pulsar nadaje. sygnał 187. Lidia Stępińska-Ustasiak: Biometria – drzwi do nowych form kontroli?

Choć hasło „biometria” wydaje się przypisane do współczesności, kryje w sobie prastare znaczenie. Ot, chodzi o wyjątkowe i łatwe do zmierzenia cechy naszego ciała, które można wykorzystać do potwierdzenia tożsamości. Już w starożytnych Chinach i Babilonie używano odcisków palców do „podpisywania” glinianych tabliczek. Usystematyzowane badania związane z biometrią zaczęto jednak prowadzić dopiero w wieku XIX – brytyjski uczony Francis Galton dowiódł, że linie papilarne każdej osoby są unikatowe.

Sytuacja zmieniła się dramatycznie na przełomie XX i XXI w., kiedy to dane biometryczne – już nie tylko odciski palców, ale także wizerunki twarzy, ciała czy skany tęczówki (rzadziej siatkówki) – zaczęły służyć do masowej identyfikacji ich „nosicieli” i krążyć, nieraz w sposób trudny do kontrolowania, w rozmaitych sieciach informatycznych. Czasami ów brak kontroli wynikał z ludzkiej niewiedzy o prawie do prywatności, wykorzystywanej przez wielkie firmy technologiczne, czasami z kontekstu politycznego – w państwach autorytarnych dane biometryczne to zasób służący do utrzymywania kontroli społecznej.

W przypadku Europy częściej mamy do czynienia z tym pierwszym mechanizmem – stosunki między jednostkami a podmiotami gospodarczymi podlegają tu bowiem ścisłym regulacjom. Wyzwanie polega więc na wyznaczeniu granicy prywatności, którą skłonni jesteśmy poświęcić na rzecz komfortu (jakże łatwo uwierzytelnia się czynności, dotykając palcem czytnika w smartfonie). Oraz bardziej systemowo – takim nakreśleniu przepisów, które w imię praw obywatelskich nie upośledzą rozwoju wynalazczości i cywilizacji.

O tym wszystkim rozmawiamy z gościnią pulsara, która przygląda się uważnie stykowi społeczeństwa, państwa i wysokich technologii.