Wirusy i bakterie

• 
  Technologia

  Modele sztucznej inteligencji zaprojektowały nowe, w pełni funkcjonalne wirusy. Czy to niebezpieczny precedens?

  Najbardziej prawdopodobne ryzyko nie polega na tym, że ktoś stworzy od podstaw nowego wirusa, lecz na tym, że AI skróci drogę od pomysłu do sensownego planu eksperymentalnego. Ten drugi wciąż jednak wymaga technologii, środków i wiedzy, która jest niedostępna dla większości ludzi. [Artykuł także do słuchania]

  Kasper Kalinowski

  7 lipca 2026
• 
  Środowisko

  Komary. Te biologiczne wampiry są lżejsze od pestki winogrona, a końca walki człowieka z nimi nie widać

  Google zamierza wypuścić w USA dziesiątki milionów samców owadów zarażonych naturalnie infekującą bezkręgowce bakterią Wolbachia. Będą szukały samic i z nimi kopulowały, ale bakteria sprawi, że nie dojdzie do zapłodnienia. W ten sposób liczba komarów będzie się powoli zmniejszać. Projekt „Debug” nie jest pierwszym – i zapewne nie ostatnim – skierowanym przeciw organizmom przenoszącym śmiertelnie groźne dla ludzi choroby. [Artykuł także do słuchania]

  Robert Jurszo

  23 czerwca 2026
• 
  Zdrowie

  Wirus HIV ukrywa się w niejednych limfocytach T. Być może jest więc wreszcie szansa, by go eliminować

  Nie ma skutecznego leku przeciwko wirusowi HIV. Terapia jedynie hamuje jego namnażanie się. W organizmie utrzymuje się bowiem mały zapas utajonych zakażonych komórek. Okazuje się, że jest ich więcej niż sądzono. Paradoksalnie daje to nadzieję na medyczny przełom.

  Margit Kossobudzka-Lipińska

  20 czerwca 2026
• 
  Człowiek

  Ötzi: naukowcy przeanalizowali jego mikrobiotę. Niektóre mikroorganizmy wciąż są zdolne do życia

  Ciało Człowieka z Lodu jest przedmiotem naukowych analiz od 1991 r., kiedy to zostało znalezione w austriackich górach. Teraz zespół z Eurac Research sprawdził, jakie mikroorganizmy były w nim obecne za życia mężczyzny, a które skolonizowały go dopiero po jego śmierci – jeszcze w lodowcu i później, przez dekady przechowywania w chłodni.

  Margit Kossobudzka-Lipińska

  4 czerwca 2026
• 
  Opinie

  Szczepienia i autyzm: amerykańska agencja nagle się waha, naukowcy załamują ręce

  Żadnemu szanującemu się naukowcowi nie przyszłoby na myśl zasiewanie na nowo wątpliwości co do tego, że szczepionki powodują autyzm. W kwestie dotyczące zdrowia publicznego bardzo jednak lubią się wtrącać politycy. Skutki ich działań ujawnia nowe badanie opublikowane w „Science”.

  Margit Kossobudzka-Lipińska

  1 czerwca 2026
• 
  Zdrowie

  Afryka walczy z ebolą. Europa powinna zacząć się przygotowywać na chikungunyę

  Chikungunya jest oceniana przez Światową Organizację Zdrowia jako jedna z zaniedbanych chorób tropikalnych. Wywołuje ją wirus, przenoszony przez komary. Chińscy badacze stwierdzili, że zyskał właśnie szansę na rozprzestrzenienie się na północ.

  Margit Kossobudzka-Lipińska

  28 maja 2026
• 
  Zdrowie

  Szczepienia dzieci przeciw HPV mają być obowiązkowe. Może lepszy byłby model australijski

  Ministerstwo Zdrowia tłumaczy, że ta decyzja zapadła po – nieudanych – próbach zwiększenia wyszczepialności. Nie ma wątpliwości, że chodzi o ochronę przed rozwojem raka szyjki macicy. Tylko czy państwo sięga po właściwe narzędzie? [Artykuł także do słuchania]

  Paulina Mozolewska

  19 maja 2026
• 
  Zdrowie

  Hantawirus z pechowego rejsu. Jak opanować ognisko zakażeń? Nie czas na improwizację

  Największym błędem byłoby dziś urządzenie medialnego spektaklu w stylu pierwszych miesięcy pandemii koronawirusa: kombinezony ochronne na nabrzeżu, dramatyczne konferencje prasowe i transmisje live z każdej łodzi ratunkowej.

  Paweł Walewski

  8 maja 2026
• 
  Zdrowie

  Nowa strategia walki z HIV: tresowanie układu odpornościowego

  Zamiast szukać gotowej szczepionki przeciwko wszystkim odmianom wirusa, badacze postanowili wymusić na wirusie konkretne mutacje ucieczkowe, by sam odsłonił swoje najsłabsze punkty.

  Paulina Mozolewska

  7 maja 2026
• 
  Zdrowie

  Nowy pomysł na szybkie nieinwazyjne testy na HIV. Potencjalnie można wykryć wirusa w ślinie

  Autorzy tego wynalazku przyznają, że aby potwierdzić jego skuteczność, trzeba przeprowadzić jeszcze kilka eksperymentów. Jeśli uda się wszystko dopracować, to BE-SMART-HIV może znacząco przyspieszyć i poprawić diagnostykę, zwłaszcza w krajach o ograniczonych zasobach.

  Tomasz Roman Tarnawski

  24 kwietnia 2026
• 
  Środowisko

  Raport większości: Tajemnicze bakterie naszych mórz i jezior

  Ekosystemy wodne kryją wciąż wiele sekretów. Nawet okolice mola w Sopocie mogą być – przynajmniej okresowo – zdominowane przez organizmy, o których hydrobiologom się nie śniło. [Artykuł także do słuchania]

  Piotr Panek

  21 marca 2026
• 
  Środowisko

  pulsar nadaje. sygnał 180. Klaudia Dębiec-Andrzejewska: Gleba to jest kosmos

  Co sprawia, że gleba jest jednym z najbardziej złożonych środowisk na Ziemi? Jak skłaniać ten tętniący życiem świat mikroorganizmów do regenerowania środowiska i wspierania wzrostu roślin? Opowiada dr Klaudia Dębiec-Andrzejewska, mikrobiolożka i biotechnolożka z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. [podkast]

  Karol Jałochowski

  13 marca 2026
• 
  Zdrowie

  Architekci DNA

  Wirusy oddziałują z genomami od milionów lat. Zazwyczaj obarczamy je winą za nasze choroby, ale zawdzięczamy im też gatunkową tożsamość.

  Katarzyna Kornicka-Garbowska

  1 marca 2026
• 
  Środowisko

  W rumuńskim lodzie tkwi bakteria sprzed 5 tys. lat. Jeśli zostanie uwolniona, może być pomocna, ale też bardzo szkodliwa

  Mikroorganizm z rodzaju Psychrobacter może hamować rozwój innych drobnoustrojów. Kłopot w tym, że potrafi przetrwać kontakt z dziesięcioma antybiotykami należącymi do różnych klas, również tymi rutynowo wykorzystywanymi w terapii ciężkich zakażeń.

  Jolanta Iwańczuk

  17 lutego 2026
• 
  Zdrowie

  Wirus grypy ma swojego „konia trojańskiego”. On umożliwia mu infekowanie serca

  Podczas sezonu grypowego rośnie ryzyko zawału i niewydolności serca, zwłaszcza u osób z chorobami układu krążenia. Badacze z nowojorskiej Icahn School of Medicine odkryli właśnie, dlaczego.

  Paulina Mozolewska

  9 lutego 2026
• 
  Struktura

  Kiedy najskuteczniejszą obroną jest strategiczna śmierć. O metodzie SPARDA, nowej kuzynce CRISPR

  Bakterie mają system, który po wykryciu wirusa ratuje kolonię kosztem pojedynczej komórki. Może on stać się wspaniałym narzędziem biologii molekularnej. [Artykuł także do słuchania]

  Paulina Mozolewska

  9 lutego 2026
• 
  Środowisko

  Atmosfera Ziemi w pandemii także chorowała. Stężenie metanu było w niej dwukrotnie większe

  Rodniki hydroksylowe to „czyściciele atmosfery”. Powstają m.in. dzięki tlenkom azotu, których źródłem jest głównie transport drogowy. Zaburzenie tej współpracy powoduje problemy. Doszło do tego w latach 2000–2022.

  Andrzej Hołdys

  5 lutego 2026
• 
  Zdrowie

  Borelioza: kleszcze zarażają jednak nie tak często

  Ta choroba urosła w ostatnim ćwierćwieczu z niszowej, znanej głównie osobom spędzającym dużo czasu w lesie, do rangi jednego z narodowych strachów. Roznoszące ją kleszcze stały się zaś głównym motorem rosnącej naturofobii. Wieść gminna niesie, że boreliozę złapać w Polsce łatwo. Epidemiolodzy się z tym zgadzają. W zasadzie.

  Piotr Panek

  5 lutego 2026
• 
  Zdrowie

  Makrofagi pożerają wirusy i sprzątają po infekcji. Umożliwia im to pewne białko

  To odkrycie może pomóc w projektowaniu strategii wyciszających przewlekłe stany zapalne. Od badań z udziałem zwierząt do gotowych rozwiązań terapeutycznych jeszcze jednak daleko droga.

  Paulina Mozolewska

  28 stycznia 2026
• 
  Zdrowie

  Szczep bakterii wywołującej kiłę krążył po Ameryce Południowej 3 tysiące lat dłużej. I raczej nie dotarł do Europy z Kolumbem

  DNA tej bakterii wywołującej tę chorobę znaleźli naukowcy w Kolumbii, w szczątkach sprzed 5,5 tys. lat. To odkrycie może podważać utrzymującą się od stuleci hipotezę, że syfilis do Europy przywieźli żeglarze i odkrywcy z wyprawy Kolumba.

  Paulina Mozolewska

  23 stycznia 2026