Jednostka i społeczeństwo
-
Człowiek
Odmrożone zagrożenie, czyli jakie patogeny kryją się w kościach, mumiach i odpadkach
Naukowcy coraz częściej mają dostęp do DNA mikroorganizmów sprzed tysięcy lat. Niebezpieczeństwa powrotu dawnych chorób w tej chwili nie widać. Co przyniesie przyszłość? Nie wiadomo. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska15 września 2026 -
Człowiek
Było napojem bogów, darem i pieniądzem. Oto krótka historia kakao, która ma nieocenione znaczenie dla przyszłości
Dzieje kakao to zapis dziejów ludzkości. A dzięki badaniom DNA i najnowszym technologiom coraz więcej o nim wiemy. Ta wiedza może dziś pozwolić uratować czekoladę. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska8 września 2026 -
Struktura
Duńczycy specyficznie dbają o zabytki. Nie o wszystkich kartach swojej historii chętnie jednak mówią
Konserwatorzy na całym świecie się zastanawiają, czy odbudowywać zniszczone budowle, pozostawiać je jako romantyczne ruiny czy może współczesną architekturą dopisywać do nich kolejne rozdziały, Duńczycy od dawna wybierają tę trzecią możliwość. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska1 września 2026 -
Człowiek
Ewolucja genetyczna była powolna. Ludzie rozprzestrzenili się na Ziemi szybciej dzięki kulturze
W ciągu zaledwie kilkuset tysięcy lat dokonaliśmy czegoś, co innym ssakom zajęłoby dziesiątki milionów lat. Skróty oferowane przez kulturę sprawiły, że – w przeciwieństwie do innych linii ewolucyjnych ssaków – nie musieliśmy czekać całego pokolenia, aż dobór naturalny wykształci korzystne przystosowania.Cody Cottier1 września 2026 -
Człowiek
Tysiące lat temu niektóre fragmenty Niziny Amazonki były równie gęsto zamieszkane jak Europa
Las deszczowy Amazonii skrywa znacznie więcej śladów dawnych cywilizacji, niż przypuszczano. Zespół kierowany przez fińskiego archeologa Marttiego Pärssinena wykorzystał lotniczy skaning laserowy (LiDAR), aby zajrzeć pod gęsty baldachim drzew w południowo-zachodniej Brazylii. [Artykuł także do słuchania]Andrzej Hołdys1 września 2026 -
-
Człowiek
Craig Venter: Jeśli boisz się ryzyka, nie wybieraj zawodu naukowca
To właśnie było moją najmocniejszą stroną – łączenie złożonych koncepcji, dostrzeganie kolejnych kroków i ustalanie, jakie problemy trzeba rozwiązać oraz na jakie pytania odpowiedzieć, aby tam dotrzeć – mówił w ostatnim wywiadzie, na miesiąc przed śmiercią. Był pionierem badań w dziedzinie genomiki człowieka i biologii syntetycznej, dzięki czemu znalazł się w centrum uwagi, ale jednocześnie zyskał opinię „kontrowersyjnego”. [Artykuł także do słuchania]Jeanna Bryner1 września 2026 -
Opinie
Wojny ludzi, wojny zwierząt
Można zapewne się zgodzić, że jesteśmy najbardziej inteligentnym i dociekliwym gatunkiem zamieszkującym Ziemię i słusznie jesteśmy z tego dumni. Nasze poczucie wyższości wobec innych żywych stworzeń sprawia jednak, że wyobrażenia o nich przez długi czas nie opierały się na rzetelnej wiedzy, lecz na pozbawionych rzeczowych podstaw przekonaniach, prowadzących do lekceważącej pogardy lub romantycznej naiwności. [Artykuł także do słuchania]Krzysztof Szymborski1 września 2026 -
-
-
-
-
Środowisko
Ben Fogle: Wszystkie rzeki odkryto, wszystkie góry zdobyto. Jedyne, co nam zostało do zbadania, to my sami.
Jestem tym, który przekazuje historie. Jadę, zbieram doświadczenia, spotykam ludzi, zanurzam się w nowych środowiskach, a potem przekładam to na ekranie na słowo mówione, a w książkach – na słowo pisane. Wolałbym być znany jako gawędziarz. Jednak pod tą etykietą coś się kryje – mówi dokumentalista Ben Fogle. Sam od 25 lat podąża do dzikich miejsc, których na mapie prawie już nie ma. [Artykuł także do słuchania]Jolanta Iwańczuk25 sierpnia 2026 -
-
Człowiek
Jak armia Hannibala przeszła przez Alpy. Pomysł był szalony. Badacze rozwiązują zagadkę
Od ponad 2 tys. lat historycy próbują ustalić, którędy armia Hannibala przeszła przez Alpy. Do śledztwa dołączyli geolodzy, mikrobiolodzy, a w tym roku – specjaliści od bioenergetyki. Co dało to połączenie naukowych sił? [Artykuł także do słuchania]Andrzej Hołdys18 sierpnia 2026 -
Człowiek
Adrienne Mayor: O możliwości stworzenia sztucznego życia i samoporuszających się urządzeń fantazjowano już tysiące lat temu
Niektóre z mitów rozważają obietnice i zagrożenia związane z próbami pokonania śmierci, inne opowiadają o wzmacnianiu ludzkich możliwości oraz naśladowaniu natury. Z jednej strony to pasjonujące opowieści przygodowe, z drugiej rozważania nad starożytną biotechné – mówi historyczka nauki prof. Adrienne Mayor ze Stanford University. [Artykuł także do słuchania]Agnieszka Krzemińska11 sierpnia 2026 -
Środowisko
Hodowcy lodowców, czyli skuteczne oraz osobliwe pomysły na uzyskiwanie i ratowanie zmrożonej wody w górach
Himalaje, Karakorum, Andy, Alpy, Kaukaz, Ałtaj – wszędzie tam lodowce się kurczą. Dla ponad dwóch miliardów ludzi, których życie zależy od spływającej z nich wody, to katastrofa. Od czego jednak są wizjonerzy.Jolanta Iwańczuk11 sierpnia 2026 -
Zdrowie
Nasz mózg skorzystał na cukrze. Być może będziemy żyli zdrowiej dzięki sałacie „z wkładką mięsną”
Czy węglowodany w diecie rzeczywiście mogły pomóc mózgowi w rozwoju? Czy możliwe stworzenie roślin zawierających białko zwierzęce? Na te pytania odpowiadają autorzy dwóch nowych prac naukowych.Margit Kossobudzka-Lipińska6 sierpnia 2026 -
Człowiek
Słyszenie głosów czy déjà vu to nie zawsze objawy choroby. Kluczowa jest interpretacja
Wiele osób, które przeżyły coś wyraźnie odbiegającego od codzienności, odczuwała w związku tym cierpienie lub dyskomfort albo deklarowała jego natychmiastowe negatywne oddziaływanie. Jednocześnie prawie polowa badanych oceniła długofalowy wpływ takiego zdarzenia jako pozytywny.Marcin Rotkiewicz5 sierpnia 2026 -
Człowiek
Paul Bloom: Nie zostaliśmy ukształtowani tak, by stale odczuwać szczęście
Gdy sytuacja – jakakolwiek – się nie zmienia, zaczynamy się nudzić. Psycholodzy nazywają to bieżnią hedonistyczną: biegniemy coraz szybciej, ale zostajemy w tym samym miejscu – mówi psycholog Paul Bloom z Yale University. [Artykuł także do słuchania]Kasper Kalinowski4 sierpnia 2026
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama