Tego ssaka wielkości dzisiejszej ryjówki uznaje się za najstarszego znanego przedstawiciela linii prowadzącej do naczelnych – a więc w bardzo odległej perspektywie również do człowieka. Jego szczątki znajdowano do tej pory jedynie w dzisiejszej Montanie i południowo-zachodniej Kanadzie. Nowa technika badawcza wskazała, że żył nie tylko tam.

Jak udawać, że się jest większym niż w rzeczywistości.

King’s Trough Complex znajduje się mniej więcej na wysokości północnej Hiszpanii, w odległości ok. 1000 km od jej brzegów. Rozmiarami przewyższa Wielki Kanion Kolorado, ma bowiem 3 km głębokości i ok. 500 km długości.

Szympansy ważą argumenty i potrafią zrewidować swoje decyzje.

Co skłoniło krzewy kawowca do wytwarzania tej kofeinowej rozkoszy, która każdego ranka stawia mózg na nogi? Jaka jest przyrodnicza historia kawy i jej głównej chemicznej atrakcji, kofeiny?

W Indiach kobry królewskie podróżują pociągami i w ten sposób docierają na nowe terytoria.

Około połowy wieku temu Chiny zainicjowały program nieoficjalnie nazwany Wielki Zielony Mur, mający na celu zalesienie obrzeży trzech pustyń, by w ten sposób powstrzymać ich ekspansję. W przypadku Takla Makan przedsięwzięcie to ukończono w 2024 r., otaczając pustynię pasem drzew mającym 3 tys. km długości i kilkadziesiąt kilometrów szerokości.

Wiewiórki to wytrawne grzybiarki, rozważne planistki i nielojalne złodziejki. Mogły kiedyś stanowić rezerwuar trądu.

Z dużej bazy danych wynika, że pewne stereotypy dotyczące psów znajdują potwierdzenie w rzeczywistości, część jednak jest fałszywa.

Koty przebyły długą podróż od dzikiego zwierzęcia do niekwestionowanego władcy milionów kanap na całym świecie.

Dzięki nowym obserwacjom po raz pierwszy mogliśmy zobaczyć, jak nasze morze naprawdę bierze oddech.

Alnashetri cerropoliciensis mierzył zaledwie 50–70 centymetrów i ważył mniej niż kilogram. Był smukły, miał niewielką, wydłużoną głowę, długie, sprężyste nogi zdradzające szybkiego biegacza oraz usztywniony ogon, który działał jak stabilizator podczas gwałtownych zwrotów. Jego szkielet dowodzi, że dzieje alwarezaurów są znacznie bardziej zawiłe, niż do tej pory sądzono.

Maleńkie organizmy z karaibskiej wyspy Curaçao w zależności od warunków zewnętrznych są jedno- lub wielokomórkowcem, w którego przeobrażają się na trzy różne sposoby: poprzez klonowanie, agregację lub kombinację obu tych metod.

Częstsze i silniejsze fale upałów zaczną zagrażać zdrowiu sportowców – ostrzegają badacze z Francji, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Austriaccy naukowcy wskazują zaś, że „ekstremalność” epizodów gorąca na naszym kontynencie zwiększyła się przez 30 lat dziesięciokrotnie.

Żaden z tych losowych, potencjalnie katastrofalnych epizodów nie miał najmniejszego wpływu na obecny trend klimatyczny, co tylko potwierdza, że stoi za nim wyłącznie człowiek – twierdzą naukowcy z MIT i kilku innych placówek.

Najlepszym gospodarzem dla tej glochidii jest strzebla potokowa. W większości wód więcej jest np. kiełbi pospolitych, które wabią, ale nie karmią. I przyczyniają się do zmniejszenia populacji małży.

Te epizody przebiegały zawsze tak samo: najpierw temperatura podnosiła się o kilka stopni w ciągu mniej niż stulecia, a następnie przez kilkaset lat powoli opadała. Naukowcy stwierdzili właśnie, kiedy to się zaczęło.

Pierwsze organizmy dość szybko podzieliły się na dwie domeny: bakterie i archeony. My jednak należymy do trzeciej – eukariontów posiadających jądra komórkowe, mitochondria i inne organelle. Naukowcy odkryli, jak do tego doszło.

Około 325 mln lat temu teren tego amerykańskiego stanu pokrywało płytkie morze. Jego ślady znaleziono w czarnych łupkach formacji Fayetteville. Dzięki nim pierwszy raz można było tak szczegółowo prześledzić anatomię paleozoicznych drapieżników.

Mikroorganizm z rodzaju Psychrobacter może hamować rozwój innych drobnoustrojów. Kłopot w tym, że potrafi przetrwać kontakt z dziesięcioma antybiotykami należącymi do różnych klas, również tymi rutynowo wykorzystywanymi w terapii ciężkich zakażeń.

W osadach dawnego głębokiego szelfu zachowały się nie tylko pancerze, lecz także delikatne tkanki – jelita, skrzela czy oczy. Prawie 60 proc. zwierząt było wcześniej nieznanych nauce.

Do trzeciej rzeki świata szybko powraca życie. A to za sprawą wprowadzenia w 2021 r. dziesięcioletniego całkowitego zakazu połowów.

To dopiero była zima. Mniej więcej 700 mln lat temu lód pokrył niemal całą Ziemię, pozostawiając oceanom tylko strefę okołorównikową. Badacze z Harvard University wydobyli ze skał nowe informacje na ich temat.

U ludzi zazdrość w relacjach rodzinnych jest zjawiskiem powszechnym – dzieci często próbują przerwać czułe interakcje między rodzicem a bratem lub siostrą, by zyskać uwagę opiekuna. Naukowcy dowiedli, że podobne mechanizmy kształtują konkurencję u naczelnych, u których okres rozwoju jest długi, a więzi z matką kluczowe dla przetrwania.

Najprostsze aminokwasy mogły powstawać nie w ciepłych oceanach, lecz na mrozie, daleko od młodego Słońca.

Czy małpy potrafią tworzyć mentalne reprezentacje nieistniejących obiektów? Eksperymenty, w których wziął udział słynny szympans karłowaty wskazują, że tak. By sprawdzić, czy był wyjątkiem wśród małp człekokształtnych, potrzebne są jednak dalsze badania.

Rodniki hydroksylowe to „czyściciele atmosfery”. Powstają m.in. dzięki tlenkom azotu, których źródłem jest głównie transport drogowy. Zaburzenie tej współpracy powoduje problemy. Doszło do tego w latach 2000–2022.

Prastare minerały ze wzgórz Jack Hills są wśród minerałów prawdziwymi twardzielami. Nawet one nie przetrwałyby jednak w potokach magmy kipiącej blisko powierzchni planety. Jak więc wyglądał nasz glob ponad 4 mld lat temu?

Gdy zbliża się niebezpieczeństwo, wiele stworzeń zdaje się kierować tytułową maksymą. Naukowcy coraz częściej odkrywają subtelne sposoby, w jakie zwierzęta porozumiewają się z przedstawicielami innych gatunków w ramach takich kooperacyjnych paktów obronnych.

Wymarcie karłowatego gatunku człowieka zbiega się w czasie z dramatyczną woltą klimatu, który z wilgotnego zmienił się w półsuchy.

10 najważniejszych gatunków roślin i grzybów z nowo opisanych w 2025 roku przez naukowców z Royal Botanic Gardens w Kew.

Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu pod kierunkiem prof. dr. hab. Piotra Szulca z Katedry Agronomii chcą uzyskać pierwszą odmianę imbiru dostosowaną do polskich warunków glebowych i klimatycznych.

Winne brak pokarmu i zmiany klimatyczne.

Nasz mózg ma tendencję odnajdywania znajomych wzorców w różnych kształtach.

Co roku spływają nim do morza 4 mln kg śmieci. Więcej, niż sądzono, ale do rekordu wciąż daleko.

Najprawdopodobniej jest nietypową formą komunikacji.

Nazywamy je Prototaxites. Te gigantyczne, cylindryczne struktury sięgające nawet ośmiu metrów wysokości odkryto w dolnodewońskich skałach Szkocji ponad 160 lat temu. I od tamtej pory właściwie nie wiadomo, czym były.

Ewolucja to setki tysięcy, a nawet miliony lat powolnych przemian? Coraz precyzyjniejsze badania paleontologiczne pokazują, że niekiedy powstawanie nowych gatunków mogło przebiegać znacznie szybciej.

U ssaków siatkówka jest gęsto unaczyniona, bo komórki nerwowe zużywają ogromne ilości energii i potrzebują stałego dopływu tlenu. W oku ptaków naczyń nie ma – nic nie przecina drogi światła do fotoreceptorów. Taka tkanka w zasadzie nie powinna funkcjonować. A jednak.

2,2 mld ludzi nie ma regularnego dostępu do czystej wody pitnej, a trzy czwarte populacji świata mieszka w krajach o niskich zasobach wodnych. A będzie gorzej. To już nie jest kryzys, to katastrofa – po takie określenia sięgają badacze, którzy dla ONZ przygotowali raport „Global Water Bankruptcy”.

Wykonanie dokładnych pomiarów ilości mikroplastiku unoszącego się w przyziemnych warstwach powietrza nie jest łatwe ze względu na jego znikome rozmiary. Wyniki pomiarów różnią się więc znacznie między sobą. Wszystkie jednak martwią.

Jak doszło do tego, że chemia stała się biologią? W którym momencie pojedyncze pierwiastki zaczęły łączyć się w substancje organiczne? Dwa badania przynoszą odpowiedzi na te pytania.

W przypadku psów zostało to już udowodnione: człowiek pachnie lękiem, a one zachowują się tak, jakby same wyczuwały zagrożenie. Teraz badacze sprawdzili, czy również wierzchowce mają tę umiejętność.

Zamarznięte szczątki młodego wilka dotrwały do naszych czasów w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie. Właśnie udało się ustalić, co było jego ostatnim posiłkiem. W niewielkiej grudce zasuszonego mięsa zidentyfikowano genom jednego z emblematów plejstoceńskiej megafauny.

Autorzy badań sprawdzili to doświadczalnie. Są jednak przeciwnikami nawożenia. Mają inny pomysł.

Kontakty seksualne między osobnikami tej samej płci (ang. same-sex sexual behaviour, SSB) udokumentowano dotąd u ok. 1,5 tys. gatunków zwierząt, jednak ich ewolucyjne korzenie pozostawały słabo poznane. Nowe badanie zespołu z Imperial College London, nieco tę sytuację zmienia.

To, co się dzieje w głowach małp podczas trzech typów ruchów twarzy – mlaskania wargami, grymasu groźby oraz żucia – przeanalizowali badacze. Wyniki okazały się zaskakujące.

Do niedawna uważano, że ten sposób uczenia się jest charakterystyczny dla ludzi oraz – do pewnego stopnia – szympansów karłowatych (bonobo) i papug żako. Właśnie się okazało, że niesłusznie.

To inwazyjne pnącze okazuje się bardzo dobrze dostosowane do życia w zmiennych warunkach typowych dla rzek i ich stref zalewowych.

Arktyka, choć dziś jest pokryta lodem i śniegiem, w rzeczywistości nie lubi zimna. Gdy tylko klimat na Ziemi trochę się ociepla, za kołem podbiegunowym północnym zaczyna się wielkie topnienie. A właśnie się ociepla.

W skorupie ziemskiej pod wyspą przemieściło się w kilka tygodni 0,5 km3 magmy.

Lodowce górskie bronią się przed topnieniem, generując wiatry, które je schładzają.

Kluczowe są manipulacja i podstęp.

Są nimi usiane dna wszystkich oceanów. Ne pojawiały się jednak tam, gdzie zwykle widuje się wulkany, czyli na granicach płyt litosfery. Ich pochodzenie długo pozostawało zagadką. Dziś już nią nie jest.

Robot portretuje osobliwości w podmorskim kanionie Mar de Plata.

Naukowcy z Chin pierwsi dotarli podwodnym pojazdem do wschodniej, sąsiadującej z Rosją, części śródoceanicznego Grzbietu Gakkela na dnie Oceanu Arktycznego. Szukali tam minerałów oraz… drogi do płaszcza Ziemi.

Tysiące lat temu ludzie przywieźli wilki na bałtycką wyspę. W jakim celu?

W starych gniazdach orłosępów archeolodzy odnajdują ślady ludzkiej historii.

Te cenne, lecz trudne do wydobycia metale odgrywają coraz większą rolę we współczesnej cywilizacji.

Struktury, z których unoszą się bąble gazu, odkryła na północ od Grenlandii pionierska ekspedycja, przeprowadzona w ramach projektu Arctic Deep – EXTREME24. I nie jest to obszar lodowej pustki.

Wyniki tych badań to dla konsumentów to kolejny sygnał alarmowy. Za każdym filetem rybnym kryje się bowiem sieć powiązań środowiskowych i handlowych, która decyduje o tym, jakie substancje trafiają do naszego organizmu.

Wysokie pnie, zdolność do utrzymania własnego ciężaru oraz transport wody na dziesiątki metrów w górę nie pojawiły się „od razu”, lecz są efektem długiej i skomplikowanej ewolucji. Najnowsze badania dają wgląd w jej początek.

Skala siły cyklonów tropikalnych, opracowana na początku lat 70. XX wieku przez amerykańskich badaczy Herberta Saffira i Roberta Simpsona, dzieli najpotężniejsze wiry atmosferyczne na Ziemi na pięć kategorii. Wygląda na to, że dziś to za mało.

Azot, którym te organizmy gospodarują oszczędnie, zbadali naukowcy. W przeprowadzonych eksperymentach jego źródłem było głównie białko zooplanktonicznych larw skorupiaków.

Słynące ze swoich pieśni – oraz rekordowo długich płetw piersiowych – wieloryby odradzają się po rzeziach z pierwszej połowy XX w. Nie są jednak takie jak dawniej.

Dzięki aplikacji o nazwie SENSUM maszyniści mogą nie tylko poprawić płynność jazdy, ale też zmniejszyć zużycie energii. Korzystają na tym pasażerowie, przewoźnicy i środowisko.

Bałtycki Grant Bioróżnorodności i Wiślany Grant Bioróżnorodności to programy grantowe realizowane przez Fundację ORLEN dla Pomorza. Ich celem jest wspieranie przedsięwzięć na rzecz ochrony, odbudowy i badania bioróżnorodności tych niezwykłych obszarów.

Nowy scenariusz narodzin życia na Ziemi pokazuje, że wystarczyły borany, promieniowanie i odrobina kosmicznych zderzeń, by w płytkich zbiornikach wodnych zaczęły powstawać pierwsze nukleotydy.

Maksimum topnienia lodu w najwyższych górach Europy przypadnie na lata 2033–2041. Już wówczas skutki będą opłakane. A to nie będzie koniec problemów.

Jak szybko rewolucja przemysłowa, która skaziła wielkie ośrodki przemysłowe, dotarła angielską wieś i do miasteczek oddalonych o setki kilometrów od kominów fabrycznych? Odpowiedź znalazła naukowczyni ze Smithsonian Institution.

Zanim na Ziemi pojawiły się kwiaty w jaskrawych barwach, zanim zapach wanilii, miodu i cytrusów kusił owady, rośliny porozumiewały się ze swoimi sprzymierzeńcami zupełnie inaczej.

Tuż przed katastrofą permsko-triasową oceany zostały potężnie „przenawożone” – wskazują najnowsze analizy materiału geologicznego z północno-zachodniego Iranu.

U 117 gatunków żyjących w ogrodach zoologicznych blokowanie reprodukcji wydłuża życie o 10–20 proc. – wykazały najnowsze badania. Tyle że ten efekt u samców i u samic ma inne podłoże.

Zdegradowane lasy tropikalne oddają więcej dwutlenku węgla niż go pochłaniają.

Czy to możliwe, że erupcja wulkanu na jednym końcu świata uruchomiła lawinę tragicznych zdarzeń na drugim? Najnowsze badania naukowców z University Cambridge i Leibniz Institute sugerują, że tak właśnie stało się ok. 1345 r.

Duże natężenie ruchu panowało ok. 70 mln lat temu na obszarze dzisiejszego Parku Narodowego Torotoro. Świadczą o tym tysiące odcisków odkrytych na stanowisku Carreras Pampas.

To zachowanie stanowi formę altruizmu krewniaczego. Jednostka poświęca się, by chronić krewnych, z którymi dzieli geny, w tym wypadku przed wybuchem śmiertelnej epidemii.

Do tej pory część badaczy uznawała, że siarkowe biomolekuły pojawiły się na naszej planecie dopiero po powstaniu życia – pierwsze organizmy same musiały się zatroszczyć o ich wytworzenie. Badaczka z University of Colorado w Boulder dowodzi, że było inaczej.

Makaki potrafią synchronizować ruchy z rytmem muzyki – wynika z badań opublikowanych w „Science”. Czy ta informacja wnosi coś nowego do aktualnego stanu wiedzy?

W miarę jak zmiany klimatu przynoszą w góry coraz gwałtowniejsze deszcze, rośnie zagrożenie niebezpiecznymi spływami rumowisk

Środek przeciwwirusowy aplikuje się bezpośrednio na kocie oczy, co według właścicieli w porównaniu z lekami doustnymi jest sporym udogodnieniem.

W sierpniu tego roku miałam okazję na własne oczy zobaczyć jeden z najwspanialszych spektakli natury – powrót łososi z oceanu do alaskańskich rzek.

Paleontolodzy wydobyli ze skał sprzed 66 mln lat skamieniałości dinozaurów z naturalnymi odlewami ich skóry, w tym także… gadzich kopyt.