Potencjał w śmieciach, czyli ile surowców krytycznych można wydobyć z wysypisk

Właśnie ogłoszono wyniki czteroletniego projektu badawczego FutuRaM – najbardziej kompleksowego jak do tej pory mapowania tzw. miejskich kopalń. Naukowcy przeanalizowali 42 krytyczne surowce ukryte w siedmiu strumieniach odpadów: zużytym sprzęcie elektronicznym, starych bateriach, wycofanych samochodach, gruzach budowlanych, żużlach przemysłowych, odpadach górniczych i demontowanych turbinach wiatrowych. Badania obejmowały całą Unię Europejską oraz Wielką Brytanię, Szwajcarię, Islandię i Norwegię.
Wyniki są imponujące i niepokojące zarazem. W 2022 r. europejskie śmieci zawierały 2,1 mln t surowców krytycznych, do recyklingu trafiło 1,6 mln t. Brzmi dobrze? Pozornie. Znaczna część tych materiałów jest eksportowana poza UE, miesza się z innymi metalami w hutach i jest bezpowrotnie tracona albo występuje w formie, której odzyskanie jest dziś nieopłacalne. Ile naprawdę wraca do naszego przemysłu jako użyteczny surowiec? Tego dokładnie nie wiadomo – i właśnie ta niewiedza jest jednym z największych problemów, które FutuRaM starał się rozwiązać.

Do 2050 r. sytuacja może się poprawić – mówią badacze – jeśli już teraz zostaną podjęte właściwe decyzje. Surowce krytyczne są używane w coraz większej liczbie urządzeń i materiałów. W optymalnym scenariuszu gospodarki o obiegu zamkniętym można by odzyskać ich do 5,7 mln t rocznie, czyli aż 56 proc. prognozowanego importu. Niektóre liczby robią szczególne wrażenie: ilość odzyskanego litu mogłaby wzrosnąć ze znikomych ilości dziś do 52 tys. t rocznie, kobaltu – do 40 tys. t, a niklu – do nawet 171 tys. t.

Jest jeszcze jeden argument, który trudno zignorować. Wydobycie tych surowców wygenerowałoby 77 mln t CO₂ rocznie. Ich pozyskanie z odpadów emituje 38 mln t – recykling pozwala więc uniknąć 39 mln t CO₂ rocznie, mniej więcej tyle, ile emituje cała Hiszpania. Jest jeszcze jeden argument, który trudno zignorować. Wydobycie tych surowców wygenerowałoby 77 mln t CO₂ rocznie. Ich pozyskanie z odpadów emituje 38 mln t – recykling pozwala więc uniknąć 39 mln t CO₂ rocznie, mniej więcej tyle, ile emituje cała Hiszpania.

Rozwiązanie wymaga działania na kilku frontach jednocześnie: lepszego prawa zmuszającego wszystkich uczestników łańcucha wartości do raportowania przepływów materiałów, stałego finansowania przez Komisję Europejską Urban Mine Platform (bezpłatna baza danych pokazująca, gdzie i ile krytycznych surowców kryje się w odpadach) oraz inwestycji w nowe technologie.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.