Ewolucja: żywe narodziny starsze, niż sądziliśmy

Kręgowce rozmnażają się na dwa podstawowe sposoby. Najstarszy ewolucyjnie to jajorodność – samica składa jaja, a zarodek rozwija się poza jej ciałem, czerpiąc pokarm z żółtka. Tak robią ryby, płazy, gady, ptaki, a wśród ssaków stekowce, czyli dziobak i kolczatki. Drugi sposób to żyworodność – zarodek dojrzewa wewnątrz ciała matki, która wydaje na świat w pełni ukształtowane młode. To strategia torbaczy i łożyskowców. Istnieją też formy pośrednie, jak jajożyworodność u niektórych gadów i ryb — jaja rozwijają się w ciele matki, ale zarodek nadal odżywia się żółtkiem.

Do niedawna sądzono, że żyworodność to stosunkowo nowy wynalazek ewolucji, charakterystyczny dla torbaczy i łożyskowców, które pojawiły się dopiero w późnej jurze lub wczesnej kredzie. Tymczasem zespół argentyńskich i południowoafrykańskich paleontologów właśnie wywrócił tę hipotezę do góry nogami.

Bohaterem odkrycia jest Chiniquodon theotonicus – cynodont, przedstawiciel grupy, z której wywodzą się wszystkie współczesne ssaki. Żył ok. 236 mln lat temu na terenach dzisiejszej Argentyny. Badacze przeanalizowali pod mikroskopem jego skamieniałe kości i znaleźli w nich tzw. linię neonatalną – specyficzny ślad w mikrostrukturze, powstający w chwili narodzin, gdy tempo wzrostu gwałtownie przyspiesza. Nigdy wcześniej nie zaobserwowano go u żadnego cynodonta, a właśnie ta struktura pozwoliła oszacować, ile ważył noworodek tego gatunku.

Kość rośnie od środka na zewnątrz, więc jej najgłębsza część uformowała się jeszcze przed narodzinami, a zewnętrzne warstwy powstały u schyłku życia. Dlatego naukowcy zmierzyli obwód kości udowej w dwóch miejscach – na wysokości linii neonatalnej i na powierzchni zewnętrznej. Na tej podstawie obliczyli, że osesek ważył około 1,7 kg, a dorosły osobnik – blisko 12 kg. Młode stanowiło więc aż 14 proc. masy rodzica, a ten stosunek okazał się kluczowy, bo u współczesnych zwierząt jest ściśle powiązany ze sposobem rozmnażania. U gadów podobnej wielkości potomstwo waży poniżej 1 proc. masy matki, u ptaków 1–4 proc., a u stekowców i torbaczy — ułamki procenta (kangur olbrzymi ważący 41 kg rodzi noworodka lżejszego niż gram). Tylko łożyskowce wydają na świat duże, dobrze rozwinięte młode, których masa potrafi przekroczyć 20 proc. masy matki. Antylopa lasotragus, ważąca tyle, co Chiniquodon, przychodzi na świat z młodym o niemal identycznej wadze, co jego noworodek.

Aby wykluczyć przypadek, zespół zestawił te wyniki z danymi tysięcy żyjących gatunków. Wniosek był jednoznaczny – triasowy cynodont za każdym razem trafiał do grupy łożyskowców. Oznacza to, że żyworodność mogła pojawić się w linii prowadzącej do ssaków aż 90–95 mln lat wcześniej, niż dotychczas zakładano. Triasowe cynodonty były więc znacznie bardziej „ssacze” niż ktokolwiek podejrzewał.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.