Reklama
Pulsar - wyjątkowy portal naukowy. Pulsar - wyjątkowy portal naukowy. Shutterstock
Człowiek

Neandertalczycy z Europy Zachodniej nie byli genetycznie skazani na zagładę. Zniknęli z innych powodów

„Nasi” neandertalczycy byli częścią wielkiej europejskiej rodziny. Dowodzi tego znalezisko w Stajni
Człowiek

„Nasi” neandertalczycy byli częścią wielkiej europejskiej rodziny. Dowodzi tego znalezisko w Stajni

To niewielka jaskinia na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, ale jej znaczenie właśnie wyraźnie wzrosło. Dzięki znalezionym tam ośmiu zębom pierwszy raz udało się odtworzyć profil genetyczny nie pojedynczego osobnika, lecz małej grupy żyjącej w tym miejscu ok. 100 tys. lat temu.

Jedna z najczęściej przywoływanych hipotez głosiła, że Homo neanderthalensis wyginął, bo jego populacje stopniowo kurczyły się, a izolowane grupy rozmnażały się wśród bliskich krewnych. Najnowsze badania opublikowane w „Nature” sugerują, że nie dotyczyło to wszystkich.
Agnieszka Krzemińska
9 lipca 2026

Międzynarodowy zespół naukowców przeanalizował DNA 27 neandertalczyków żyjących mniej niż 52,5 tys. lat temu na terenach dzisiejszej Belgii i północnej Francji. Wśród nich znalazł się znakomicie zachowany genom osobnika z jaskini Goyet sprzed ok. 45 tys. lat. Dzięki temu badacze mogli pierwszy raz odtworzyć strukturę lokalnej populacji zamieszkującej dolinę Mozy tuż przed jej zniknięciem. Wyniki okazały się zaskakujące.

Dotychczasowy obraz neandertalczyków w dużej mierze opierał się na genomach osobników z syberyjskiego Ałtaju. Nosili oni wyraźne ślady kojarzenia się bliskich krewnych, co sugerowało, że żyli w niewielkich, odizolowanych grupach. Wielu badaczy przypuszczało, że podobnie wyglądała sytuacja w całym zasięgu występowania tego gatunku. Tymczasem neandertalczycy z zachodniej Europy okazali się znacznie bardziej zróżnicowani genetycznie i nie nosili śladów niedawnego chowu wsobnego. Wygląda na to, że utrzymywali kontakty z sąsiadami, przemieszczali się między grupami, tworząc dobrze połączoną sieć lokalnych populacji.

Sięgnij do źródeł

Badania naukowe: Genetic diversity of late Neanderthals in northwestern Europe

Autorzy sprawdzili również, czy w genomach tych neandertalczyków zachowały się ślady niedawnych kontaktów z Homo sapiens sapiens. Oba gatunki w tym czasie w Europie współwystępowały, a współcześni ludzie noszą do dziś ok. 2 proc. neandertalskiego DNA. Analizy nie wykazały jednak żadnego niedawnego napływu DNA ludzi współczesnych. Zdaniem autorów może to oznaczać, że choć do krzyżowania dochodziło, potomstwo częściej włączało się do populacji ludzi współczesnych.

Najważniejszy wniosek dotyczy jednak przyczyn wymarcia naszego kuzyna. Autorzy nie znaleźli dowodów, by w ostatnich tysiącleciach istnienia neandertalczyków następował spadek różnorodności genetycznej lub narastanie szkodliwych mutacji. Oznacza to, że przynajmniej w zachodniej Europie nie byli oni populacją stojącą na krawędzi genetycznej katastrofy. Jeśli więc przegrali z nami, przyczyny ich zniknięcia trzeba będzie szukać raczej w zmianach klimatu, konkurencji o zasoby czy niewielkiej liczebności całego gatunku niż w nieuchronnym biologicznym upadku.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.

Agnieszka Krzemińska

Dziennikarka naukowa pulsara i tygodnika POLITYKA. Ukończyła archeologię śródziemnomorską na UW. Stypendystka na Freie Universität w Berlinie. Laureatka konkursu Popularyzator Nauki 2022 w kategorii Media. Autorka książek „Miłość w starożytnym Egipcie”, „Dawniej ludzie żyli w brudzie. Kiedy i dlaczego zaczęliśmy o siebie dbać” oraz „Grody, garnki i uczeni. O archeologicznych tajemnicach ziem polskich”, za którą w 2022 r. otrzymała Złotą Różę – nagrodę przyznawaną wspólnie przez Festiwal Nauki w Warszawie, Instytut Książki i miesięcznik „Nowe Książki” za pozycję popularnonaukową wyróżniającą się rzetelnością i wybitną formą literacką. Jej najnowsza praca to „Homo (nie tylko) sapiens. Inna opowieść o naszych przodkach” (Wydawnictwo Literackie, 2025).
Reklama