Co zapamiętamy we śnie? I kiedy nam to zaszkodzi?

|Z ostatniej chwili

W przyrodzie kolor wściekle żółty bywa stosowany ku przestrodze (patrz: liściołaz żółty) czy jako kamuflaż (patrz: modliszka storczykowa). W Pulsarze natomiast – to sygnał końca embarga, które prestiżowe czasopisma naukowe nakładają na publikowane przez badaczy artykuły. Tekst z żółtym oznaczeniem dotyczy więc doniesienia, które zostało upublicznione dosłownie przed chwilą.

Nie pamiętamy wszystkiego, czego doświadczyliśmy – i całe szczęście, bo mózg szybko osiągnąłby stan przeciążenia. Od lat neurobiolodzy uważają, że selekcja zaczyna się już w momencie zapamiętywania – część śladów pamięciowych otrzymuje coś w rodzaju znacznika, który podczas późniejszego snu kieruje procesem konsolidacji. Hipotezę tę wspierały eksperymenty na gryzoniach, brakowało jednak dowodów, że analogiczny mechanizm działa u ludzi.

Lukę tę wypełnia praca międzynarodowego zespołu naukowców, opublikowana w najnowszym „PLOS Biology”. Badacze zaprosili do udziału w dwóch sesjach eksperymentu 44 zdrowe młode osoby (ostatecznie uwzględniono dane 31 z nich). Za każdym razem uczestnicy zapamiętywali 160 par słowo-obraz, wyobrażając sobie scenę łączącą oba elementy. Zaraz po fazie uczenia się połowę takich par poddawano sprawdzianowi pamięci, a potem następowała dwugodzinna przerwa – raz wypełniona drzemką, raz oglądaniem filmów przyrodniczych. Przez cały czas (poza oglądaniem filmów) rejestrowano zapis EEG mózgu. Zgodnie z oczekiwaniami po drzemce badani zapominali ok. 12 proc. tego, co pamiętali tuż po nauce, po czuwaniu – ok. 20 proc.

Naukowcy przyjrzeli się skomplikowanym zapisom aktywności mózgu w momencie przyswajania wiedzy. Na tej podstawie wyodrębnili unikalne sygnały wskazujące, które z nowych wspomnień zostały wytypowane do utrwalenia w czasie snu. Kluczowe dla tego procesu okazały się oscylacje w paśmie theta (o częstotliwości 3–8 Hz). Zaobserwowano, że wyraźna aktywność tych fal w trakcie nauki pozwala przewidzieć, jak mózg zachowa się we śnie. Ich obecność wydaje się ułatwiać późniejszą synchronizację powolnych fal z krótkimi intensywnymi impulsami, zwanymi wrzecionami snu. To właśnie owa „współpraca” różnych rytmów mózgu może sprawiać, że nowo nabyta wiedza zostaje skutecznie utrwalona podczas snu.

„To, jak mózg decyduje, co warto zapamiętać, a co może zostać zapomniane, wciąż pozostaje zagadką. Jednak uzyskane wyniki pomagają odpowiedzieć na to pytanie, ujawniając po raz pierwszy sygnaturę aktywności neuronalnej, która wskazuje mózgowi, które doświadczenia ma przetwarzać podczas snu i przekształcać w trwalsze wspomnienia” – piszą autorzy publikacji w komunikacie prasowym. I dodają, że w pewnych stanach – jak depresja, w której uwaga nadmiernie skupia się na treściach negatywnych – ta użyteczna zwykle selekcja może zacząć szkodzić.

Autorzy wyliczają też ograniczenia swojego eksperymentu. Pamięć sprawdzono tylko dwie godziny po nauce, nie wiadomo więc, czy „oznaczone” wspomnienia przetrwają dłużej. Ponadto uczestnicy zapamiętywali materiał neutralny, choć to zapewne emocje i nowość decydują o sile znacznika. Sam eksperyment pokazuje zaś współwystępowanie theta, wrzecion snu i trwalszej pamięci, ale jeszcze nie dowodzi, że jedno wynika z drugiego.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.