pulsar nadaje. sygnał 202. Szymon Malinowski: Klimat w Sejmie wzbudził uczucia mieszane

„Jestem bardzo zadowolony z tego, co i jak powiedzieliśmy w Sejmie. Bo to naprawdę było duże wzmożenie wśród wszystkich uczestników reprezentujących środowisko naukowe, żeby te informacje przekazać w sposób czytelny, prosty, dobitny, krótki. Natomiast mimo wysłania bardzo licznych zaproszeń, reprezentacja strony politycznej była bardzo słaba. Myślałem, że chociaż kluby parlamentarne przyślą choćby po jednym pośle, żeby wiedzieć, co tam było mówione. Pojawiło się kilkoro parlamentarzystów, za co jestem im wdzięczny, ale może nie ci, którzy powinni najwięcej usłyszeć”.

Do mieszanych uczuć – takich, jakie wzbudziła debata w Sejmie – prof. Malinowski jest przyzwyczajony. O tym, co jest konieczne, żeby – na tyle, na ile to możliwe, powstrzymać skutki antropogenicznych zmian klimatu, mówi od lat. A także o tym, jak się do warunków – które już są naszym udziałem – się zaadaptować. Jedni go uważnie słuchają. Inni – uważają, że trochę przesadza. Jeszcze inni, to, co stara się przekazać, ignorują. Opowiadał o tym m.in. w filmie „Można panikować” (do obejrzenia poniżej). Z takimi samymi reakcjami spotykają się zresztą i inni naukowcy, którzy przekazują nam wszystkim „niewygodną prawdę”.

Niczego to jednak w poczynaniach gościa pulsara nie zmienia. Mówi głośno i dobitnie o tym, co nas czeka, jeśli nie podejmiemy – i to szybko – określonych działań i dokładnie je definiuje. Teraz – wraz z kilkudziesięcioma badaczami z różnych dziedzin przygotował wnioski i rekomendacje dla polityków.

Ich skrót publikujemy poniżej, cały dokument można przeczytać i ściągnąć jako PDF m.in. na stronie Pracowni na rzecz Wszystkich Istot oraz Polskiej Akademii Nauk.

Z prof. Malinowskim spotkamy się niedługo ponownie. Będzie gościem spotkania pulsara „Miejska gorączka. Bezpieczeństwo mieszkańców w zmieniającym się klimacie”. Zapraszamy 18 września o godzinie 13.30, do Centrum Nauki Kopernik w Warszawie (Wybrzeże Kościuszkowskie 18, budynek Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego, Sala Szklana). Szczegóły znajdziecie tutaj. Wstęp jest wolny, ale obowiązują zapisy.

STRESZCZENIE wniosków i rekomendacji zawartych w dokumencie „Narodowa debata o bezpieczeństwie klimatycznym Polek i Polaków”

Skutki współczesnej zmiany klimatu są już częścią naszej rzeczywistości. Susze, powodzie, fale upałów i niedobory wody wpływają na zdrowie ludzi, gospodarkę, infrastrukturę oraz stan przyrody. Dlatego zmiana klimatu, jedno z najważniejszych współczesnych wyzwań, musi zajmować centralne miejsce w myśleniu o bezpieczeństwie Polski. Potrzebujemy decyzji opartych na aktualnej wiedzy naukowej oraz działań, które ograniczą przyszłe zagrożenia i zwiększą odporność kraju.

Bezpieczeństwo klimatyczne jest częścią bezpieczeństwa narodowego.

Jako specjaliści z wielu dziedzin nauki i odpowiedzialni obywatele naszego kraju, przedstawiamy propozycję wstępnego zarysu kierunkowych rekomendacji opartych na najnowszej wiedzy naukowej. Mają one na celu zwiększyć odporność Polski, łagodzić zagrożenia klimatyczne i środowiskowe, ograniczać koszty zmiany klimatu oraz straty obywateli i przedsiębiorców. Kierunkowe rekomendacje przedstawiamy do dyskusji tak, aby uwzględnić je w polityce klimatycznej Polski oraz w opracowywanym aktualnie Krajowym Planie Adaptacji do Zmiany Klimatu. Działania adaptacyjne muszą być wprowadzane równolegle z łagodzeniem zmiany klimatu (mitygacją), zmierzającą do jak najszybszego spadku emisji antropogenicznych gazów cieplarnianych w skali globu celem zapobieżenia zmianom, do których nie będzie można się dostosować.

FILAR I. BEZPIECZEŃSTWO OBYWATELI I GOSPODARKI
Bezpieczni obywatele i gospodarka odporna na kryzys klimatyczny
1.  Odporny szpital – przeprowadzenie oceny możliwości kontynuowania działalności przez placówki medyczne w sytuacjach ekstremalnych; zwiększanie odporności klimatycznej podmiotów leczniczych oraz zapewnienie gotowości systemu ochrony zdrowia do zapobiegania zdrowotnym skutkom zmiany klimatu.
2.  Bezpieczeństwo żywnościowe – wspieranie suwerenności żywnościowej Polski
przez wzmacnianie odporności polskiego rolnictwa i sektora przetwórstwa rolno-spożywczego na skutki zmiany klimatu, wzmacnianie lokalnych rynków i skracanie łańcuchów dostaw.
3.  Polityka klimatyczna dla Polski – przyjęcie prawa klimatycznego jako rozwiązania redukującego ryzyko regulacyjne dla gospodarki i jako akt prawny wyznaczający długoterminowe cele i kierunki działań państwa, w tym określające kierunki i sposoby wsparcia publicznego dla działań mitygacyjnych i adaptacyjnych i włączania społeczeństwa w proces podejmowania decyzji.
4.  Po pierwsze nie szkodzić – wprowadzić tę zasadę i oceny ryzyka klimatycznego przy przygotowywaniu dokumentów strategicznych i polityk sektorowych oraz przy podejmowaniu strategicznych decyzji społeczno-gospodarczych, w tym dotyczących najważniejszych, ogólnopolskich inwestycji infrastrukturalnych.

FILAR II. BEZPIECZEŃSTWO ŚRODOWISKOWE
Przyroda jako infrastruktura bezpieczeństwa państwa
5.  Przede wszystkim woda – zapewnić trwałe i odnawialne zasoby wodne dla ludności, gospodarki i przyrody w odpowiedniej ilości i jakości, poprzez zarządzanie w ujęciu zlewniowym zintegrowane z planowaniem przestrzennym i zwiększanie naturalnej retencji krajobrazowej.
6.  Odporne lasy – ochrona lasów ukierunkowana na zachowanie ciągłości procesów ekologicznych, retencji wody, różnorodności biologicznej, zasobów węgla, zdolności do samoregulacji i przystosowania do rosnącego ryzyka pożarowego.
7.  Odporne miasta – wprowadzić strategię ochrony ludności przed upałami i podtopieniami przez odpowiednie planowanie przestrzenne, zazielenianie miast, w tym zwiększanie pokrycia koronami drzew, zwiększenie obecności wody opadowej w przestrzeni publicznej i dostępności do wody pitnej.
8.  Przyroda jako infrastruktura krytyczna – uznać przyrodę za strategiczną infrastrukturę państwa, włączając działania z zakresu ochrony, odtwarzania i poprawy stanu ekosystemów do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego i systemu zarządzania kryzysowego.
9.  Zarządzać ryzykiem – wykorzystać planowanie przestrzenne jako instrument zwiększania odporności na skutki zmiany klimatu.

FILAR III. BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE
Zmiana klimatu jako proces mnożący zagrożenia
10. Bezpieczna Polska – rozszerzenie systemu analizy zewnętrznych i wewnętrznych zagrożeń dla bezpieczeństwa Państwa o czynniki klimatyczne wpływające na sytuację międzynarodową Polski oraz na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki. Uwzględnienie wpływu zmiany klimatu oraz roli i znaczenia przyrody w strategii bezpieczeństwa i obrony Państwa.
11.  System reagowania na katastrofy klimatyczne – poprawa koordynacji działań i komunikacji pomiędzy służbami odpowiedzialnymi za zarządzanie kryzysowe, ciągłe doskonalenie metod analizy zagrożeń wykorzystujące najnowszą wiedzę.
12. SAFE dla klimatu i środowiska – budowa odporności informacyjnej i poznawczej Polek i Polaków. Zmiana klimatu to zmiana warunków funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki i przyrody, co ułatwia manipulowanie społeczeństwem za pomocą dezinformacji i jest szeroko wykorzystywane w wojnie kognitywnej przez ośrodki wrogie Polsce lub realizujące interesy sprzeczne z polskimi. Państwo musi się tym zagrożeniom skutecznie przeciwstawić. Finansowanie tych działań powinno pochodzić z funduszy na obronność.
13.  Budowa kluczowych kompetencji i zaplecza technicznego – rosnąca presja skutków zmiany klimatu na dobrostan człowieka, środowisko oraz gospodarkę wymagają przygotowania systemu reagowania kryzysowego na wzrost obciążeń. Dlatego konieczne jest: wzmocnienie kadrowe publicznych służb ratowniczych oraz rozbudowa ich infrastruktury technicznej, a ponadto dokonanie takich zmian w prawie aby podmioty prywatne działające w obszarze infrastruktury krytycznej były gotowe do stosownych działań w sytuacjach kryzysowych.