pulsar nadaje. sygnał 183. Dorota Łagodzka: Kultura i natura? Czas przestać myśleć dualistycznie
„Dobra nauka nie tylko jest rzetelna metodologicznie, lecz także ma ambicję przyczyniania się do poprawy sytuacji wszystkich czujących istot” – pisze gościni pulsara, wespół z Dariuszem Gzyrą, we wstępie do wydanych właśnie przez Uniwersytet Warszawski „Podstawowych pojęć studiów nad zwierzętami”. I choć jest to deklaracja obejmująca wszystkie zebrane w książce publikacje, to można ją też śmiało – zwłaszcza po rozmowie – uznać za maksymę osobistą. – Nauka oderwana od etyki, od uczuć, dla mnie trochę nie ma sensu – mówi Łagodzka.
Nauka ta to, jak można się domyślić, studia nad zwierzętami, czasem – wymiennie – nazywane antropozoologią. Badają relacje między nami a innymi ziemskimi stworzeniami. Każą zrezygnować z dychotomii przyroda/kultura, zejść z wygodnego, ale niezasłużonego – w świetle niezliczonych badań naukowych – tronu antropocentryzmu. A także włączać zwierzęta do rozważań o kulturze – nie w roli instrumentu, motywu czy symbolu czegoś, co ludzkie, jak to robiono kiedyś, lecz jako jej pełnoprawnych bohaterów, uczestników, a nawet twórców.
Zaproszona do studia pulsara badaczka analizuje właśnie to: sposób, w jaki ludzcy artyści przedstawiają zwierzęta, jak wykorzystują je w roli tworzywa, oraz czy i jak istoty pozaludzkie są zdolne do aktywności, którą można by nazwać sztuką.
Rozmawiamy też o poddanych taksydermii zwierzętach – niezliczonych populacjach zamieszkujących muzea historii naturalnej na całym świecie. Co począć z tymi świadectwami kolonializmu i czasów gatunkowego szowinizmu, bez których – mimo wszystko – trudno wyobrazić sobie współczesną naukę?
Cieszymy się, że słuchacie naszych podkastów i oglądacie nasze wideokasty. Powstają one także dzięki wsparciu naszych cyfrowych prenumeratorów. Aby do nich dołączyć – i skorzystać w pełni z oferty pulsara, „Scientific American” oraz „Wiedzy i Życia”” – zajrzyjcie tutaj.