Dlaczego dajemy się zwodzić prostym bodźcom

Nasze codzienne wybory są kształtowane przez dwa główne systemy uczenia się – warunkowanie instrumentalne, oparte na efektach naszych działań oraz klasyczne, które bazuje na sygnałach zwiastujących nagrodę. Czasami te sygnały, jak np. logotyp ulubionej kawiarni czy dźwięk powiadomienia, mogą skłaniać nas do podejmowania nieoptymalnych lub wręcz szkodliwych decyzji.

Mimo że oba rodzaje uczenia się zostały dokładnie zbadane, nadal nie jest jasne, w jaki sposób mózg aktualizuje informacje i rozstrzyga między tymi systemami. Nowe światło na ten problem rzuca praca z „The Journal of Neuroscience”.

Badacze podzielili uczestników na dwie grupy – sign-trackers, którzy skupiają uwagę i działania na bodźcu i wskazówkach zapowiadających nagrodę (np. sygnałach dźwiękowych czy wizualnych), oraz goal-trackers, którzy koncentrują się bezpośrednio na wyniku i nagrodzie.

Najpierw 60 uczestników uczyło się skojarzeń między obrazkami a nagrodami (warunkowanie klasyczne). Następnie uczono ich obsługi „automatu do gier” w celu zdobycia nagrody (warunkowanie instrumentalne) – pociągnięcie jednej dźwigni oznaczało 70 proc. szans na nagrodę, a drugiej 30 proc. Na końcu czekał ich test, w którym sprawdzano, jak obrazki wpływają na wybory.

Chociaż obie grupy świetnie nauczyły się strategii zdobywania nagrody, sytuacja zmieniła się, gdy na ekranie zaczęły pojawiać się wcześniej poznane obrazki. Sign-trackers powtarzali jeden błąd: widząc obrazek powiązany z mniejszą nagrodą, wybierali go znacznie częściej, tracąc przy tym szansę na większą. W odpowiedzi na sygnały nagrody źrenice ich oczu rozszerzały się znacznie bardziej niż u goal-trackers, co potwierdza, że przypisują tym bodźcom większe znaczenie. Osoby te miały więc problem z oduczeniem się starych skojarzeń.

Najważniejszym wynikiem badania jest zrozumienie przyczyn tego błędu. Winowajcą okazało się wolniejsze aktualizowanie napływających sygnałów. Początkowo wszyscy uczestnicy testu dawali się nabrać na pozbawione znaczenia obrazki. Jednak goal-trackers szybko orientowali się, że tego rodzaju sygnały nie pomagają im w zdobyciu nagrody i powracali do optymalnej strategii. Sign-trackers nie zmieniali własnego zachowania.

W kolejnych badaniach uczeni zamierzają sprawdzić, czy szkodliwe wzorce decyzyjne – charakterystyczne dla uzależnień czy zaburzeń kompulsywnych oraz lęków – są bardziej prawdopodobne u osób o zwiększonej wrażliwości na bodźce wizualne i dźwiękowe.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.