pulsar nadaje. sygnał 173. Karolina Hansen: Jak nas słyszą, tak nas widzą
Chociaż w podręcznikach – także tych do psychologii poznawczej – przeczytamy, że u gatunku ludzkiego zmysł wzroku odgrywa rolę dominującą, mózg jest wzrokocentryczny i to sygnały wizualne dostarczają większości informacji o świecie, stwierdzenie to należy opatrzyć wieloma zastrzeżeniami. Choćby dotyczącymi kontekstów społecznych, na przykład konfrontacji ludzi o różnym pochodzeniu. Zwłaszcza w sytuacjach ambiwalentnych, gdy wizja i fonia nie idą w parze z dyktowanym stereotypem. Wówczas zasadnicze znaczenie uzyskuje głos – kanał przekazu danych niedoceniany i wciąż umiarkowanie przebadany pod względem społecznym. Innymi słowy – akcent jest silnym markerem obcości. To właśnie, między innymi, bada zaproszona do studia psycholożka.
Analizuje, na przykład, co dzieje się, gdy nasz wygląd nie idzie w parze z akcentem języka, którym się posługujemy. Jaką reakcję otoczenia to wywołuje? Jakie stereotypy zostają uruchomione? Hansen bada także inne, ale pokrewne schematy – to, jak na widoczność kobiet w różnych rolach społecznych wpływa język, a konkretnie stosowanie, obok form męskich, również żeńskich. Innymi słowy – prześwietla maszynę do upraszczania świata, której używamy na co dzień.
Sięgnij do źródeł
Świat jest coraz bardziej skomplikowany, stąd też nasze instynktowne sięganie do stereotypów. Hansen (wespół z dr Aleksandrą Świderską) dowodzi też jednak, że ludzkie reakcje na tę złożoność są zaskakująco zniuansowane. Gdy pytania stawiane badanym osobom pozwalają na odpowiedzi o charakterze otwartym, a nie kodowanym w prostej skali liczbowej, czasami okazuje się, że jesteśmy zdecydowanie mniej kategoryczni – badaczki analizowały stosunek do uchodźców – niż sugerują niekiedy media czy politycy.
Prowadzi też Hansen pionierskie w Polsce analizy postaw wobec uchodźców klimatycznych. Czy już zauważamy tę kategorię? A jeśli tak, jakie mamy wobec nich nastawienie? Odpowiedzi na te pytania również zdają się być nieoczywiste – i dające rozsądnie optymistyczną nadzieję na możliwość zmierzenia się z tym wyzwaniem w przyszłości.
Cieszymy się, że słuchacie naszych podkastów i oglądacie nasze wideokasty. Powstają one także dzięki wsparciu naszych cyfrowych prenumeratorów. Aby do nich dołączyć – i skorzystać w pełni z oferty pulsara, „Scientific American” oraz „Wiedzy i Życia”” – zajrzyjcie tutaj.