Gdzie jest to, czego nie ma? Przypisywaną jedynie ludziom zdolność do zabawy „na niby” miał także bonobo Kanzi

Kanzi to samiec bonobo, który przyszedł na świat w 1980 r. w amerykańskim ośrodku badawczym, dziś noszącym nazwę Emory National Primate Research Center. Zwierzę stało się znane na całym świecie dzięki nadzwyczajnym zdolnościom językowym i poznawczym. Największy rozgłos przyniosła mu umiejętność komunikowania się za pomocą specjalnej tablicy z leksygramami (ponad 300 symbolami graficznymi, m.in. przedmiotów) oraz rozumienie złożonych zdań wypowiadanych przez opiekunów w języku angielskim.

Niestety, 18 marca ubiegłego roku Kanzi nagle zmarł, więc wyniki opublikowane właśnie w „Science” są – być może – opisem ostatniego eksperymentu naukowego, w którym wziął udział. Na czym on polegał? Wyobraźmy sobie taką scenę: ktoś nalewa niewidzialny napój do dwóch pustych filiżanek, po czym przypadkiem jedną przewraca. W której filiżance wciąż pozostaje udawana herbata? Już dwulatki bez trudu wskazują właściwą odpowiedź. Czy zdolność tę posiadają również małpy człekokształtne?

W kluczowym teście naukowiec stawiał przed Kanzim dwa puste, przezroczyste kubki i udawał, że do każdego nalewa sok z pustego dzbanka. Następnie „przelewał” zawartość jednego z powrotem. Na pytanie „gdzie jest sok?”, Kanzi wskazywał właściwy kubek – czyli ten z „udawanym” płynem – w 68 proc. prób, a więc znacznie powyżej poziomu przypadku. Co istotne, trafił już przy pierwszej próbie, a analiza statystyczna nie wykazała efektu uczenia się w trakcie badania.

Aby wykluczyć, że Kanzi po prostu mylił udawany sok z prawdziwym, przeprowadzono także eksperyment kontrolny. Tym razem jeden kubek był pusty, a drugi zawierał prawdziwy napój. Po udawanym nalewaniu do pustego kubka zapytano Kanziego, które naczynie wybiera. W 78 proc. przypadków sięgał po rzeczywiście wypełnione, dowodząc, że rozróżnia fikcję od rzeczywistości.

Zdolność, którą zademonstrował samiec bonobo, naukowcy nazywają „reprezentacją wtórną”. Jest to umiejętność tworzenia mentalnego modelu czegoś, co nie istnieje, przy jednoczesnym zachowaniu świadomości, jak wygląda rzeczywistość. To fundament wielu złożonych zdolności poznawczych: rozumienia cudzych przekonań, wyobrażania sobie przyszłości czy wnioskowania przyczynowo-skutkowego. I dotychczas uważano, że jest to domena wyłącznie ludzka.

Autorzy badania zastrzegają jednak, że nie jest jasne, jakie znaczenie w eksperymencie miało wieloletnie szkolenie językowe Kanziego i jego wychowanie w bliskim kontakcie z ludźmi. Być może trening z leksygramami wzmocnił istniejące zdolności poznawcze, a może jedynie ułatwił ich eksperymentalne uchwycenie. Nie da się też wykluczyć, że „odblokował” umiejętności nieaktywne u małp żyjących w naturze. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga dalszych badań z udziałem zarówno osobników wychowanych w ludzkim środowisku, jak i dzikich.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.