Środowisko

Olbrzym z Lisowic dorównywał dinozaurom

Na Górnym Śląsku mieszkał największy ziemski gad ssakokształtny.

Zanim Ziemią zawładnęły dinozaury, jej głównymi mieszkańcami były inne grupy gadów. Do najważniejszych należały roślinożerne dicynodonty. Skamieniałość takiego właśnie olbrzyma o masie 9 t i rozmiarach słonia znaleźli polscy paleontolodzy w cegielni w Lisowicach na Górnym Śląsku. Odkrycia dokonali Tomasz Sulej z Instytutu Paleobiologii PAN i Grzegorz Niedźwiecki, pracujący obecnie na Uniwersytecie w Uppsali.

Zwierzę żyło przed 210–205 mln lat, pod koniec triasu – pierwszego okresu ery paleozoicznej. Był to ważny moment w dziejach naszej przyrody, gdyż wtedy Ziemię zaczęły przejmować w posiadanie dinozaury. Wśród badaczy panowało przekonanie, że w owym czasie żaden inny zwierz nie dorównywał im rozmiarami. Gigant z Lisowic o długości 4,5 m i wysokości 2,6 m podważa ten pogląd. Naukowcy nazwali go Lisowicia bojani i opisali w listopadowym numerze „Science”. Kiedy ponad dekadę temu znaleźli pierwsze fragmenty tego osobnika, byli przekonani, że trafił im się jakiś nieznany gatunek dinozaura. Dopiero żmudna rekonstrukcja zebranego w ciągu wielu lat materiału paleontologicznego wykazała, że jest to jednak kuzyn ssaków – dicynodont. Ale ani wielkie rozmiary, ani też kły podobne do psich nie uchroniły go przed wymarciem. Lisowicia bojani przeminął. Mógł się do tego przyczynić żyjący w tym samym czasie smok wawelski – dwunożny drapieżny gad bardzo podobny do dinozaurów, którego skamieniałe szczątki także znaleziono kilka lat temu w Lisowicach.

Dicynodont gigant, wieńczący kilkadziesiąt milionów lat ewolucji tej wymarłej grupy zwierząt, dołączył do polskich hitów paleontologicznych z ery mezozoicznej, takich jak wspomniany już smok czy też szybujący gad Ozimek volans, odnaleziony dwa lata temu w Krasiejowie na Opolszczyźnie przez zespół prof. Jerzego Dzika z Instytutu Paleobiologii PAN. W tym samym Krasiejowie kilkanaście lat temu odkryto też szczątki słynnego silezaura – zwinnego dwumetrowego gada blisko spokrewnionego z dinozaurami, a w jednym z kamieniołomów w Opolu natrafiono w 2011 r. na gigantycznego amonita sprzed 92 mln lat. Jego muszla miała średnicę 118 cm.

Wiedza i Życie 1/2019 (1009) z dnia 01.01.2019; Sygnały; s. 14
Reklama

Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną