Jak badamy mumie? Zagadka Tutanchamona i trzy muzea, czyli po co dziś lecieć do Kairu
Stolica Egiptu przeżywa właśnie muzealny renesans – obok legendarnego gmachu na placu Tahrir działa już Grand Egyptian Museum u stóp piramid, a trzecim obowiązkowym przystankiem jest National Museum of Egyptian Civilization, gdzie od 2022 r. spoczywają 22 królewskie mumie przewiezione w słynnej Złotej Paradzie Faraonów. Dziś opowiemy więc nie tylko o tym, które z trzech kairskich muzeów trzeba zobaczyć, ale też o tym, jak Europa zachorowała na egipskie mumie.
Naszym gościem jest dr Wojciech Ejsmond z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN – egiptolog, badacz najstarszych dziejów Egiptu i członek Warsaw Mummy Project, zespołu analizującego mumie z warszawskich zbiorów. Jest naszym przewodnikiem po muzeach Kairu. Opowiada nie tylko, jak wygląda nowe monumentalne muzeum w Gizie, które ma konkurować z największymi instytucjami świata, ale też o starym muzeum na Tahrirze – pełnym kurzu, tajemnic i historii narodzin nowoczesnej egiptologii. I wreszcie o NMEC w dzielnicy Fustat, które opowiada dzieje kolejnych kultur, cywilizacji i państw rozwijających się nad Nilem od paleolitu po XVIII w.
Będzie też o samych mumiach, które zanim stały się obiektami badań, przez stulecia bywały… zjadane jako lekarstwo. Europejczycy kupowali sproszkowane szczątki jako panaceum na niemal wszystko, a ogromny popyt napędzał handel fałszywkami. Potem przyszła epoka publicznego „odwijania mumii”, bardziej przypominającego spektakl niż naukę. Dopiero XX w. przyniósł rentgen, tomografię i pierwsze poważne analizy. Dzięki nim zaczęliśmy odkrywać, na co chorowali starożytni Egipcjanie, jak umierali i jak wyglądał proces balsamowania. Dziś badacze sięgają jeszcze dalej, analizując DNA, białka, izotopy, mikrobiomy, tworząc rekonstrukcje 3D twarzy i wirtualnie „odwijają” bandaże bez dotykania ciała.
Zapraszam na rozmowę o Egipcie dawnym i współczesnym, o trzech muzeach, które warto zobaczyć w Kairze, oraz o mumiowych tajemnicach, które wciąż nie dają naukowcom spokoju.