobu, w jaki dawni ludzcy nawigatorzy wykorzystywali Gwiazdę Polarną.
K. R. Callaway
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Nocna nawigacja
Strona główna
Destrukcyjna miłość do raf
Nurkowanie z rurką nie służy zagrożonym koralowcom.
(HOLD)
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Destrukcyjna miłość do raf
Środowisko
Wyspy plastikowych śmieci na powierzchni mórz, miliony ton odpadów na dnie. Są nowe sposoby na wielkie sprzątanie
Tworzywa sztuczne w morzach i oceanach to nie tylko kwestia estetyki czy czystości wód. To realne zagrożenie ekologiczne i zdrowotne, z którym świat musi się zmierzyć tu i teraz. Na szczęście pojawiają się ludzie, organizacje i technologie, które pokazują, że porządkowanie planety nie jest utopią. [Artykuł także do słuchania]
Marcin Bieńkowski
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Oczyścić morza z plastiku
Środowisko
Ośmiornice: ich seks opiera się na osobliwej sztuczce anatomicznej
Ramię kopulacyjne samca kalifornijskiej ośmiornicy dwuplamkowej (Octopus bimaculoides) potrafi wyczuwać hormony płciowe wydzielane przez jajowód samicy, czyli przewód prowadzący do jajnika – informują naukowcy „Science”.
Cody Cottier
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Ramię do zadań specjalnych
Strona główna
Zielony szpieg
Roślina podsłuchuje swoich sąsiadów nie tylko w chwilach kryzysu.
(KKG)
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Zielony szpieg
Środowisko
Jaskinie – jedne z najbardziej niezwykłych tworów geologicznych. Wiele skrytych w nich cudów natury wciąż czeka na odkrycie
Nie są jedynie pustymi przestrzeniami w skale, lecz wysoce dynamicznymi środowiskami kształtowanymi przez miliony lat przez wodę, lawę i lód. Poza tym, że zachowują ślady dawnych cywilizacji i ewolucji życia na Ziemi, chronią rzadkie ekosystemy i dostarczają naukowcom wskazówek dotyczących historii klimatu. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Podziemne światy
Środowisko
Gdy fasola woła o pomoc, ruszają do niej drapieżne osy
Przez miliony lat ewolucji między roślinami i owadami wytworzyła się niezwykła więź, a współpraca między nimi dotyczy nie tylko zapylania. Jak się okazało, rośliny, które mają ograniczone możliwości obrony przed szkodnikami, korzystają z pomocy drapieżnych os.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Latający sojusznicy
Środowisko
Węże: amerykańska populacja jest zagrożona. Wyniszczają ją grzyby, pasożyty, pierwotniaki i bakterie
Od schwytanych osobników, należących do 29 gatunków, pobrano wymazy ze skóry i próbki krwi. Okazało się, że od patogenów wolnych było 20% gadów, a 44% było zakażonych więcej niż jednym.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Na co chorują węże?
Środowisko
Komary przestają się bać
Popularny środek chemiczny, zamiast odstraszać, może je wabić.
(KKG)
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Komary przestają się bać
Środowisko
Pekin i Arktyka
Wskutek drastycznego ograniczenia emisji zanieczyszczeń siarkowych przez Chiny zmienił się kierunek frontów atmosferycznych na północnym Pacyfiku.
(HOLD)
1 lipca 2026
Wiedza i Życie z dnia 1 lipca 2026
Pekin i Arktyka
Środowisko
Tonące miasta drobnoustrojów mogą być kluczem do oceanicznej zagadki
Kiedy „morski śnieg”, złożony m.in. z pancerzyków i muszli martwego planktonu, odchodów ryb, pyłu i różnych organicznych szczątków, opada na dno oceanu, transportuje ze sobą węgiel atmosferyczny, który plankton wykorzystał do budowy swoich kalcytowych pancerzyków. Coś je jednak rozpuszcza.
Damien Pine
1 lipca 2026
Scientific American z dnia 1 lipca 2026
Mikroskopijne metropolie
Środowisko
Mateusz Strzelecki: Losy świata rozstrzygają się w Arktyce
Polska to przypadek wyjątkowy. Nie mamy bezpośredniego dostępu do Arktyki, a mimo to jesteśmy tam obecni od dziesięcioleci, w sposób zauważalny na świecie. Czasami żartujemy, że jesteśmy polarnym mocarstwem bez lodołamaczy. Nasza siła nie brała się dotychczas z infrastruktury, lecz z ludzi, kompetencji i tradycji – mówi geograf i geomorfolog profesor doktor habilitowany Mateusz Strzelecki. [Artykuł także do słuchania]
Jolanta Iwańczuk
30 czerwca 2026
Polityka z dnia 30 czerwca 2026
Wybiła Północ
Środowisko
Takie fale gorąca byłyby pół wieku temu praktycznie niemożliwe. Dziś jest coraz więcej czynników sprzyjających ich występowaniu
„To konsekwencja zmiany klimatu zainicjowanej przez człowieka” – mówi Friederike Otto, współzałożycielka i liderka grupy badawczej World Weather Attribution (WWA). Należący do niej naukowcy oceniają, w jakim stopniu globalne ocieplenie odpowiada za epizody ekstremalnej pogody – suszy, nawałnic wywołujących powodzie i innych zjawisk. W tym upałów.
Andrzej Hołdys
30 czerwca 2026
Środowisko
Flamandzki malarz ubiegł współczesnych biologów o 400 lat. Przedstawił polowanie nietoperza na ptaka
W 1611 r. Jan Brueghel Starszy ukończył obraz będący alegorią powietrza. Przedstawił na nim ponad 60 gatunków ptaków z Europy i spoza kontynentu. Badacze analizujący cyfrowe kopie dzieła wypatrzyli w prawym górnym rogu nietoperza z ptakiem w pyszczku.
Robert Jurszo
30 czerwca 2026
Podkast
pulsar nadaje. sygnał 196. Robert Rybski: Klimat przed sądem to krzyk rozpaczy
Czy prawo do życia w znośnym klimacie jest prawem człowieka? W jakim stopniu za dobrostan zdrowotny obywatela odpowiada państwo? Jakie ono i jego obywatele mają obowiązki wobec przyszłych pokoleń? Odpowiada dr Robert Rybski kierownik studiów „Zrównoważone finanse – Podyplomowe Studium Prawno-Finansowe” Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz opiekun Koła Naukowego Prawa Ochrony Środowiska. [wideokast]
Katarzyna Czarnecka
26 czerwca 2026
Środowisko
Ciemna Strefa Gazy, ciemna Ukraina. Z orbitalnych obserwacji można wydobyć coś więcej niż tylko obraz ruin
Wojny, urbanizacja, kryzysy energetyczne i gospodarcze zostawiają ślad widoczny nocą z wysokości kilkuset kilometrów. A co widać, gdy przestrzenie – jak w Ukrainie czy Strefie Gazy – zaczynają gasnąć? [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
23 czerwca 2026
Polityka z dnia 23 czerwca 2026
Ciemna strona Ziemi
Środowisko
Komary. Te biologiczne wampiry są lżejsze od pestki winogrona, a końca walki człowieka z nimi nie widać
Google zamierza wypuścić w USA dziesiątki milionów samców owadów zarażonych naturalnie infekującą bezkręgowce bakterią Wolbachia. Będą szukały samic i z nimi kopulowały, ale bakteria sprawi, że nie dojdzie do zapłodnienia. W ten sposób liczba komarów będzie się powoli zmniejszać. Projekt „Debug” nie jest pierwszym – i zapewne nie ostatnim – skierowanym przeciw organizmom przenoszącym śmiertelnie groźne dla ludzi choroby. [Artykuł także do słuchania]
Robert Jurszo
23 czerwca 2026
Polityka z dnia 23 czerwca 2026
Lata z komarami
Środowisko
Jak się pije skórą wodę z gleby? Jaszczurka z pustyni ma to opanowane i zainspirowała naukowców
Koreańscy badacze stworzyli urządzenie do pobierania wilgoci z wyjątkowo suchych miejsc. Jest ono wyposażone także w system oczyszczania.
Robert Jurszo
23 czerwca 2026
Środowisko
Zmierza ku nam afrykański wyż. Temperatury mogą być rekordowe
Kopuła saharyjskiego powietrza już zawisła nad zachodnią Europą, sprowadzając falę upałów potencjalnie groźnych dla zdrowia, a w skrajnych przypadkach nawet życia. Pod koniec tygodnia przesunie się nad Polskę.
Andrzej Hołdys
22 czerwca 2026
Podkast
pulsar nadaje. sygnał 195. Julia Pawłowska: Kociołek czarownicy to moje marzenie
W czym grzyby są podobne do człowieka? Kiedy te organizmy mają ochotę się rozmnażać? I dlaczego mykolożka się cieszy, kiedy budzą w ludziach strach? Odpowiada dr Julia Pawłowska, zastępczyni kierownika Instytutu Biologii Ewolucyjnej Uniwersytetu Warszawskiego. [wideokast]
Katarzyna Czarnecka
19 czerwca 2026
Środowisko
Fale sejsmiczne z trzęsienia w Japonii w 2011 r. odbiły się od jądra Ziemi. Po powrocie przesunęły archipelag
Przesunięcie może wydać się niewielkie, bo mówimy o jedynie 5–6 mm. Niemniej sejsmologom pierwszy raz udało się namierzyć takie zdarzenie oraz zrekonstruować jego przebieg.
Andrzej Hołdys
19 czerwca 2026
Środowisko
Sarny się kryją, rysie szukają bezpieczeństwa przy ludziach. Konflikt w Ukrainie zmienił obyczaje zwierząt
Na początku wojny w Ukrainie Rosja zajęła Czarnobylską Strefę Wykluczenia i okupowała ją przez 36 dni – od 24 lutego do 31 marca 2022 r. A ponieważ na całym tym obszarze naukowcy od 2021 r. rozstawiali fotopułapki, udało się dosłownie w czasie rzeczywistym zarejestrować to, jaki wpływ na dzikie ssaki ma wojna w Ukrainie.
Robert Jurszo
18 czerwca 2026
Środowisko
Najpierw głowa, tułów i ogonek, a kończyny później, by wyjść na ląd? Nie. Pierwsze czworonogi radziły sobie inaczej
Z kijanką jest tak: z jajka wykluwa się stworzenie przypominające małą rybkę, a po kilku tygodniach traci ogon, wyrastają jej cztery łapki i wtedy wyskakuje na brzeg. Naukowcy zakładali, że tak wyglądały początki podboju lądu: przodkowie wszystkich dzisiejszych płazów, gadów, ptaków i ssaków, miały przechodzić podobne przeobrażenie. Badacze z chicagowskiego Field Museum właśnie obalili tę hipotezę.
Jolanta Iwańczuk
18 czerwca 2026
Środowisko
Obumarł słynny dąb Robin Hooda. Po śmierci też jednak czeka go życie
Ponad 1200 lat, 11 metrów w obwodzie, 28-metrowa korona i ani jednego liścia. Legenda głosi, że ukrywał się w nim przed złym szeryfem z Nottingham sam szlachetny rabuś ze swoją drużyną. Wygląda na to, że rosnący w Lesie Sherwood w Anglii Major Oak ostatecznie dokonał żywota. Poinformowało o tym Królewskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, które opiekowało się potężną rośliną od 2018 r.
Robert Jurszo
18 czerwca 2026
Środowisko
Japonia: niedźwiedzie atakują ludzi, ludzie atakują niedźwiedzie
Na Honsiu, wyspie o powierzchni dwóch trzecich obszaru Polski, mieszka ponad 100 mln ludzi i ok. 42 tys. niedźwiedzi himalajskich. Są w stałym ruchu, żyją w górach, w trudno dostępnym terenie. Nawet w tak świetnie zorganizowanym państwie brakuje dokładnych szacunków o liczbie tych niemałych przecież zwierząt. Każde spotkanie z nimi jest jednak rejestrowane. Ich liczba coraz bardziej niepokoi. [Artykuł także do słuchania]
Jędrzej Winiecki
16 czerwca 2026
Polityka z dnia 16 czerwca 2026
Ursus bliżej Tokio
Środowisko
pulsar zaprasza. Spotkanie w Krakowie: „Patrz w górę. Zmiany klimatu na ekranie”
Dokumentalistka Ewa Ewart, fizyk atmosfery prof. Szymon Malinowski z Uniwersytetu Warszawskiego oraz specjalistka ds. komunikacji klimatycznej dr Jagoda Mytych z Uniwersytetu Jagiellońskiego będą gośćmi trzeciego spotkania w cyklu „Podróż po wiedzę”. Porozmawiamy m.in. o tym, czyli filmy mogą coś zmienić w postrzeganiu zmian klimatycznych. Przybywajcie do Nowohuckiego Centrum Kultury we wtorek 30 czerwca o godz. 18. Partnerem cyklu jest Enea.
pulsar
16 czerwca 2026
Środowisko
Podziemny krwiobieg planety ma 110 biliardów km. Naukowcy zmierzyli globalną sieć grzybów
Rurkowe strzępki łącznie ważą prawdopodobnie ok. pięciokrotnie więcej niż wszyscy ludzie na Ziemi. W łyżeczce zdrowej ziemi może mieścić się nawet dziesięć metrów. Te dane posłużyły do stworzenia Mapy Infrastruktury Mykoryzowej, udostępnionej właśnie publicznie.
Jolanta Iwańczuk
15 czerwca 2026
Środowisko
Rów Diamantiny: Tu wale dziobogłowe przypływają, by umrzeć. I to od 5 mln lat
Takie odkrycia zdarzają się bardzo rzadko. Owszem, na Ziemi istnieje wiele stanowisk bogatych w skamieniałości wymarłych gatunków. Niektóre powstawały również na dnie oceanów, a następnie za sprawą ruchów tektonicznych były wynoszone do góry i dziś odnajduje się je na lądach. Tyle że te cmentarzyska są już od dawna „zamknięte”.
Andrzej Hołdys
11 czerwca 2026
1
2
...
29
następna »
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama