pulsar zaprasza. Spotkanie w Warszawie: „Miejska gorączka. Bezpieczeństwo mieszkańców w zmieniającym się klimacie”

Piwniczna-Zdrój jest najbardziej błękitno-zielonym miastem w Unii Europejskiej. Tak wynika ze wskaźnika COOLCITY Index 2026, którym objęto 11 041 miast z 27 krajów. Co to oznacza? Otóż ta niewielka miejscowość w województwie małopolskim ma największy potencjał, jeśli chodzi o przystosowanie się do zmian klimatu.

W rankingu ocenia się pięć wyzwań adaptacyjnych: przepuszczalność terenu, stan zieleni, bioróżnorodność, warunki wodne oraz termiczne. Te określenia niekoniecznie wiele mówią. Przybliżmy więc dwa: w tym zwycięskim mieście tylko 8 na 100 m² powierzchni jest zabudowana lub pokryta betonem, a na jednego mieszkańca przypada 2 tys. m² terenów zielonych.

Piwniczna-Zdrój ma pewną przewagę: jest położona w górach i liczy zaledwie nieco ponad 5 tys. mieszkańców. Swój sukces niewątpliwie zawdzięcza ludziom, którzy myślą o jej przyszłości oraz temu, że nie dotyczy jej większość problemów, z jakimi mierzą się metropolie. Jeśli spojrzeć na europejskie stolice, w rankingu na pierwszych trzech miejscach uplasowały się Sztokholm, Wilno i Ryga. Warszawa zajęła ósme miejsce. Czwarte w zestawieniu miast polskich, za Krakowem, Wrocławiem i Poznaniem.

Największym zagrożeniem dla mieszkańców miast są dziś fale upałów. Beton, asfalt i gęsta zabudowa zatrzymują ciepło, dlatego temperatura w centrum może być o kilka stopni wyższa niż na obrzeżach. Szczególnie narażone są osoby starsze, przewlekle chore małe dzieci. Wysokie temperatury zwiększają ryzyko odwodnienia, udarów, chorób układu krążenia i zgonów. Coraz poważniejszym problemem stają się również gwałtowne ulewy. Kanalizacja nie jest w stanie przyjąć ogromnej ilości wody spadającej w krótkim czasie, co prowadzi do podtopień ulic, budynków i infrastruktury. Do tego dochodzą susze, których efektem są niedobory wody.

Nie da się całkowicie uchronić miast przed tymi zjawiskami, można jednak znacznie ograniczyć ich skutki. Potrzeba więcej drzew, parków, ogrodów deszczowych, zielonych dachów, przepuszczalnych nawierzchni oraz zbiorników zatrzymujących deszczówkę. Zieleń musi być traktowana jak niezbędna infrastruktura, a nie jedynie dekoracja. Konieczne są też miejsca schronienia przed upałem. Trzeba zachęcać mieszkańców do korzystania z komunikacji publicznej, która powinna być zorganizowana zgodnie z ich potrzebami.

Samo wyliczenie potrzebnych rozwiązań nie wystarczy. Pozostaje pytanie, ile będzie kosztować ich wprowadzenie, a ile zapłacimy za zaniechania. Ważne jest również to, kto te koszty poniesie. Zwiększanie odporności energetycznej, wodnej i transportowej nie powinno odbywać się kosztem mieszkańców, zwłaszcza tych mniej zamożnych.

Adaptacja nie może też kończyć się na centrach i bogatszych dzielnicach. Potrzebna jest również na obrzeżach, gdzie dostęp do zieleni, sprawnego transportu i miejsc chroniących przed skrajnymi temperaturami bywa znacznie trudniejszy.

Jak do tego doprowadzić? Z jakich wzorców korzystać? I ile pozostało nam na to czasu? O tym wszystkim będziemy rozmawiać z ekspertami podczas spotkania Pulsara w cyklu „Podróż po wiedzę” zatytułowanego „Miejska gorączka. Bezpieczeństwo mieszkańców w zmieniającym się klimacie”. Zapraszamy 18 września o godzinie 13.30, do Centrum Nauki Kopernik w Warszawie (Wybrzeże Kościuszkowskie 18, budynek Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego, Sala Szklana).

Naszymi gośćmi będą:

Antropolożka kultury. Specjalizuje się w relacjach między nauką, edukacją i kulturą oraz tworzeniu partnerstw naukowców z edukatorami. Współtworzyła koncepcję Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego – centrum badawczo-rozwojowego innowacji edukacyjnych.

Opowie o idei powstającego Parku Bioróżnorodności, który powstanie pomiędzy budynkami Wystaw, Planetarium i Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego (wzdłuż bulwarów wiślanych). Oddanie zaplanowane na 2028 rok.

https://www.kopernik.org.pl/park-bioroznorodnosci

Paneliści:

Fizyk atmosfery, związany z Instytutem Geofizyki Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się fizyką atmosfery, przede wszystkim fizyką chmur i opadów i turbulencją atmosferyczną, pomiarami z pokładu samolotu i modelowaniem numerycznym procesów atmosferycznych. Kierownik kilkunastu projektów badawczych. Pracował naukowo w USA, Kanadzie, Niemczech, Francji, uczestniczył w wielu międzynarodowych kampaniach pomiarowych. Współautor ponad stu artykułów naukowych. Członek korespondent PAN, przewodniczący Komitetu ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN. Popularyzator nauki, jeden z założycieli portalu naukaoklimacie.pl oraz Fundacji Edukacji Klimatycznej, której jest prezesem. Laureat Wyróżnienia im. prof. Macieja W. Grabskiego przyznawanego przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej za działania na rzecz rozumienia nauki w społeczeństwie. Bohater filmu „Można panikować” w reżyserii Jonathana L. Ramseya.

Dyrektorka generalna UNEP/GRID-Warszawa, członek zarządu Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego z wieloletnim doświadczeniem w projektach środowiskowych. Ekspert UN Environment Programme (UNEP) oraz EU w zakresie analizy danych środowiskowych. Zaangażowana w prace przy raporcie UNEP Global Environment Outlook 6, za które została wyróżniona 2020 Prose Awards (Association of American Publishers Awards for Professional and Scholarly Excellence) w kategorii nauk o środowisku. Trzykrotnie wyróżniona, wraz z zespołem UNEP/GRID-Warszawa, nagrodą Ministra Środowiska za szczególne osiągnięcia naukowo-badawcze w zakresie ochrony, kształtowania i użytkowania środowiska i jego zasobów. Inicjatorka Partnerstwa na rzecz realizacji środowiskowego wymiaru Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) "Razem dla środowiska" (2016). Liderka zrównoważonego rozwoju magazynu FORBES Women Polska (2021).

Dyrektor Biura Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej Urzędu m.st. Warszawy. Doświadczony menedżer administracji publicznej i doradztwa biznesowego, specjalizujący się w ochronie powietrza, polityce klimatycznej oraz tworzeniu i wdrażaniu dokumentów strategicznych. Odpowiada za rozwój działań zwiększających odporność klimatyczną Warszawy i współpracę miasta z kluczowymi interesariuszami. Absolwent Szkoły Liderów Politycznych.

Zastępca dyrektora Departamentu Strategii i Odporności Klimatycznej w Ministerstwie Klimatu i Środowiska. Specjalizuje się w polityce rozwoju, ochronie środowiska, adaptacji do zmian klimatu i w ekoinnowacjach. Odpowiada za wdrażanie krajowych dokumentów strategicznych oraz koordynację działań dotyczących bezpieczeństwa ekosystemu Odry i innych polskich rzek.

W kolejnych miesiącach będziemy rozmawiać w Lublinie, Szczecinie i Katowicach.