Pradawne pszczoły znalazły swój dom w żuchwach martwych ssaków

Tysiące lat temu na obszarze dzisiejszej Dominikany znajdowała się jaskinia pełna kości. A te kości były pełne pszczół.

W paleontologicznym precedensie badacze odkryli, że pszczoły wykorzystywały żuchwy wymarłych dziś ssaków jako nory lęgowe. Nie wiadomo, jaki gatunek pszczoły korzystał z tej makabrycznej okazji – zachowały się jedynie ich gładko wyścielone gniazda ukryte w zębodołach pradawnych gryzoni i leniwców. Czegoś takiego nigdy wcześniej nie udokumentowano, mówi Lázaro W. Vińola López, badacz podoktorski w Field Museum i jeden z odkrywców. „To było coś zupełnie nieoczekiwanego” – podkreśla.

Kiedy Vińola López i jego współpracownicy przeciskali się pomiędzy ostrymi krawędziami skał do jaskini Cueva de Mono, poszukiwali skamieniałości jaszczurek – i znaleźli ich pod dostatkiem. Natrafili także na dziesiątki tysięcy kości wymarłych gryzoni i leniwców, co skłoniło ich do wniosku, że odkryli dawne miejsce żerowania rodziny sów, które prawdopodobnie gniazdowały w jaskini i wypluwały na podłoże niestrawione resztki ofiar. Choć trudno precyzyjnie datować te skamieniałości, zwierzęta pochodzą z późnego czwartorzędu (rozpoczętego około 125 tys. lat temu) i obejmują gatunki, które wyginęły około 4500 lat temu, informują badacze na łamach „Royal Society Open Science”.

W ziemi wypełniającej puste zębodoły żuchw gryzoni i leniwców Vińola López oraz jego zespół dostrzegli dziwne, kielichowate struktury, które ostatecznie zidentyfikowali jako dzieło pszczół. Twarde, gładkie ściany tych „kielichów” powstały dzięki wodoodpornej warstwie, którą samotnice nakładają na komory lęgowe, gdzie rozwijają się larwy. Ponad 90% gatunków pszczół prowadzi samotny tryb życia, a większość zakłada gniazda w ziemi.

„Współczesne pszczoły, z tego co mi wiadomo, nie są znane z gniazdowania w jaskiniach ani w wypełnionych osadem jamach kostnych” – mówi paleontolog z Emory University Anthony J. Martin, który nie brał udziału w badaniu, lecz zajmuje się analizą nor i śladów – tzw. skamieniałości śladowych – pozostawianych przez dawne zwierzęta. Odkrycie nazwał „podwójną niespodzianką”.

Vińola López i jego współpracownicy podejrzewają, że pszczoły zaczęły wykorzystywać kości wkrótce po tym, jak sowy je zwróciły, być może dlatego, że gleby w otaczających lasach były płytkie.

Kości wypełnione gniazdami znaleziono w trzech z pięciu warstw osadów, co wskazuje, że pszczoły korzystały z jaskini przez długi czas. W pojedynczych zębodołach znajdowano nawet do sześciu różnych gniazd. „To zapewne kilka pszczół przybyłych razem i gniazdujących wspólnie” – mówi Vińola López.

Kości mogły zapewniać dodatkową ochronę przed drapieżnikami, takimi jak pasożytnicze osy. „Są trochę jak termosy – wyjaśnia Martin. – Miały zewnętrzną warstwę ochronną w postaci kości, a ich komora lęgowa znajdowała się w osadzie, więc były podwójnie zabezpieczone.”