pulsar nadaje. sygnał 190. Sylwia Szykowna: Obnażmy iluzję cyfrowego świata

Maszyny towarzyszą swoim ludziom od wieków, ale mimo tej zażyłości każdemu przełomowi technologicznemu towarzyszyła fala niepokoju. Nie inaczej – a raczej nawet bardziej – było z modelami generatywnymi sztucznej inteligencji. Bardziej, bo te produkty big techów „sieją” po wszystkich częstotliwościach – nauki, ekonomii, stosunków społecznych oraz, oczywiście, sztuki.
Tam też, w twórczości artystów, wyraz znajduje nie pierwsza lękowa, czyli fizjologiczna, lecz pogłębiona refleksja nad wtargnięciem algorytmów AI w naszą codzienność. Jej właśnie poświęcona jest wystawa „AI – Algorytmy Iluzji” w Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu, prezentująca prace współczesnych artystów i artystek krytycznie analizujących społeczne, polityczne i kulturowe konsekwencje rozwoju AI.

Z Sylwią Szykowną, jedną z kuratorek (drugą jest Aleksandra Kosior) tego gromadzącego świetne recenzje przedsięwzięcia, rozmawiamy o „prehistorii” relacji człowiek–maszyna, o nieoczywistej materialności i ukrytych kosztach AI, o niejawnych skrzywieniach – kulturowych i politycznych – zaszytych w jej algorytmach. Szczególnie frapuje nas, pulsara, pytanie o – być może tylko hipotetyczne – obszary nauki i sztuki dostępne dla algorytmów, a niedostępne dla ludzkich umysłów. Szykowna naszą ciekawość zaspokaja.

Interesuje nas, jak obecność modeli generatywnych może zredefiniować pojęcia autorstwa, kreatywności i tożsamości twórcy. Zaproszona do studia kuratorka sugeruje, że w sztuce znajdzie się miejsce dla każdego – także dla partnerstwa człowiek–AI – bo ten pierwszy zawsze działał przecież na terytorium wyznaczanym przez dostępne narzędzia.

Następstwem rozpowszechnienia się fotografii było wyłonienie się awangardy, radykalnie nowego myślenia o sztuce. Jakie analogie można budować dziś? Czy artyści wrócą do rzemiosła, materialnych efektów pracy ludzkich rąk? O tym również opowiada nasza gościni.

A wystawa trwa do 12 lipca. Wspólnie z Centrum Kultury ZAMEK serdecznie zapraszamy.