Sarny się kryją, rysie szukają bezpieczeństwa przy ludziach. Konflikt w Ukrainie zmienił obyczaje zwierząt

|Z ostatniej chwili

W przyrodzie kolor wściekle żółty bywa stosowany ku przestrodze (patrz: liściołaz żółty) czy jako kamuflaż (patrz: modliszka storczykowa). W Pulsarze natomiast – to sygnał końca embarga, które prestiżowe czasopisma naukowe nakładają na publikowane przez badaczy artykuły. Tekst z żółtym oznaczeniem dotyczy więc doniesienia, które zostało upublicznione dosłownie przed chwilą.

Czarnobylska Strefa Wykluczenia rozciąga się wokół niedziałającej elektrowni jądrowej, w której w 1986 r. doszło do katastrofalnej awarii. W ciągu 40 lat ten obszar stał się jednym z najbardziej bioróżnorodnych w Europie: las pochłania infrastrukturę, wróciły wilki i niedźwiedzie, rozrosła się populacja koni Przewalskiego. Miejsce wielkiej tragedii zamieniło się w rezerwat dzikiego życia.
Na początku wojny w Ukrainie Rosja zajęła zonę i okupowała ją przez 36 dni – od 24 lutego do 31 marca 2022 r. A ponieważ na całym tym obszarze naukowcy od 2021 r. rozstawiali fotopułapki, udało się dosłownie w czasie rzeczywistym zarejestrować to, jaki wpływ na dzikie ssaki ma wojna w Ukrainie.

Przede wszystkim zwierzęta zaczęły inaczej postrzegać ludzi. Przed wojną stanowili oni – jak ujęli to naukowcy – „nieśmiercionośne zakłócenie” (nonlethal disturbance): należało ich unikać, ale nie wiązali się z ryzykiem utraty życia. Pojawienie się ciężkiego sprzętu, naloty i ostrzały sprawiły jednak, że ludzie w oczach czarnobylskich zwierząt stali się „śmiertelnym zagrożeniem funkcjonalnie analogicznym do drapieżników”.

Zmienił się też tryb życia badanych ssaków. Na ogół te żyjące w pobliżu człowieka prowadzą nocny tryb życia, by minimalizować ryzyko spotkań. Tymczasem wskutek działań wojennych jelenie, lisy, łosie oraz sarny częściej były aktywne w dzień. Natomiast rysie i zające utrzymały aktywność nocną, czasami jeszcze bardziej ograniczając ewentualną dzienną.

Istotna okazała się również intensywność walk. Najbardziej wrażliwe okazały się sarny, które w okresach wzmożonej wymiany ognia rzadziej pojawiały się na nagraniach. Paradoksalnie ta prawidłowość nie dotyczyła innego jeleniowatego – jelenia szlachetnego, którego obecność była częściej rejestrowana przez urządzenia właśnie w dniach o największej intensywności starć oraz w czasie pożarów wywołanych ostrzałami. Podobnie zachowywały się zające.

Różnice odnotowano również w kwestii zbliżania się do zabudowań podczas działań wojennych. Obecność rysi była częściej rejestrowana w pobliżu budynków i innej infrastruktury w dniach, w których dochodziło do pożarów wskutek walk. Lisy przez cały okres okupacji częściej wykrywano zaś nieopodal miejsc, w których człowiek jest obecny stale.

Dlaczego tak się działo? Zdaniem badaczy obydwa gatunki mogły traktować tereny zabudowane i bazy wojskowe jako miejsca, w których można się ukryć, a do tego, korzystając np. z odpadków, zdobyć coś do jedzenia. Jeśli chodzi o rysia, to znaczenie mogło mieć również to, że w świetle badań duże drapieżniki (powyżej 15 kg) mają większą tolerancję na wytwarzany przez ludzi hałas i są skłonne go znosić, jeśli wiąże się to z korzyściami.

Dla kontrastu dziki i jenoty konsekwentnie unikały infrastruktury i miejsc przebywania ludzi – niezależnie od tego, jak intensywne były walki danego dnia.

Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.