Chemia i biologia
-
Struktura
pulsar nadaje. sygnał 198. Izabela Nowak: Rad był radą na prawie wszystko
Dlaczego pierwiastek odkryty przez Marię Skłodowską-Curie trafiał nawet do masła? Jak z odkryciami trafić do biznesu? I jak czerpać radość z pracy naukowej? Odpowiada prof. Izabela Nowak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, gdzie kieruje zakładem chemii stosowanej Wydziału Chemii, druga w historii prezeska Polskiego Towarzystwa Chemicznego. [wideokast]Katarzyna Czarnecka10 lipca 2026 -
Struktura
Ewolucyjna pracownia kafelków. Jak życie wykształca geometryczne wzory
Pająk lustrzany (Thwaitesia argentiopunctata) potrafi błyskawicznie reorganizować mozaikę maleńkich, odbijających światło płytek znajdujących się tuż pod zewnętrzną powierzchnią odwłoka, zmieniając wzór lustrzanych błysków. I nie jest jedyny.Anirban Mukhopadhyay1 lipca 2026 -
Struktura
Segregacja śmieci w domu jest lepsza dla plastiku. Po recyklingu zawiera on mniej metali ciężkich i lepiej pachnie
Wciąż sporo tworzyw sztucznych trafia do odpadów zmieszanych. Odzyskiwanie ich odbywa się w sortowniach wtórnych. Tymczasem to rozwiązanie powinno być jedynie uzupełnieniem działania poszczególnych obywateli – mówią naukowcy.Marcin Rotkiewicz3 czerwca 2026 -
Struktura
Raport „Nauka a luksus”. Chemia pożądania, czyli co robią badacze, aby luksusowe zapachy wywoływały w nas czyste emocje
Przez tysiące lat składniki perfum po prostu destylowano i ekstrahowano z różnych części roślin. Następnie, w 1868 roku, zsyntetyzowano pierwszy organiczny związek zapachowy, co dało całe spektrum nowych możliwości olfaktorycznych. Rynek podziwia kunszt perfumiarzy, ale innowacje w branży luksusowych zapachów to przede wszystkim zasługa chemików, których eksperymenty prowadzą do powstawania nowych związków aromatycznych. [Artykuł także do słuchania]April Long1 czerwca 2026 -
-
-
Struktura
Nieprzerwany wyścig zbrojeń, czyli jak patogeny przełamują odporność roślin
Rośliny nie dysponują tak zaawansowanym układem odpornościowym jak zwierzęta, ale wobec ataku patogenów nie pozostają bezbronne. Bakterie wykształcają jednak mechanizmy mające przełamać obronę przeciwnika.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 czerwca 2026 -
Struktura
Mitochondria także mają życie społeczne. Jeśli te centra energetyczne przetrwają, my również
Wodospad istnieje pod warunkiem, że cząsteczki wody wciąż spływają w dół. Niczego się o nim nie dowiesz, badając kilka z nabranych z niego obojętnych cząsteczek H2O. Podobnie jest ze zdrowiem człowieka i sekwencjonowaniem jego genomu. [Artykuł także do słuchania]Martin Picard1 maja 2026 -
Zdrowie
Alex DiFeliceantonio: Wysokoprzetworzona żywność może zmieniać zachowania
– Na rozwój zachowań uzależnieniowych wpływa wiele czynników, ale najczęściej jest to połączenie potencjału uzależniającego danej substancji i podatności konkretnej osoby. W przypadku jedzenia również analizujemy oba te aspekty – mówi Alex DiFeliceantonio z Virginia Tech. [Artykuł także do słuchania]Lauren J. Young1 maja 2026 -
-
Struktura
Yellowstone: Wstrząsy pobudzają rozwój żyjących pod ziemią drobnoustrojów
Dzięki specjalistycznej aparaturze, obecności superwulkanu i wąskiemu otworowi wiertniczemu o głębokości 30 pięter badacze wykazali, że trzęsienia ziemi wstrząsają nie tylko skałami – pobudzają także populacje drobnoustrojów żyjących pod ziemią.Damien Pine1 maja 2026 -
-
Człowiek
Żonglowanie zapachami. Jak wykorzystuje się fakt, że węch działa szybciej niż wzrok
Aromamarketing jest stosowany coraz szerzej. Stosowanie metod będących do pewnego stopnia podprogowymi rodzi pytanie o kwestie etyczne, ponieważ jest to jednak rodzaj manipulacji. Trzeba bowiem pamiętać, że recepcja woni pomija „myślącą” część mózgu, trafiając bezpośrednio do układu limbicznego. [Artykuł także do słuchania]Mirosław Dworniczak1 maja 2026 -
-
Technologia
Hodowany w organizmie implant wpływający na działanie neuronów budzi nadzieję, ale też pewną obawę
Metodę wytwarzania implantów w warunkach in vivo, czyli wewnątrz żywego organizmu, opracowali badacze z amerykańskich uniwersytetów. W przyszłości takie wszczepy mogłyby być stosowane w terapii padaczki, choroby Parkinsona, leczeniu bólu, a nawet zaburzeń psychiatrycznych. Jest jednak jedno „ale”.Tomasz Roman Tarnawski16 kwietnia 2026 -
-
-
Człowiek
Klątwa Tutanchamona to wymysł dziennikarzy. Śmierć czekała tych, którzy otworzyli sarkofag Kazimierza Jagiellończyka.
W próbce pobranej z kości kolanowej króla odkryto grzyb-pleśń o nazwie Aspergillus flavus. Wytwarza on aflatoksyny, groźne substancje chorobotwórcze, powodujące m.in. różne odmiany raka. [Artykuł także do słuchania]Kamil Nadolski1 kwietnia 2026 -
Struktura
Aksolotl potrafi. Choćby całkowicie odtworzyć kluczowy narząd układu odpornościowego
Ambystoma meksykańska słynie ze swojej niezwykłej zdolności regeneracji znacznych części ciała. Najnowsze badania pokazują, że te salamandry o pierzastych skrzelach, pochodzące z jezior i terenów podmokłych w okolicach miasta Meksyk, dokonują jeszcze bardziej zdumiewającego biologicznego wyczynu.Taylor Mitchell Brown1 kwietnia 2026 -
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama