Jednostka i społeczeństwo
-
Człowiek
Adrienne Mayor: O możliwości stworzenia sztucznego życia i samoporuszających się urządzeń fantazjowano już tysiące lat temu
Niektóre z mitów rozważają obietnice i zagrożenia związane z próbami pokonania śmierci, inne opowiadają o wzmacnianiu ludzkich możliwości oraz naśladowaniu natury. Z jednej strony to pasjonujące opowieści przygodowe, z drugiej rozważania nad starożytną biotechné – mówi historyczka nauki prof. Adrienne Mayor ze Stanford University. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska11 sierpnia 2026 -
Środowisko
Hodowcy lodowców, czyli skuteczne oraz osobliwe pomysły na uzyskiwanie i ratowanie zmrożonej wody w górach
Himalaje, Karakorum, Andy, Alpy, Kaukaz, Ałtaj – wszędzie tam lodowce się kurczą. Dla ponad dwóch miliardów ludzi, których życie zależy od spływającej z nich wody, to katastrofa. Od czego jednak są wizjonerzy. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk11 sierpnia 2026 -
Zdrowie
Nasz mózg skorzystał na cukrze. Być może będziemy żyli zdrowiej dzięki sałacie „z wkładką mięsną”
Czy węglowodany w diecie rzeczywiście mogły pomóc mózgowi w rozwoju? Czy możliwe stworzenie roślin zawierających białko zwierzęce? Na te pytania odpowiadają autorzy dwóch nowych prac naukowych.Margit Kossobudzka-Lipińska6 sierpnia 2026 -
Człowiek
Słyszenie głosów czy déjà vu to nie zawsze objawy choroby. Kluczowa jest interpretacja
Wiele osób, które przeżyły coś wyraźnie odbiegającego od codzienności, odczuwała w związku tym cierpienie lub dyskomfort albo deklarowała jego natychmiastowe negatywne oddziaływanie. Jednocześnie prawie polowa badanych oceniła długofalowy wpływ takiego zdarzenia jako pozytywny.Marcin Rotkiewicz5 sierpnia 2026 -
Człowiek
Paul Bloom: Nie zostaliśmy ukształtowani tak, by stale odczuwać szczęście
Gdy sytuacja – jakakolwiek – się nie zmienia, zaczynamy się nudzić. Psycholodzy nazywają to bieżnią hedonistyczną: biegniemy coraz szybciej, ale zostajemy w tym samym miejscu – mówi psycholog Paul Bloom z Yale University. [Artykuł także do słuchania]Kasper Kalinowski4 sierpnia 2026 -
-
Człowiek
Dzieci dwujęzyczne zaczynają mówić później? Badacze z Uniwersytetu Warszawskiego obalili ten mit
Do tej pory brakowało dużego badania, które śledziłoby w czasie, kiedy dzieci dwujęzyczne osiągają najwcześniejsze kamienie milowe rozwoju mowy (konkretne momenty w rozwoju: start gaworzenia, wypowiedzenie pierwszego słowa, opanowanie 10 słów, potem 50 słów, łączenie wyrazów w pierwsze proste wypowiedzi), i porównywało te wyniki z dobrze dobraną grupą dzieci jednojęzycznych.(red.)1 sierpnia 2026 -
-
-
Człowiek
Skowronki na Urana, sowy na Saturna, czyli jakie skutki ma nieprzestrzeganie zegara biologicznego
Pod względem „wewnętrznego czasu” różnimy się tak, jak różnimy się wzrostem, rozmiarem buta, kolorem oczu czy osobowością. Podczas życia chronotyp nam się zmienia. Czy w przyszłości znajdzie się wśród obowiązkowych danych zdrowotnych jak grupa krwi? [Artykuł także do słuchania]Ewa Nieckuła1 sierpnia 2026 -
-
Człowiek
Duch w naszym DNA. Nowa metoda – TRACE – ujawnia nieznanych przodków człowieka
Naukowcy zidentyfikowali fragmenty genomu pochodzące od „populacji widma”, która przekazała geny przodkom wszystkich współczesnych ludzi zanim jeszcze nasz gatunek opuścił Afrykę. [Artykuł także do słuchania]Marcin Rotkiewicz30 lipca 2026 -
-
Człowiek
Kryjówka na chwilę, która trwała ponad osiem dekad. Królewskie odkrycie w Wilnie
Odnalezienie królewskich insygniów w wileńskiej katedrze to tylko jeden z efektów prac archeologów i historyków. Spod ziemi wyłania się opowieść o tym, jak przez siedem stuleci zmieniało się to miasto. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska28 lipca 2026 -
Człowiek
Ludzkość mówiła kiedyś dziesiątkami tysięcy języków. Dlaczego ten „złoty wiek” się skończył?
Obecny „kryzys lingwistyczny” to nie tylko skutek nowożytnych podbojów, jak do tej pory uważano, lecz kulminacja długotrwałego procesu napędzanego ekspansją starożytnych imperiów.Marcin Rotkiewicz23 lipca 2026 -
Człowiek
Rdzenny lud Australii palił w jaskini trawę. Ślady tej tradycji mają nawet 25 tysięcy lat
Wapienna Cloggs Cave skrywa historię zapisaną w mikroskopijnych cząstkach krzemionki – fitolitach – uwięzionych w roślinnych tkankach. Tysiące takich struktur wydobył z dwóch ponad półtorametrowych wykopów międzynarodowy zespół naukowców działający we współpracy z rdzenną społecznością GunaiKurnai.Jolanta Iwańczuk23 lipca 2026 -
Środowisko
Puma spod Koszalina obnaża bezradność państwa. Dlaczego wciąż bezkarnie hoduje się dzikie zwierzęta?
Dla niektórych to czysty biznes. W przypadku innych wiąże się to z dreszczykiem emocji. Są tacy, którzy chcą znajomym zaimponować tygrysem w klatce albo jadowitym pająkiem. Trafiają się też „zakręceni kolekcjonerzy” albo „anarchiści z zasady”. Przepisy są restrykcyjne – z ich egzekwowaniem jest problem. [Artykuł także do słuchania]Robert Jurszo21 lipca 2026 -
Człowiek
Marek Węcowski: Krytycy „Odysei” Christophera Nolana dali się nabrać zręcznej kampanii reklamowej
– Współczesny świat nauczył nas, że nie wszystkie problemy można rozwiązać siłą, częściej potrzebujemy cierpliwości, zdolności do adaptacji i umiejętności odnalezienia się w nieznanej rzeczywistości. To cechy Odyseusza – mówi prof. Marek Węcowski, historyk starożytności. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska21 lipca 2026 -
Zdrowie
Czy hałas za oknem powoduje chorobę Parkinsona? Nie, ale może zwiększać ryzyko jej wystąpienia
Pojedyncze badania już wcześniej sugerowały związek między hałasem a chorobami neurodegeneracyjnymi. Grupy ich uczestników były jednak stosunkowo niewielkie, a wyniki niejednoznaczne. Nowa – największa jak do tej pory – analiza wskazuje, że osoby przez lata mieszkające przy głośnych drogach częściej zapadają na chorobę Parkinsona.Paulina Mozolewska20 lipca 2026 -
Człowiek
Kopernik nie był kobietą. Szaman i metalurg ze Stonehenge już tak
Lubię takie doniesienia. Nie dlatego, że na siłę udowadniają, jakoby kobiety były głównymi bohaterkami dziejów. Rzecz w tym, że przypominają, jak bardzo nasz obraz przeszłości zależy od tego, kto ją opisuje i przez jakie okulary patrzy. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska20 lipca 2026
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama