pulsar nadaje. sygnał 174. Paweł Sikorski: Wirusy celowo zakładają czapki

Mnogość i różnorodność makroskopowych dramatycznych zdarzeń, którymi żyjemy na co dzień, blednie w porównaniu z tym, co dzieje się na poziomie naszych komórek. Toczą one nieustanną walkę z zastępami wirusów. By oszukiwać, mamić naszą wrodzoną odporność immunologiczną, doskonaliły swoje narzędzia w procesie ewolucji od zarania dziejów. Stosują nie jedną, ale setki sztuczek. Zwykle wiele jednocześnie. Do najważniejszych należy maskowanie wirusowego RNA tak, by dla gospodarza wyglądało jak „swoje”. Centralną funkcję pełni tu m.in. struktura 5′ cap –molekularny „paszport” owego polimeru rozpoznawany przez aparat komórkowy. Tytułowa czapka.

Nasze komórki jednak, rzecz jasna, nie pozostają bezczynne. Są czujne i w razie zagrożenia – choćby obecności dwuniciowego RNA (dsRNA), typowego sygnału obecności patogenu – wszczynają alarm, informując, na drodze chemicznej, swoje sąsiadki. Rzecz jednak w tym, że stan taki – zapalny – jest dla organizmu kosztowny. A przecież czasem zdarza się, że dsRNA wcale nie należy do intruza, a jest efektem nieprawidłowości w działaniu samej komórki. Wtedy problem należałoby załatwić po cichu – w granicach własnego komórkowego jestestwa.

Badaniem nietrywialności tych właśnie fascynujących procesów zajmuje się, między innymi, Paweł Sikorski w Laboratorium Epitranskryptomiki. Im poświęcona była publikacja, która w ubiegłym roku ukazała się w „Science Advances”.

Wiedza, którą poszerza Sikorski, ma znaczenie globalne i fundamentalne. Bada on bowiem kluczowe procesy rządzące funkcjonowaniem wirusów RNA, do których należy znakomita większość tych najbardziej zjadliwych – wirus grypy, SARS-CoV-2, Dengi czy Eboli. Będziemy o nich słyszeć więcej – bo zagarniamy coraz więcej przestrzeni, na których bytowały wcześniej tylko inne zwierzęta, nosiciele wirusów, w zwalczaniu których ludzkie systemy odpornościowe nie mają doświadczenia.