Chemia i biologia
-
Technologia
AI trafnie diagnozuje. Jej wykorzystanie w praktyce może jednak być jak wprowadzanie na rynek nie do końca przebadanego leku
Algorytmy mogą rozładować kolejki w szpitalach, nie wolno jednak zapominać o poważnych skutkach ubocznych. A złota zasada medycyny brzmi: „Przede wszystkim nie szkodzić”. I w erze cyfrowych asystentów nabiera ona nowego znaczenia. [Artykuł także do słuchania]Marcin Rotkiewicz1 września 2026 -
Struktura
Nawozy azotowe są jednocześnie niezbędne i potencjalnie szkodliwe dla środowiska. Jak mądrze je stosować, naukowcy pytają Naturę
Azot jest jednym z najważniejszych składników pokarmowych roślin, ale mogą one wykorzystać tylko ograniczoną jego ilość. Gdy nawozów stosuje się zbyt dużo lub w niewłaściwym czasie, nadmiar związków azotu nie zostaje pobrany przez rośliny. A wtedy – zamiast wspierać wzrost upraw – zaczyna krążyć w środowisku, prowadząc do niekorzystnych zmian. [Artykuł także do słuchania]Justyna Jońca1 września 2026 -
Struktura
Naukowcy są blisko stworzenia przerażająco podobnej do nas formy życia. W porę dostrzegli jednak zagrożenie
Początkowo byłem zdezorientowany i sceptyczny wobec ryzyka związanego z możliwością powstania organizmów lustrzanych. Później poważnie się zaniepokoiłem. Dziś jednak czuję się raczej zmobilizowany i pełen energii, bo widzę szansę zapobieżenia katastrofie. [Artykuł także do słuchania]Vaughn s. Cooper1 sierpnia 2026 -
-
Struktura
Ryba wielkości makaronu ziti wędruje w górę wysokiego wodospadu
Świat wiwatował, gdy Alex Honnold wspiął się bez zabezpieczeń na 508-metrowy wieżowiec w Tajpej. Zbierz się teraz, kapryśna publiczności, aby oklaskiwać nowego mistrza wspinaczki bez asekuracji: rybę z gatunku Parakneria thysi, wielkości mniej więcej makaronu ziti, która potrafi pokonać wodospad ponad 15-metrowej wysokości.Elizabeth Anne Brown1 sierpnia 2026 -
Struktura
Kwasy: Niektóre są niebezpieczne, ale jest też wiele pożytecznych i przydatnych
W poszukiwaniu tych związków chemicznych zajrzyjmy najpierw do kuchni. Znajdziemy ich tam sporo. Jednym z podstawowych, bardzo cennych, jest kwas octowy (E260), którego roztwór (zwykle 4–10%) znamy jako ocet. [Artykuł także do słuchania]Mirosław Dworniczak1 sierpnia 2026 -
Struktura
pulsar nadaje. sygnał 198. Izabela Nowak: Rad był radą na prawie wszystko
Dlaczego pierwiastek odkryty przez Marię Skłodowską-Curie trafiał nawet do masła? Jak z odkryciami trafić do biznesu? I jak czerpać radość z pracy naukowej? Odpowiada prof. Izabela Nowak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, gdzie kieruje zakładem chemii stosowanej Wydziału Chemii, druga w historii prezeska Polskiego Towarzystwa Chemicznego. [wideokast]Katarzyna Czarnecka10 lipca 2026 -
Struktura
Ewolucyjna pracownia kafelków. Jak życie wykształca geometryczne wzory
Pająk lustrzany (Thwaitesia argentiopunctata) potrafi błyskawicznie reorganizować mozaikę maleńkich, odbijających światło płytek znajdujących się tuż pod zewnętrzną powierzchnią odwłoka, zmieniając wzór lustrzanych błysków. I nie jest jedyny.Anirban Mukhopadhyay1 lipca 2026 -
Struktura
Segregacja śmieci w domu jest lepsza dla plastiku. Po recyklingu zawiera on mniej metali ciężkich i lepiej pachnie
Wciąż sporo tworzyw sztucznych trafia do odpadów zmieszanych. Odzyskiwanie ich odbywa się w sortowniach wtórnych. Tymczasem to rozwiązanie powinno być jedynie uzupełnieniem działania poszczególnych obywateli – mówią naukowcy.Marcin Rotkiewicz3 czerwca 2026 -
Struktura
Raport „Nauka a luksus”. Chemia pożądania, czyli co robią badacze, aby luksusowe zapachy wywoływały w nas czyste emocje
Przez tysiące lat składniki perfum po prostu destylowano i ekstrahowano z różnych części roślin. Następnie, w 1868 roku, zsyntetyzowano pierwszy organiczny związek zapachowy, co dało całe spektrum nowych możliwości olfaktorycznych. Rynek podziwia kunszt perfumiarzy, ale innowacje w branży luksusowych zapachów to przede wszystkim zasługa chemików, których eksperymenty prowadzą do powstawania nowych związków aromatycznych. [Artykuł także do słuchania]April Long1 czerwca 2026 -
-
-
Struktura
Nieprzerwany wyścig zbrojeń, czyli jak patogeny przełamują odporność roślin
Rośliny nie dysponują tak zaawansowanym układem odpornościowym jak zwierzęta, ale wobec ataku patogenów nie pozostają bezbronne. Bakterie wykształcają jednak mechanizmy mające przełamać obronę przeciwnika.Katarzyna Kornicka-Garbowska1 czerwca 2026 -
-
-
Człowiek
Żonglowanie zapachami. Jak wykorzystuje się fakt, że węch działa szybciej niż wzrok
Aromamarketing jest stosowany coraz szerzej. Stosowanie metod będących do pewnego stopnia podprogowymi rodzi pytanie o kwestie etyczne, ponieważ jest to jednak rodzaj manipulacji. Trzeba bowiem pamiętać, że recepcja woni pomija „myślącą” część mózgu, trafiając bezpośrednio do układu limbicznego. [Artykuł także do słuchania]Mirosław Dworniczak1 maja 2026 -
Struktura
Yellowstone: Wstrząsy pobudzają rozwój żyjących pod ziemią drobnoustrojów
Dzięki specjalistycznej aparaturze, obecności superwulkanu i wąskiemu otworowi wiertniczemu o głębokości 30 pięter badacze wykazali, że trzęsienia ziemi wstrząsają nie tylko skałami – pobudzają także populacje drobnoustrojów żyjących pod ziemią.Damien Pine1 maja 2026 -
Zdrowie
Alex DiFeliceantonio: Wysokoprzetworzona żywność może zmieniać zachowania
– Na rozwój zachowań uzależnieniowych wpływa wiele czynników, ale najczęściej jest to połączenie potencjału uzależniającego danej substancji i podatności konkretnej osoby. W przypadku jedzenia również analizujemy oba te aspekty – mówi Alex DiFeliceantonio z Virginia Tech. [Artykuł także do słuchania]Lauren J. Young1 maja 2026 -
Struktura
Mitochondria także mają życie społeczne. Jeśli te centra energetyczne przetrwają, my również
Wodospad istnieje pod warunkiem, że cząsteczki wody wciąż spływają w dół. Niczego się o nim nie dowiesz, badając kilka z nabranych z niego obojętnych cząsteczek H2O. Podobnie jest ze zdrowiem człowieka i sekwencjonowaniem jego genomu. [Artykuł także do słuchania]Martin Picard1 maja 2026 -
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama