Pionier fotografii nieba

W Sekcji Archeo w Pulsarze prezentujemy archiwalne teksty ze „Świata Nauki” i „Wiedzy i Życia”. Wciąż aktualne, intrygujące i inspirujące.

Draper urodził się 5 maja 1811 roku w St. Helens w pobliżu Liverpoolu. Ukończył szkołę średnią Woodhouse Grove w Leeds, następnie uczył się w University College w Londynie, ale przed otrzymaniem dyplomu w 1832 roku wyemigrował z rodziną do Stanów Zjednoczonych. Studiował medycynę w University of Pennsylvania, a potem w styczniu 1839 roku objął katedrę chemii w New York University. We wrześniu tego roku do Ameryki dotarły z Europy pierwsze wiadomości o wynalazku Louisa Daguerre’a, umożliwiającym utrwalanie obrazów na specjalnie przygotowanej metalowej płycie pokrytej światłoczułym jodkiem srebra. Wymagało to długiego jej naświetlania, a metoda nie nadawała się do fotografowania ludzi. Draper dowiedział się o nowym wynalazku od Samuela Morse’a, wynalazcy telegrafu, który podczas pobytu we Francji, gdzie propagował nowy sposób komunikowania się, widział na własne oczy pierwsze dagerotypy i uzyskał opis ich otrzymywania. Po powrocie do Nowego Jorku Morse skontaktował się z Draperem, którego znał i który brał udział w jego eksperymentach z telegrafem.

Draper od dawna interesował się działaniem światła na materię, a zwłaszcza wywołanymi przez nie reakcjami fotochemicznymi. Postanowił ulepszyć metodę Daguerre’a tak, aby umożliwiała krótsze ekspozycje. Już w 1839 roku odniósł sukces, otrzymując pierwszy fotograficzny wizerunek twarzy ludzkiej – swojej siostry Dorothy Catherine. W kolejnym roku, współpracując z Morse’em, Draper otworzył w Nowym Jorku pierwsze w świecie studio fotograficzne, w którym posługiwał się kamerą skonstruowaną z pudełka po cygarach i soczewki okularowej. W celu otrzymania portretu nadal należało naświetlać płytę przez kilkadziesiąt sekund.

Potem zwrócił uwagę na obiekty astronomiczne. W marcu 1840 roku udało mu się otrzymać pierwszą w dziejach fotografię Księżyca. Dalsze jego pionierskie osiągnięcia to fotografie widma Słońca (1876), korony słonecznej podczas zaćmienia 29 lipca 1878 roku, Wielkiej Mgławicy Oriona i widma Jowisza (1880). W jego ślady poszedł syn Henry, który w 1872 roku zrobił pierwszą fotografię widma gwiazdy, a potem fotografie warkocza komety i widma jej głowy, jak również bardzo dobre obrazy Jowisza, Marsa i Wenus.

Draper był uczonym o rozległej wiedzy i bardzo szerokich horyzontach. Pierwszy wykonał dagerotyp mikroobiektów przy użyciu mikroskopu. Był autorem poczytnych podręczników dotyczących życia roślin, chemii, fizyki, fizjologii i fizjologii człowieka. Opracował trzytomową historię amerykańskiej wojny secesyjnej (1867–1870) oraz bardzo poczytne dzieło „History of the intellectual development of Europe” („Dzieje rozwoju umysłowego Europy”, 1862). Zorganizował Amerykańskie Towarzystwo Chemiczne i został jego pierwszym prezesem. Założył Wydział Medyczny w New York University.

Szerokiej publiczności John William Draper stał się najlepiej znany dzięki wydaniu książki „History of the conflict between religion and science” („Dzieje konfliktu religii i nauki”, 1874), w której opisał i udokumentował bardzo liczne przypadki działań Kościoła przeciw nowym odkryciom i poglądom. Reakcja Kościoła rzymskiego była ostra: książkę Drapera umieszczono w indeksie ksiąg zakazanych, których żaden katolik nie mógł czytać ani nawet posiadać. Jednak w końcu XIX wieku sytuacja była zupełnie inna niż w dawnych wiekach. Mało kto już przejmował się takimi zakazami, a reakcja Kościoła, zamiast stłumić ciekawość książką Drapera, spowodowała znaczny wzrost zainteresowania nią. W pierwszej dekadzie od wydania miała ona ponad dwadzieścia wydań anglojęzycznych i została szybko przetłumaczona na dziewięć języków, w tym polski.

Przekład polski przygotował nasz wybitny uczony Jan Karłowicz. Wydanie odbyło się z komplikacjami: książka zawiera pozwolenie rosyjskiego cenzora w Warszawie z 10 sierpnia 1902 roku, ale ukazała się nie w zaborze rosyjskim, lecz w Krakowie w 1903 roku, a tam pozwolenie rosyjskie nie było przecież potrzebne. Ponadto tytuł polskiego wydania – „Dzieje stosunku wiary do rozumu” – został zafałszowany w stosunku do oryginału. Trudno przypuszczać, że Karłowicz nie wiedział, iż słowa conflict nie tłumaczy się jako „stosunek”. Najwidoczniej zmiana tytułu została wymuszona przez czynniki zewnętrzne.

Draper był niewysoki, przystojny, łagodnego usposobienia i uchodził za wspaniałego wykładowcę. Swe sukcesy przypisywał szczęśliwemu życiu rodzinnemu. W 1831 roku zawarł małżeństwo z Antonią ze znanego portugalskiego rodu Piva-Pereira. Miał z nią czterech synów i dwie córki. Cieszył się dobrym zdrowiem i dopiero w ostatnich latach życia cierpiał na kamienie nerkowe. Zmarł 4 stycznia 1882 roku.

Dziękujemy, że jesteś z nami. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża wyselekcjonowane badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.