Kto i gdzie pierwszy stanął na dwóch nogach? Jest nowy trop

|Z ostatniej chwili

W przyrodzie kolor wściekle żółty bywa stosowany ku przestrodze (patrz: liściołaz żółty) czy jako kamuflaż (patrz: modliszka storczykowa). W Pulsarze natomiast – to sygnał końca embarga, które prestiżowe czasopisma naukowe nakładają na publikowane przez badaczy artykuły. Tekst z żółtym oznaczeniem dotyczy więc doniesienia, które zostało upublicznione dosłownie przed chwilą.

Była to jednak Sahara inna niż dziś, porośnięta bujną sawanną i lasami galeriowymi towarzyszącymi dolinom rzecznym i jeziorom. W takim właśnie środowisku naturalnym, obfitującym w wodę i pokarm, żył przed 7 mln lat osobnik, któremu naukowcy nadali nazwę gatunkową Sahelanthropus tchadensis. Jego czaszkę odnalazł w 2002 r. w północnym Czadzie francuski paleontolog Michel Brunet, uznając śmiało, że jest to najstarszy znany przedstawiciel rodzaju ludzkiego, który pojawił się w Afryce niedługo po tym, jak nasi przodkowie „rozstali się” z szympansami.

Ten pogląd został później zakwestionowany przez innych badaczy. Uznano, że sahelantrop mógł być raczej wspólnym przodkiem ludzi i szympansów, lub też jednym z krewniaków takiego wspólnego przodka.

Spór o to, na której dokładnie gałęzi należy umieścić tego pradawnego mieszkańca Sahary cechującego się z niewielkim mózgiem i dość delikatnym uzębieniem, trwa, ale w zasadzie wszyscy uczestnicy debaty zgadzają się dziś, że przynależał on do elitarnego kręgu homininów, który poza nami obejmuje tylko szympansy i goryle – wraz z gatunkami kopalnymi. Dzięki biologii molekularnej wiemy, jak znikomy dystans genetyczny dzieli nas od obu tych wielkich małp afrykańskich. Miliony lat temu byliśmy sobie jeszcze bliżsi.

Sahelantrop fascynuje badaczy także w kontekście rozważań na temat jego dwunożności. Skąpa liczba znalezisk, ograniczająca się do fragmentu czaszki, kawałka kości łokciowej oraz trzonu kości udowej, nie pozwala na wyciąganie jednoznacznych wniosków, niemniej – zdaniem naukowców – poszlaki wyraźnie sugerują, że „małpolud” z Sahary przyjął postawę wyprostowaną. Tak też uważają autorzy badań opublikowanych w najnowszym numerze „Science Advances”. Jeszcze raz przyjrzeli się oni zachowanym fragmentom kości łokciowej i udowej, stwierdzając, że choć budową i rozmiarami przypominają one raczej kończyny szympansa, to ich wzajemna proporcja wyraźnie wskazuje na dwunożność sahelantropa.

Wskazują na to również dwa inne detale budowy anatomicznej dostrzeżone przez badaczy. Jednym z nich jest guzowatość pośladkowa – miejsce przyczepu mięśnia pośladkowego wielkiego do kości udowej. „Odgrywa ona kluczową rolę między innymi w prostowaniu i odwodzeniu uda, a szerzej – w stabilizowaniu chodu dwunożnego” – mówi Scott Williams z New York University, główny autor badań. Jego zdaniem sahelantrop był prawdopodobnie jednym z pierwszych w historii homininów, które wyprostowały się i przyjęły postawę pionową, mimo że w razie potrzeby wciąż potrafiły sprawnie wspinać się po drzewach.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.