Wielki Kanion został wycięty 5,6 mln lat temu. Sprawcami są rzeka Kolorado i olbrzymie śródgórskie jezioro

W przyrodzie kolor wściekle żółty bywa stosowany ku przestrodze (patrz: liściołaz żółty) czy jako kamuflaż (patrz: modliszka storczykowa). W Pulsarze natomiast – to sygnał końca embarga, które prestiżowe czasopisma naukowe nakładają na publikowane przez badaczy artykuły. Tekst z żółtym oznaczeniem dotyczy więc doniesienia, które zostało upublicznione dosłownie przed chwilą.

Przełom rzeki Kolorado, czyli – jak nazywają go Amerykanie – Wielki Kanion, należy do fenomenów ziemskiej natury. Jego dwukilometrowe urwiska są jak otwarta księga, z której wprawne oko geologa może wyczytać historię ostatnich 2 mld lat. Wyobraźcie sobie, że maszerujecie przez względnie wyrównany lub lekko pofalowany teren, aż nagle krajobraz zmienia się raptownie. Przed wami głęboko w dole ciągnie się aż po horyzont wąska, głęboka dolina ograniczona pionowymi zboczami. Jakby ktoś wielkim radłem rozpołowił ziemię.

W jaki sposób woda rzeczna zdołała przeciąć górski płaskowyż na długości ok. 400 km, wrzynając się w niego na głębokość prawie 2 km? Uczeni spierający się o genezę i wiek Wielkiego Kanionu dzielą się – z grubsza rzecz biorąc – na dwa obozy. Pierwszy uważa, że przełom zaczął powstawać 5–6 mln lat temu, gdy w górę ruszyła tektoniczna winda podnosząca płaskowyż. Płynąca po nim rzeka zaczęła wtedy stopniowo wycinać kanion. Zwolennicy drugiej frakcji argumentują, że to niemożliwe, aby w ciągu paru milionów lat mogła powstać od zera tak olbrzymia struktura. Ich zdaniem kanion jest znacznie starszy i może liczyć nawet 70 mln lat. Według tej interpretacji jest on dziełem kilku poprzedniczek rzeki Kolorado. Ta popłynęła nim względnie niedawno, pogłębiając istniejącą wcześniej szczelinę i powiększając ją do obecnych rozmiarów.

Kto ma rację? Autorzy publikacji w najnowszym „Science” opowiadają się za pierwszą hipotezą. Na jej poparcie dostarczają nowych argumentów w postaci datowania (metodą uranowo-ołowiową) cyrkonów pochodzących z warstw skalnych odsłaniających się w ścianach kanionu. John He, geolog z University of California w Los Angeles, i jego liczni współpracownicy, w tym badacze z US Geological Survey, twierdzą, że do narodzin kanionu doszło dokładnie 5,6 mln lat temu, co by oznaczało, że jest on dość młodą formą terenu. Swoje olbrzymie rozmiary zawdzięcza temu, że wcześniej na podnoszącym się płaskowyżu powstało olbrzymie jezioro i istniało przez co najmniej kilkaset tysięcy lat. Do niego wpadała rzeka Kolorado, aż w końcu wody w zbiorniku zebrało się tyle, że przelała się przez barierę górską i w krótkim czasie wycięła kanion. Dzięki temu kilka milionów turystów może przybywać w to miejsce, by delektować się wspaniałymi widokami.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.