pulsar nadaje. sygnał 168. Mateusz Kostecki: Bezmózgi nie znaczy prosty

Nasz gość doktoryzował się, mówiąc kolokwialnie, z mózgu. A precyzyjniej badał społeczny przekaz informacji u gryzoni (pod okiem prof. Eweliny Knapskiej, którą także gościliśmy w naszym podkaście). Uznał jednak, że bardziej frapujące, przynajmniej na obecnym etapie ścieżki badawczej, są zwierzęta owego mózgu pozbawione, ba – nie posiadające nawet neuronów.

Ktoś mógłby, przeczytawszy te słowa, zakwestionować zasadność wyróżniania Kosteckiego mianem neurobiologa. Byłby jednak w błędzie, bo trudno o bardziej „neuro” neurobiologa niż nasz gość. Bada on bowiem najbardziej „pra” pradzieje ewolucyjne układu nerwowego – okoliczności, w których powstawał i przyczyny kształtujące jego charakter. A prawdopodobnie nie są one, generalnie rzecz biorąc, trywialne, bo w biologii organ bądź rozwiązanie nie muszą być dane raz na zawsze. Na przykład mogą być odkrywane wielokrotnie. Na przykład – niektóre organizmy mogły kiedyś mieć układ nerwowy, ale potem go stracić.

Tego, między innymi, próbuje się Kostecki dowiedzieć ze współpracownikami, których trzyma w pudełkach śniadaniowych. Nie jest to dowodem braku uprzejmości, bo płaskowce (Placozoa) nie mają wygórowanych oczekiwań. Można by nieroztropnie uznać, że bierze się to z ich prostoty. Ta prostota jest jednak złudna – tłumaczy gość pulsara. Na pewno jednak bardzo ułatwia prowadzenie eksperymentów, w których wir rzucił się Kostecki z pasją, czując się prawie jak XIX-wieczny naukowiec – bo tak wielki jest ocean niewiedzy, w którym zanurzone są płaskowce. – Mam poczucie eksploracji czegoś zupełnie niewiadomego – mówi.

Neurobiolog rysuje też szerszą perspektywę, dalece wykraczającą poza obyczaje podobnych do naleśników bezkręgowców, a dotyczącą coraz zaskakującym relacjom między mózgiem, genomem, a zachowaniem.