Fragmenty Marsa zostaną na Marsie. Misję ich sprowadzenia pogrzebały władze USA

|Z ostatniej chwili

W przyrodzie kolor wściekle żółty bywa stosowany ku przestrodze (patrz: liściołaz żółty) czy jako kamuflaż (patrz: modliszka storczykowa). W Pulsarze natomiast – to sygnał końca embarga, które prestiżowe czasopisma naukowe nakładają na publikowane przez badaczy artykuły. Tekst z żółtym oznaczeniem dotyczy więc doniesienia, które zostało upublicznione dosłownie przed chwilą.

Kiedy 18 lutego 2021 r. najpotężniejszy i najbardziej zaawansowany łazik Perseverance lądował na Marsie, nadzieje związane z jego misją były ogromne. I zostały spełnione. Pojazd do dziś pokonał ok. 40 km (a ma przejechać ponad drugie tyle), dokonując wielu ważnych odkryć. Jednym z nich było odnalezienie w 2024 r. mineralnych osadów, które przypominają ślady pozostawiane przez mikroby na Ziemi. Niestety, ostateczne potwierdzenie ich biologicznego pochodzenia jest niemożliwe bez analizy w ziemskich laboratoriach.

Dlatego Perseverance realizował również jeden z najbardziej ambitnych projektów poszukiwań życia w kosmosie: kolekcjonował próbki, które miały być zabrane na naszą planetę podczas bezzałogowych misji programu Mars Sample Return (MSR). Łazik wywiercił i zabezpieczył 27 kamiennych rdzeni, zebrał dwie próbki regolitu (luźnego, rozdrobnionego materiału pokrywającego twardą skorupę planety) oraz jedną marsjańskiej atmosfery, uzupełniając ten zestaw o trzy fiolki kontrolne służące do weryfikacji czystości aparatury. Obecnie ta bezcenna kolekcja jest rozdzielona: 23 próbki podróżują bezpiecznie wewnątrz korpusu łazika, 10 spoczywa zaś bezpośrednio na powierzchni Marsa, gdzie zostały ułożone w 2023 r. jako zapasowy magazyn na wypadek awarii pojazdu.

Wysiłki marsjańskiego robota mogą jednak pójść na marne, przynajmniej w przewidywalnej perspektywie. Opublikowana właśnie amerykańska ustawa budżetowa wspiera bowiem decyzję Białego Domu o zakończeniu MSR. Od lat dzielił on środowisko planetologów, gdyż w 2024 r. jego szacowany całkowity koszt wzrósł aż do 11 mld dolarów. Ostateczna propozycja NASA, ze stycznia 2025 r., zakładała wprawdzie obniżenie budżetu do 7 mld, ale nawet ta kwota okazała się zbyt wysoka w sytuacji, gdy inne misje naukowe agencji borykają się z przekroczeniami kosztów.

Na szczęście amerykańscy parlamentarzyści zostawili małą furtkę dla powrotu do MSR. To kwota 110 mln dolarów przesunięta na program „Mars Future Missions”, który ma kontynuować rozwój technologii MSR, w tym systemów lądowania w rzadkiej marsjańskiej atmosferze. To w przyszłości może pozwolić NASA na ponowne uruchomienie programu.

Rezygnacja z MSR ma także międzynarodowe konsekwencje. Program był wspólnym projektem z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), która planowała dostarczyć orbitalny pojazd przechwytujący pojemnik z próbkami wystrzelony z powierzchni Marsa. Dlatego ESA już zasygnalizowała, że Earth Return Orbiter mógłby zostać przekształcony w samodzielną misję do badań geologicznych z orbity. Tymczasem Chiny tworzą własny program przywiezienia próbek z Czerwonej Planety. Porzucenie MSR może więc być sygnałem końca amerykańskiej dominacji w eksploracji Marsa.