Wskaźniki płodności: Właśnie dochodzi do historycznej zmiany w kierunku maskulinizacji
Płodność jest podstawowym procesem demograficznym, który kształtuje strukturę populacji. Mierzy się ją jednak zazwyczaj w odniesieniu do kobiet – urzędy statystyczne rutynowo podają średnią liczbę dzieci na kobietę. To może być jednak mylące.
Dowodzą tego badania opublikowane w PNAS. Eksperci wskazują na kluczową zmianę w strukturze populacji, którą określają maskulinizacją. Według analiz rok 2024 był momentem, w którym po raz pierwszy w skali globalnej współczynnik płodności kobiet przewyższył współczynnik płodności mężczyzn. O ile w 2025 r. niemal połowa krajów wciąż odnotowywała wyższą płodność mężczyzn, o tyle do 2100 r. odsetek ma spaść do zaledwie 9,8 proc.
W skrócie
TFR (Total Fertility Rate), czyli współczynnik dzietności całkowitej, to wskaźnik mówiący, ile dzieci urodziłaby przeciętna kobieta w ciągu życia, przy założeniu, że przez cały okres rozrodczy rodzi z taką częstością jak kobiety w danym roku. Analogicznie można wyznaczyć TFR dla mężczyzn – oznacza on, ile dzieci miałby przeciętny mężczyzna w ciągu życia, gdyby jego płodność w kolejnych grupach wieku odpowiadała obserwowanej w danym roku.
Przez większość historii mniejsza liczba panów w wieku rozrodczym „rozdzielała” płodność na większą grupę kobiet. Statystycznie podnosiło to indywidualne wskaźniki.
Naukowcy identyfikują kilka kluczowych przyczyn zmiany sytuacji:
- Spadek śmiertelności mężczyzn: Postęp medycyny sprawił, że mężczyźni żyją dłużej, a różnica w oczekiwanej długości życia między płciami ulega zwężeniu.
- Selektywna aborcja: W krajach takich jak Chiny czy Indie, preferencje dotyczące płci dziecka doprowadziły do nienaturalnie wysokiej liczby urodzeń chłopców, co zmieniło strukturę demograficzną.
- Spadek śmiertelności matek: Wysoka umieralność kobiet podczas porodów tworzyła nadwyżkę mężczyzn. Globalne obniżenie się tego wskaźnika przyczynia się do większej równowagi.
Oczywiście „maskulinizacja” nie przebiega jednakowo we wszystkich regionach. W Europie i Ameryce Północnej punkt przecięcia wskaźników płodności obu płci nastąpił już w latach 60. i 70. XX wieku, w Chinach w 1996 r., a w Indiach w 2020 r. Wyjątkiem pozostaje Afryka Subsaharyjska – tam płodność mężczyzn pozostanie wyższa niż kobiet prawdopodobnie do końca obecnego stulecia.
Sięgnij do źródeł
Badania naukowe: Masculinization of populations reverses sex differences in fertility
Dziękujemy, że jesteś z nami. To jest pierwsza wzmianka na ten temat. Pulsar dostarcza najciekawsze informacje naukowe i przybliża najnowsze badania naukowe. Jeśli korzystasz z publikowanych przez Pulsar materiałów, prosimy o powołanie się na nasz portal. Źródło: www.projektpulsar.pl.