Reklama
Mapa dna północnego Atlantyku na zachód od Półwyspu Iberyjskiego. Czerwona ramka wskazuje lokalizację kanionu King’s Trough Complex. Mapa dna północnego Atlantyku na zachód od Półwyspu Iberyjskiego. Czerwona ramka wskazuje lokalizację kanionu King’s Trough Complex. Geochemistry, Geophysics, Geosystems (2025). DOI: 10.1029/2025gc012616
Środowisko

Skąd się wzięła wielka rysa w Atlantyku

Poziom mórz jest już wyższy niż przewidywano. Woda może zagrozić nadbrzeżnym lądom 100 lat wcześniej
Środowisko

Poziom mórz jest już wyższy niż przewidywano. Woda może zagrozić nadbrzeżnym lądom 100 lat wcześniej

Większość prognoz dotyczących tempa podnoszenia się poziomu mórz w XXI w. może okazać się błędna – stwierdza holenderski badacz. Rozbieżność między danymi dostarczanymi przez dwie grupy satelitów wynika z zastosowania odmiennego punktu odniesienia.

King’s Trough Complex znajduje się mniej więcej na wysokości północnej Hiszpanii, w odległości ok. 1000 km od jej brzegów. Rozmiarami przewyższa Wielki Kanion Kolorado, ma bowiem 3 km głębokości i ok. 500 km długości.

Kaniony na lądach są dziełem płynącej wody, wcinającej się w podłoże skalne. Jednakże na dnie oceanów taki czynnik erozyjny nie występuje. Z kolei typowe rowy oceaniczne powstają tam, gdzie dochodzi do spotkania dwóch wielkich i sztywnych płyt litosfery. W wyniku tego jedna z płyt nurkuje pod drugą, zapadając się do wnętrza globu i wciągając ze sobą dno oceaniczne. Proces ten naukowcy nazywają subdukcją. Tylko że tam, gdzie King’s Trough Complex nacina dno Atlantyku, nie ma takiej strefy subdukcji, nie spotykają się tu i nie siłują ze sobą płyty tektoniczne. Skąd zatem wzięła się tam tak olbrzymia rysa?

Geolodzy z instytutu GEOMAR w Kilonii twierdzą, że rozwiązali tę zagadkę. Podczas ekspedycji stworzyli szczegółową mapę kanionu na podstawie pomiarów wykonanych sonarem wysokiej rozdzielczości oraz pobrali próbki skał, które datowali i analizowali. W ten sposób ustalili, że niezwykła struktura uformowała się 37–24 mln lat temu, gdy właśnie tu przebiegała granica dwóch płyt litosfery: afrykańskiej i eurazjatyckiej. Skorupa ziemska została tu rozdarta równoleżnikowo przez potężne siły tektoniczne. Potem jednak granica płyt przesunęła się na południe i dziś przebiega na szerokości geograficznej Azorów. Szczelina King’s Trough pozostała, choć stała się strukturą martwą geologicznie. Wyniki badań opublikowano w „Geochemistry, Geophysics, Geosystems”.

Wiedza i Życie 3/2026 (1095) z dnia 01.03.2026; Sygnały; s. 6
Oryginalny tytuł tekstu: "Dziura w Atlantyku"
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną