Reklama
Chemia i biologia
Struktura
Jak powstało życie?
Naukowcy nie mają jednej odpowiedzi na to podstawowe dla biologii pytanie – nie są nawet pewni, czy kiedykolwiek się tego dowiemy
Sarah Scoles
1 listopada 2026
Struktura
Mięsna sałata
Naukowcy próbują uzyskać hybrydową zieleninę.
Lila Magbilang
1 listopada 2026
Struktura
Niezwykła soja
Najczęściej kojarzona jest z Azją i wegańskim jedzeniem, coraz popularniejszym także w Europie. Okazuje się jednak, że jej zastosowanie sięga znacznie dalej – od trwałych tuszów drukarskich przez sztuczną skórę aż do elementów wyposażenia samochodów.
Mirosław Dworniczak
1 listopada 2026
Środowisko
Co potrafią korzenie? Na przykład nieomylnie rozpoznają bliskich krewnych i traktują ich ulgowo
Rośliny nie tylko czujnie badają otoczenie, ale też szybko reagują na zagrożenia. Zbieranie tych informacji odbywa się zarówno nad ziemią, jak i pod nią. Tyle że procesy zachodzące w ciemnościach bardzo długo były przez naukowców zaniedbywane. [Artykuł także do słuchania]
Ewa Nieckuła
1 listopada 2026
Struktura
pulsar nadaje. sygnał 205. Dorota Kwiatek-Rożek i Dorota Jakubczyk: Trzeba skończyć z badaniami do szuflady
Co mogą chemik bez biologa i biolog bez chemika? Co zrobić, żeby naukowcy nie poświęcali czasu na rozwój koncepcji, które od początku nie mają szans na powodzenie? Jak skrócić drogę od obiecującej cząsteczki do potencjalnej terapii? Odpowiadają dr Dorota Kwiatek-Rożek i dr Dorota Jakubczyk z Centrum Biologii Chemicznej z poznańskiego Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN. [wideokast]
Margit Kossobudzka-Lipińska
2 października 2026
Technologia
AI trafnie diagnozuje. Jej wykorzystanie w praktyce może jednak być jak wprowadzanie na rynek nie do końca przebadanego leku
Algorytmy mogą rozładować kolejki w szpitalach, nie wolno jednak zapominać o poważnych skutkach ubocznych. A złota zasada medycyny brzmi: „Przede wszystkim nie szkodzić”. I w erze cyfrowych asystentów nabiera ona nowego znaczenia. [Artykuł także do słuchania]
Marcin Rotkiewicz
1 września 2026
Struktura
Nawozy azotowe są jednocześnie niezbędne i potencjalnie szkodliwe dla środowiska. Jak mądrze je stosować, naukowcy pytają Naturę
Azot jest jednym z najważniejszych składników pokarmowych roślin, ale mogą one wykorzystać tylko ograniczoną jego ilość. Gdy nawozów stosuje się zbyt dużo lub w niewłaściwym czasie, nadmiar związków azotu nie zostaje pobrany przez rośliny. A wtedy – zamiast wspierać wzrost upraw – zaczyna krążyć w środowisku, prowadząc do niekorzystnych zmian. [Artykuł także do słuchania]
Justyna Jońca
1 września 2026
Struktura
Naukowcy są blisko stworzenia przerażająco podobnej do nas formy życia. W porę dostrzegli jednak zagrożenie
Początkowo byłem zdezorientowany i sceptyczny wobec ryzyka związanego z możliwością powstania organizmów lustrzanych. Później poważnie się zaniepokoiłem. Dziś jednak czuję się raczej zmobilizowany i pełen energii, bo widzę szansę zapobieżenia katastrofie. [Artykuł także do słuchania]
Vaughn s. Cooper
1 sierpnia 2026
Struktura
Ryżowe ucho
Rośliny reagują na odgłosy padającego deszczu.
K. R. Callaway
1 sierpnia 2026
Struktura
Ryba wielkości makaronu ziti wędruje w górę wysokiego wodospadu
Świat wiwatował, gdy Alex Honnold wspiął się bez zabezpieczeń na 508-metrowy wieżowiec w Tajpej. Zbierz się teraz, kapryśna publiczności, aby oklaskiwać nowego mistrza wspinaczki bez asekuracji: rybę z gatunku Parakneria thysi, wielkości mniej więcej makaronu ziti, która potrafi pokonać wodospad ponad 15-metrowej wysokości.
Elizabeth Anne Brown
1 sierpnia 2026
Struktura
Kwasy: Niektóre są niebezpieczne, ale jest też wiele pożytecznych i przydatnych
W poszukiwaniu tych związków chemicznych zajrzyjmy najpierw do kuchni. Znajdziemy ich tam sporo. Jednym z podstawowych, bardzo cennych, jest kwas octowy (E260), którego roztwór (zwykle 4–10%) znamy jako ocet. [Artykuł także do słuchania]
Mirosław Dworniczak
1 sierpnia 2026
Struktura
pulsar nadaje. sygnał 198. Izabela Nowak: Rad był radą na prawie wszystko
Dlaczego pierwiastek odkryty przez Marię Skłodowską-Curie trafiał nawet do masła? Jak z odkryciami trafić do biznesu? I jak czerpać radość z pracy naukowej? Odpowiada prof. Izabela Nowak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, gdzie kieruje zakładem chemii stosowanej Wydziału Chemii, druga w historii prezeska Polskiego Towarzystwa Chemicznego. [wideokast]
Katarzyna Czarnecka
10 lipca 2026
Struktura
Ewolucyjna pracownia kafelków. Jak życie wykształca geometryczne wzory
Pająk lustrzany (Thwaitesia argentiopunctata) potrafi błyskawicznie reorganizować mozaikę maleńkich, odbijających światło płytek znajdujących się tuż pod zewnętrzną powierzchnią odwłoka, zmieniając wzór lustrzanych błysków. I nie jest jedyny.
Anirban Mukhopadhyay
1 lipca 2026
Struktura
Segregacja śmieci w domu jest lepsza dla plastiku. Po recyklingu zawiera on mniej metali ciężkich i lepiej pachnie
Wciąż sporo tworzyw sztucznych trafia do odpadów zmieszanych. Odzyskiwanie ich odbywa się w sortowniach wtórnych. Tymczasem to rozwiązanie powinno być jedynie uzupełnieniem działania poszczególnych obywateli – mówią naukowcy.
Marcin Rotkiewicz
3 czerwca 2026
Struktura
Nieprzerwany wyścig zbrojeń, czyli jak patogeny przełamują odporność roślin
Rośliny nie dysponują tak zaawansowanym układem odpornościowym jak zwierzęta, ale wobec ataku patogenów nie pozostają bezbronne. Bakterie wykształcają jednak mechanizmy mające przełamać obronę przeciwnika.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 czerwca 2026
Struktura
Fabryka komórek odpornościowych
Nowatorska metoda pozwala uzyskać miliony z nich w zaledwie tydzień.
(KKG)
1 czerwca 2026
Struktura
Raport „Nauka a luksus”. Chemia pożądania, czyli co robią badacze, aby luksusowe zapachy wywoływały w nas czyste emocje
Przez tysiące lat składniki perfum po prostu destylowano i ekstrahowano z różnych części roślin. Następnie, w 1868 roku, zsyntetyzowano pierwszy organiczny związek zapachowy, co dało całe spektrum nowych możliwości olfaktorycznych. Rynek podziwia kunszt perfumiarzy, ale innowacje w branży luksusowych zapachów to przede wszystkim zasługa chemików, których eksperymenty prowadzą do powstawania nowych związków aromatycznych. [Artykuł także do słuchania]
April Long
1 czerwca 2026
Struktura
Skąd serce wie, że człowiek wstał? Trwają poszukiwania tajemniczych neuronów
„Wiemy, że istnieją, ale nie mieliśmy pojęcia, co dokładnie wykrywają” – mówi starszy autor badania Stephen Liberles, neurobiolog molekularny z Harvard University.
Jacek Krywko
1 czerwca 2026
Struktura
Yellowstone: Wstrząsy pobudzają rozwój żyjących pod ziemią drobnoustrojów
Dzięki specjalistycznej aparaturze, obecności superwulkanu i wąskiemu otworowi wiertniczemu o głębokości 30 pięter badacze wykazali, że trzęsienia ziemi wstrząsają nie tylko skałami – pobudzają także populacje drobnoustrojów żyjących pod ziemią.
Damien Pine
1 maja 2026
Struktura
Granice klonowania
Życia nie da się powielać w nieskończoność.
(KKG)
1 maja 2026
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama