Reklama
Środowisko
Życie w kropli mgły może być całkiem niezłym życiem. Na przykład dla grzybów i bakterii
Mgła ma niesamowity, tajemniczy urok – w niezwykły sposób wpływa na to, jak ludzie postrzegają swoje otoczenie – a naukowcy odkrywają, że to zjawisko atmosferyczne może również zmieniać sposób, w jaki mikroorganizmy doświadczają swojego środowiska. [Wzmianka także do słuchania]
Meghan Bartels
1 października 2026
Środowisko
Jak pozbyć się z Morza Śródziemnego amerykańskiego kraba? Zatrudnić ośmiornice
Pod koniec lata do Adriatyku w pobliżu Półwyspu Apenińskiego wypuszczono 150 tys. paralarw ośmiornicy zwyczajnej. Do końca roku się okaże, czy eksperyment przyniósł oczekiwany efekt. [Wzmianka także do słuchania]
Andrzej Hołdys
1 października 2026
Struktura
Problem dwóch gwoździ, czyli matematycy odkrywają najgorsze sposoby wieszania obrazu
Są dwa gwoździe wbite w ścianę i wiszący na sznurku obraz. Po usunięciu jednego obraz nadal będzie wisiał na drugim, choć przekrzywiony. Zdaniem matematyków jednak „może być gorzej”, bo 1997 w roku A. Spivak sformułował następującą zagadkę: czy jest taki sposób zawieszenia obrazu, że spadnie on po usunięciu dowolnego z dwóch gwoździ? [Wzmianka także do słuchania]
Emma R. Hasson
1 października 2026
Technologia
Miniaturowe drony analizują zachowanie pszczół. I uczą się od nich nawigacji
Drony wielkości owadów są zbyt małe, by pomieścić rozbudowane systemy nawigacyjne. Aby pomóc niewielkim autonomicznym maszynom latającym odnajdować drogę powrotną, naukowcy opracowali system o nazwie Bee-Nav, inspirując się zachowaniem pszczół miodnych. [Wzmianka także do słuchania]
Jacek Krywko
1 października 2026
Środowisko
Etna: dymi, hałasuje i niekiedy uziemia samoloty, ale większych wybryków w planach na razie nie ma. Najprawdopodobniej
Trzykrotnie już w tym roku z powodu złego humoru sycylijskiego wulkanu zamykano lotnisko w Katanii. Były też dni, kiedy samolotom nie zezwalano na lądowanie. Jak na razie nic nie wskazuje na to, że dojdzie do poważniejszych erupcji. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
17 września 2026
Środowisko
Półwysep Antarktyczny oblewa rtęć. A ta toksyna łatwo przenika do żywych organizmów
Antarktyda jest tak odległa od wielkich ośrodków przemysłowych, że można by ją uznać za wolną od ich wpływu. To jednak złudzenie. Grupa badaczy z Yale University i Peking University wykazała, że na dnie płytkich mórz wokół Półwyspu Antarktycznego rtęć gromadzi się mniej więcej 2 razy szybciej niż na pozostałych szelfach kontynentalnych świata. [Artykuł także do słuchania]
Andrzej Hołdys
1 września 2026
Reklama
Zdrowie
Odchudzanie się może wpływać na zmniejszenie masy mięśniowej. Nowe leki mogą temu zapobiec
Leki takie jak Wegovy i Ozempic mogą prowadzić do spektakularnej utraty masy ciała, ale z organizmu znika nie tylko tłuszcz. Około 25–40% kilogramów utraconych dzięki tym terapiom stanowi beztłuszczowa masa ciała, w tym mięśnie. Ten niepożądany skutek niepokoi szczególnie osoby starsze, które i tak zmagają się z postępującą wraz z wiekiem utratą masy mięśniowej, co zwiększa ryzyko upadków i złamań kości. [Artykuł także do słuchania]
Lori Youmshajekian
1 września 2026
Środowisko
Sejsmiczny znak stop, czyli co zatrzymuje megatrzęsienia
Każda przeszkoda napotkana przez przemieszczające się pęknięcie działa niczym punkt kontrolny. Jeśli wytrzyma napór, zatrzymuje trzęsienie, które pozostaje lokalnym i stosunkowo niewielkim zjawiskiem. Jeżeli jednak pęknięcie ma dość energii, by przebić się przez taką barierę, przechodzi na kolejny segment uskoku, co może uruchomić kaskadę prowadzącą do powstania megatrzęsienia. [Artykuł także do słuchania]
Jacek Krywko
1 września 2026
Środowisko
Kataklizm w Nepalu. To była ogromna lawina lodu, wody, skał i szlamu. Są setki ofiar
Korytem rzeki spłynęła ogromna lawina lodu, wody, skał, szlamu i śmieci. Porywała ludzi, budynki, mosty, pojazdy i maszyny budowlane, zrywała drogi i nabrzeża.
Jędrzej Winiecki
27 sierpnia 2026
Człowiek
Co zapamiętamy we śnie? I kiedy nam to zaszkodzi?
Naukowcy przyjrzeli się elektrycznej aktywności mózgu w chwili przyswajania wiedzy. I wyodrębnili sygnały wskazujące, które z nowych wspomnień zostały wytypowane do utrwalenia w czasie snu.
Marcin Rotkiewicz
27 sierpnia 2026
Zdrowie
Powstaje największa w historii mapa molekularna autyzmu
Projekt mapuje ponad 1800 interakcji między białkami oraz w 100 znanych genach ryzyka autyzmu.
Margit Kossobudzka-Lipińska
27 sierpnia 2026
Zdrowie
Czysty dom nie powinien pachnieć
Sprzątanie usuwa wirusy i bakterie z powierzchni, ale może również generować niewidzialne zanieczyszczenie powietrza.
Margit Kossobudzka-Lipińska
27 sierpnia 2026
Reklama
Środowisko
Gdzie człowiek nie może, tam narwala pośle
Od narwali przez Grenlandię aż po zabójcze fale gorąca w Europie prowadzi zaskakujący łańcuch zdarzeń.
Andrzej Hołdys
26 sierpnia 2026
Technologia
Roboty to same kłopoty?
Wielu ludzi marzy, żeby mieć w domu automatycznego kamerdynera do wszystkiego. Ale czy to na pewno by się nam opłaciło?
Tomasz Roman Tarnawski
26 sierpnia 2026
Technologia
Migotanie światła w okularach
Czy diody OLED znajdą zastosowanie w profilaktyce choroby Alzheimera?
Tomasz Tarnawski
25 sierpnia 2026
Środowisko
Jak drzewa reagowały na gwałtowne ocieplenie?
Zapis sprzed 56 mln lat ostrzega przed przyszłością.
Jolanta Iwańczuk
25 sierpnia 2026
Środowisko
Dentikule, czyli zęby na skórze
Jak chronić rekiny? To zależy gdzie. Dwie odpowiedzi z dwóch stron Przesmyku Panamskiego.
Jolanta Iwańczuk
21 sierpnia 2026
Zdrowie
Przełom w terapii genetycznych chorób serca?
Australijscy naukowcy z Murdoch Children’s Research Institute dowodzą, że nowa metoda może odwrócić genetyczną chorobę mięśnia sercowego u dzieci i uchronić je przed inwazyjnymi zabiegami chirurgicznymi.
Margit Kossobudzka-Lipińska
20 sierpnia 2026
Reklama
Zdrowie
W Demokratycznej Republice Konga ebola nie zwalnia
Trwa 17. epidemia eboli w Demokratycznej Republice Konga. Niestety, druga w historii pod względem liczby osób zakażonych tym wirusem i zgonów z jego powodu.
Margit Kossobudzka-Lipińska
20 sierpnia 2026
Opinie
Dawne choroby zakaźne wciąż są w środowisku. Także błonica
Wystarczy, że odsetek zaszczepionych spadnie o kilka procent i choroba może powrócić na znacznie większą skalę niż obecnie.
Margit Kossobudzka-Lipińska
25 sierpnia 2026
Zdrowie
Nie każda aktywność fizyczna działa na mózg tak samo
Od lat słyszymy, że ruch chroni przed demencją. Jednak w przypadku zdrowia mózgu znaczenie może mieć nie tylko to, ile się ruszamy, ale także z jakiego powodu i w jakich warunkach.
Paulina Mozolewska
19 sierpnia 2026
Środowisko
Ewolucja: żywe narodziny starsze, niż sądziliśmy
Ile ważył osesek cynodonta z triasu? Odpowiedź na to pytanie może zmienić naszą wizję ewolucji.
Jolanta Iwańczuk
19 sierpnia 2026
Technologia
Sztuczna inteligencja rozpoznaje muzyczne „odciski palców”
Najlepszy z testowanych modeli uczenia maszynowego zidentyfikował z ponad 94-procentową dokładnością wybitnych pianistów jazzowych na podstawie analizy nagrań.
Marcin Rotkiewicz
18 sierpnia 2026
Środowisko
To już niemal pewne: nadchodzi potężne El Niño
Za chwilę globalna winda klimatyczna pomknie jeszcze szybciej do góry, a my razem z nią.
Andrzej Hołdys
18 sierpnia 2026
Zdrowie
Gdzie mózg przechowuje wspomnienia? Myszy w stanie sztucznej hibernacji wskazują trop
Neurobiolodzy wciąż nie znają odpowiedzi na tytułowe pytanie. Główna teoria zakłada, że wszystko rozgrywa się w połączeniach między neuronami. Najnowsze analizy doprowadziły naukowców do wniosku, że sprawa nie jest tak jednoznaczna.
Margit Kossobudzka-Lipińska
13 sierpnia 2026
Środowisko
Ile żyje grzyb? W znalezieniu odpowiedzi na to niełatwe pytanie może pomóc niewielki chip
Kiedy myślimy o najstarszych organizmach na Ziemi, przed oczami stają nam sekwoje albo żółwie z Galapagos. Tymczasem prawdziwi rekordziści długowieczności rosną pod naszymi stopami. Dosłownie. Niektóre mogą przetrwać setki, a nawet tysiące lat. Kłopot w tym, że nie mają np. słojów jak drzewo, które można precyzyjnie datować.
Jolanta Iwańczuk
13 sierpnia 2026
Środowisko
304 mln lat temu Ziemia dostała wysokiej gorączki. Przyczyny zdradzają konodonty
W osadach górnego karbonu zachowały się ślady kryzysu klimatycznego – wiadomo, że doszło wtedy do wymierania wielu organizmów morskich. Przyczyny tych wydarzeń i ich przebieg pozostawały jednak niejasne. Sytuacja właśnie się zmieniła.
Jolanta Iwańczuk
11 sierpnia 2026
Zdrowie
HIV: Potrójna terapia może powstrzymywać wirusa przed zadomowieniem się w organizmie
Każdego roku ok. 100 tys. dzieci na świecie zaraża się HIV – jeszcze w czasie ciąży, podczas porodu albo w trakcie karmienia piersią. Obecnie stosowane leczenie skutecznie hamuje namnażanie wirusa, ale zakażenie zwykle pozostaje na całe życie. Być może właśnie wykonano pierwszy krok w stronę rozwiązania tego problemu.
Paulina Mozolewska
11 sierpnia 2026
Środowisko
Syberyjski metan: tykająca bomba klimatyczna
W syberyjskiej glebie, która przez tysiąclecia pozostawała zamarznięta, zalegają ogromne zasoby węgla – dwukrotnie więcej niż znajduje się w całej atmosferze naszego globu. Część uwięzionego w nim gazu właśnie się wyswobadza. I może sprawić, że nasze cele klimatyczne staną się znacznie trudniejsze do osiągnięcia.
Jolanta Iwańczuk
10 sierpnia 2026
Człowiek
Powstała najpełniejsza sekwencja ludzkiego genomu. To ma być przełom, także w medycynie spersonalizowanej
Badacze dodali ponad 900 mln liter DNA, których brakowało we wcześniejszych testach porównawczych. W tym zarówno chromosomy płci, jak i obszary z genami, o których wiadomo, że wpływają na ryzyko chorób.
Margit Kossobudzka-Lipińska
7 sierpnia 2026
Zdrowie
Nasz mózg skorzystał na cukrze. Być może będziemy żyli zdrowiej dzięki sałacie „z wkładką mięsną”
Czy węglowodany w diecie rzeczywiście mogły pomóc mózgowi w rozwoju? Czy możliwe stworzenie roślin zawierających białko zwierzęce? Na te pytania odpowiadają autorzy dwóch nowych prac naukowych.
Margit Kossobudzka-Lipińska
6 sierpnia 2026
Struktura
Nietypowe stopy metali powstały w wybuchu bomby atomowej w Hiroszimie
Autorzy przyznają, że nie ma pewności czy ten konkretnie stop znalazłby szersze zastosowanie, nawet jeśli udałoby się go wytwarzać w warunkach przemysłowych. Te badania ujawniły jednak pewne nieznane terytoria w metalurgii.
Tomasz Roman Tarnawski
6 sierpnia 2026
Środowisko
Ponad pół mld lat temu na dnie oceanów doszło do cichej rewolucji. Fekalnej.
Aby odtworzyć to, co zdarzyło się w kambrze, trzeba było przeczesać literaturę naukową w poszukiwaniu wszelkich wzmianek o bromalitach – czyli ogólnej kategorii skamielin powstałych z materii przechodzącej przez układ pokarmowy zwierząt. Tego zadania podjęli się autorzy przełomowego artykułu, który ukazał się w „Trends in Ecology & Evolution”.
Jolanta Iwańczuk
4 sierpnia 2026
Kosmos
Osobista tarcza dla astronautów: kamizelka, która może obniżać dawkę promieniowania o nawet 60 procent
W bezzałogowej misji Artemis I wzięły udział dwa manekiny: jeden w osłonie przeciwradiacyjnej, drugi bez niej. Symulacje oparte na ich pomiarach pokazały, ile daje taka ochrona w czasie potężnej burzy słonecznej.
Marcin Rotkiewicz
12 sierpnia 2026
Kosmos
Słońce przemierzało Drogę Mleczną wraz z tysiącami innych gwiazd
Nasze słońce narodziło się 4,6 mld lat temu w pobliżu zatłoczonego centrum Drogi Mlecznej, a następnie przebyło około 10 tys. lat świetlnych, docierając do spokojnych peryferii, które zajmuje obecnie. Dwie niedawno opublikowane prace na łamach „Astronomy & Astrophysics” dowodzą jednak, że Słońce nie odbyło tej podróży samotnie.
Jacek Krywko
1 sierpnia 2026
Środowisko
Pasożytniczy grzyb będzie miał wystawę. Powstał nowy inżynieryjny materiał żywy
ELM to systemy oparte na inżynierii materiałowej i biologii syntetycznej, które docelowo mają być programowalne, reagować na środowisko i mieć zdolności regeneracji. Właśnie pojawiła się nowa propozycja ELM, w której wykorzystano Cordyceps militaris, czyli maczużnika bojowego.
Tomasz Roman Tarnawski
6 sierpnia 2026
Człowiek
Słyszenie głosów czy déjà vu to nie zawsze objawy choroby. Kluczowa jest interpretacja
Wiele osób, które przeżyły coś wyraźnie odbiegającego od codzienności, odczuwała w związku tym cierpienie lub dyskomfort albo deklarowała jego natychmiastowe negatywne oddziaływanie. Jednocześnie prawie polowa badanych oceniła długofalowy wpływ takiego zdarzenia jako pozytywny.
Marcin Rotkiewicz
5 sierpnia 2026
Zdrowie
Autyzm: Definicja tego zaburzenia mogła się stać zbyt szeroka, co może prowadzić do błędnych rozpoznań
„Warto rozważyć bardziej precyzyjne definiowanie podtypów autyzmu oraz większe skupienie się na indywidualnych potrzebach pacjentów. Nie chodzi przy tym o ograniczenie dostępu do diagnozy ani kwestionowanie doświadczeń osób autystycznych” – pisze prof. Uta Frith z University College London, jedna z pionierek badań nad ASD.
Paulina Mozolewska
5 sierpnia 2026
Środowisko
Wielkie rzeki szorują po dnie. Najgorzej jest w Europie Środkowej i Zachodniej
Ren, Dunaj, Łaba, Pad czy Loara biją właśnie niechlubne rekordy. Do niedawna niskie ich stany tłumaczono przede wszystkim niedoborem opadów. Dziś błędne koło suszy hydrologicznej napędza przede wszystkim gorąca atmosfera – stwierdzają naukowcy.
Andrzej Hołdys
4 sierpnia 2026
Człowiek
To konkwistadorzy zawlekli ospę do Ameryki. Jest pierwszy dowód genetyczny
12 października 1492 r., kiedy Kolumb odkrył Amerykę, był początkiem egzystencjalnych problemów jej rdzennej ludności. W pierwszej połowie XVI w. podbój kontynentu przyspieszył wraz z pojawieniem się konkwistadorów. Ich broń nie stanowiła jednak jedynego zagrożenia. Wszystko wskazuje na to, że najbardziej niebezpieczne były ich ciała.
Margit Kossobudzka-Lipińska
31 lipca 2026
Kosmos
Egzo, ale nie planeta, czyli co krąży wokół odległego brązowego karła
Możliwość, że egzoplanety mają własne księżyce już nikogo raczej nie szokuje, choć zaobserwowanie ich i udowodnienie ich istnienia jest trudne. Niedawno nastąpił jednak przełom. Dokonała go grupa astronomów kierowana przez Kevina Hoya z Universidad Diego Portales w Chile.
Tomasz Roman Tarnawski
30 lipca 2026
Środowisko
Ryż źle znosi ciepło. Naukowe prognozy dotyczące jego produkcji są złe
Obok pszenicy to jedno z dwóch najważniejszych zbóż na świecie i podstawowy składnik diety ponad połowy mieszkańców globu. Każdy dodatkowy stopień wzrostu średniej temperatury globalnej zmniejszy jego światowe zbiory o ponad 8 proc.
Andrzej Hołdys
30 lipca 2026
Środowisko
Na wolność nigdy za późno. Nawet stary słoń po jej odzyskaniu jest szczęśliwy
11 zwierząt wypuszczonych z niewoli, 5 lat obserwacji i wyniki świadczące o pomyślnej adaptacji w nowych warunkach. Badanie zespołu z Elephant Reintegration Trust dowiodło, że rewilding jest etyczny i skuteczny.
Robert Jurszo
29 lipca 2026
Człowiek
Ośmiu wędrowców znad jeziora Turkana zmienia wyobrażenie o Paranthropus boisei
Odkryte w Kenii tropy grupy homininów sprzed 1,4 mln lat wskazują, że byli oni znacznie więksi, niż do tej pory sądzono – dorównywali rozmiarami Homo erectus. Odciski stóp sugerują także, jak mogła wyglądać struktura społeczna tego gatunku.
Jolanta Iwańczuk
28 lipca 2026
Środowisko
Cicha inwazja miliona zarodników
Groźna krzywoszczeć rozprzestrzenia się po Polsce. Uniemożliwia kiełkowanie rodzimych roślin i drastycznie zubaża bioróżnorodność. Jak ją powstrzymać?
Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ
1 sierpnia 2026
Środowisko
Zagłada świata dinozaurów: najpierw pył i ogień, później głód i zimno
66 mln lat temu asteroida o średnicy ok. 10 km uderzyła w półwysep Jukatan i – według obowiązującej od dawna hipotezy – zakończyła erę dinozaurów. Nowe badanie wskazuje jednak na dodatkowe mechanizmy, które mogły wówczas spowodować śmierć większości zwierząt lądowych.
Jolanta Iwańczuk
28 lipca 2026
Zdrowie
Nawyki: Jedne trwają, inne znikają. Decydują dwa odrębne obwody w mózgu
Jeśli badania, które naukowcy z Japonii przeprowadzili na myszach, się potwierdzą, możliwa będzie pomoc w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego czy uzależnień u ludzi.
Paulina Mozolewska
28 lipca 2026
Środowisko
Pożary lasów: Ogień ma w globalnym ociepleniu bardzo usłużnego sojusznika
Na południu Francji, w centrum Hiszpanii oraz na południu Włoch, w Algierii i Tunezji, płomienie połykają kolejne hektary roślinności naturalnej. A że w leśnych glebach jest coraz mniej wody, naukowcy ostrzegają nie tylko przed kolejnymi pożarami, lecz także przed coraz większą powodowaną przez nie emisją szkodliwych związków węgla.
Andrzej Hołdys
27 lipca 2026
Środowisko
Tylko osiem elementów. Sztuczna inteligencja pomogła ludzom rozszyfrować tajemnicę śpiewu ptaków
Francusko-amerykański zespół badaczy postanowił zbadać, czy śpiewy poszczególnych gatunków mają ze sobą coś wspólnego i z czym związane jest globalne zróżnicowanie ptasich głosów. Przedmiotem dociekań była ogromna ilość danych pochodzących z aż 116 792 nagrań od 3160 gatunków wróblowych.
Robert Jurszo
24 lipca 2026
Człowiek
Ludzkość mówiła kiedyś dziesiątkami tysięcy języków. Dlaczego ten „złoty wiek” się skończył?
Obecny „kryzys lingwistyczny” to nie tylko skutek nowożytnych podbojów, jak do tej pory uważano, lecz kulminacja długotrwałego procesu napędzanego ekspansją starożytnych imperiów.
Marcin Rotkiewicz
23 lipca 2026
Zdrowie
Naukowcy odkryli, jak wirus grypy przeprogramowuje ludzkie komórki od wewnątrz
Każdego roku na grypę sezonową poważnie choruje 3–5 mln. osób na świecie. Umiera ok. 650 tys. Niebezpieczny jest zwłaszcza wirus A odpowiedzialny za kilka pandemii, w tym hiszpanki z 1918 r. By zdobyć przewagę nad wirusem, naukowcy muszą dokładnie wiedzieć, co dzieje się z uwolnionymi przez niego białkami wewnątrz komórki.
Margit Kossobudzka-Lipińska
22 lipca 2026
Technologia
Pulsar patronuje: Konferencja „Boundaries of Artificial Intelligence”
Wydarzenie zaplanowane przez Uniwersytet im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie na 20 listopada będzie okazją do wymiany doświadczeń między neuronaukowcami, informatykami, filozofami czy socjologami. Nabór abstraktów do 30 września.
pulsar
20 lipca 2026
Zdrowie
Kofeina nie musi szkodzić zdrowiu. Jeśli pochodzi z odpowiednich napojów
W ten związek chemiczny bogata jest nie tylko kawa. Większe jego ilości znajdują się m.in. w napojach energetycznych. Na pytanie, które napoje z kofeiną mogą zwiększać ryzyko nadciśnienia tętniczego oraz arytmii, odpowiedziało Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne.
Margit Kossobudzka-Lipińska
21 lipca 2026
Środowisko
Arktyka: Takiej rejterady lodu morskiego do tej pory nie obserwowano. W rok ubyło go niemal milion kilometrów
Pod koniec zimy 2025 r. powierzchnia lodu morskiego w Arktyce wyniosła jedynie 14,1 mln km kw. – to najmniejsza wartość od początku pomiarów satelitarnych. Za to tąpnięcie odpowiada kolejne podkręcenie temperatur na globie.
Andrzej Hołdys
21 lipca 2026
Środowisko
Intuicja geometryczna nie jest wyłącznie ludzka. Mogą się nią pochwalić także makaki i pawiany
Najnowsze badania sugerują, że małpy też posiadają zdolność do rozpoznawania regularnych kształtów i relacji przestrzennych. Różnica między nimi a ludźmi nie jest więc jakościowa, a jedynie ilościowa.
Marcin Rotkiewicz
20 lipca 2026
Zdrowie
Czy hałas za oknem powoduje chorobę Parkinsona? Nie, ale może zwiększać ryzyko jej wystąpienia
Pojedyncze badania już wcześniej sugerowały związek między hałasem a chorobami neurodegeneracyjnymi. Grupy ich uczestników były jednak stosunkowo niewielkie, a wyniki niejednoznaczne. Nowa – największa jak do tej pory – analiza wskazuje, że osoby przez lata mieszkające przy głośnych drogach częściej zapadają na chorobę Parkinsona.
Paulina Mozolewska
20 lipca 2026
Człowiek
Jedwabny Szlak nie był pierwszą trasą Chiny–Zachód. Ma o tym świadczyć znalezisko w Uzbekistanie
Już od pewnego czasu część badaczy podejrzewała, że również sztuka hodowli jedwabników morwowych mogła bardzo wcześnie dotrzeć do Azji Środkowej. Brakowało jednak na to dowodów. Aż do teraz.
Andrzej Hołdys
24 lipca 2026
Człowiek
Rdzenny lud Australii palił w jaskini trawę. Ślady tej tradycji mają nawet 25 tysięcy lat
Wapienna Cloggs Cave skrywa historię zapisaną w mikroskopijnych cząstkach krzemionki – fitolitach – uwięzionych w roślinnych tkankach. Tysiące takich struktur wydobył z dwóch ponad półtorametrowych wykopów międzynarodowy zespół naukowców działający we współpracy z rdzenną społecznością GunaiKurnai.
Jolanta Iwańczuk
23 lipca 2026
Środowisko
Paprocie były jak Feniks: szybko płonęły i szybko się odradzały. Robiły to przez nawet 300 tys. lat
Połączenie zmiany klimatu, wylesiania i ekspansji oportunistycznych gatunków może stworzyć warunki do kaskadowego załamania ekosystemów. Także współcześnie. To wynik badań naukowców z Universiteit Utrecht.
Jolanta Iwańczuk
22 lipca 2026
Środowisko
Tyrannosaurus rex podgryzał kaczodzioby. Był łowcą, ale gustował też w padlinie
Naukowcy przeanalizowali ponad 3 tys. kości z masowego cmentarzyska w formacji Lance w Wyoming sprzed 66–69 mln lat, w większości należących do dużego roślinożercy Edmontosaurus annectens. Ślady zębów zachowały się na zaledwie dwunastu – to niecałe pół procenta zbioru.
Jolanta Iwańczuk
17 lipca 2026
Człowiek
Czy człowiek może słuchać tylko jednej osoby? Nie. Przynajmniej przez chwilę
W gwarnej kawiarni niektórzy mają trudność w skupieniu się na tylko jednej rozmowie. Wystarczy jednak, że przy sąsiednim stoliku padnie jego nazwisko – wychwyci to natychmiast. Odpowiedzi na pytanie, co się wówczas dzieje w mózgu, udzielili właśnie badacze z Irlandii.
Paulina Mozolewska
17 lipca 2026
Środowisko
Rycząca małpa w masce. Nowy gatunek odkryty w lasach dorzecza Konga
To zaledwie piąty taki przypadek w Afryce w ciągu ostatnich 75 lat. Zwierzę charakteryzuje się nietypowym ubarwieniem i występuje na obszarze stanowiącym ułamek terytorium typowego dla swoich ewolucyjnych krewnych.
Marcin Rotkiewicz
15 lipca 2026
Zdrowie
Edycja genomu może zastąpić chemioterapię przed przeszczepieniem szpiku
Jeśli strategia obmyślona przez amerykańskich badaczy okaże się bezpieczna u ludzi, przeszczepy szpiku mogłyby stać się dostępne także dla pacjentów, którzy dziś są zbyt słabi, by przejść agresywną terapię. Na razie jednak opublikowano wyniki badań przedklinicznych.
Paulina Mozolewska
16 lipca 2026
Technologia
Implantowane Wyprowadzenie Bioelektroniczne, czyli dane spod skóry stają się bardziej dostępne
Inżynieria biomedyczna pozwala projektować coraz ciekawsze, bardziej niezawodne i wielofunkcyjne implanty, które mogą monitorować różne funkcje organizmu. Istotną kwestią jest tu łączność: w jaki sposób lekarz lub pacjent mają poznać wyniki pomiarów?
Tomasz Roman Tarnawski
16 lipca 2026
Technologia
Lodowe ucho. Najgłębiej umieszczone czujniki na świecie będą nasłuchiwać trzęsień ziemi
U.S. Geological Survey (USGS), współpracując z IceCube Neutrino Observatory znajdującym się na biegunie południowym, zainstalowała na głębokości 2,5 km pod lodem dwa sejsmometry. To rekordowa głębokość.
Vanessa Bates Ramirez
1 lipca 2026
Kosmos
Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej powstanie w Warszawie. To pierwszy ośrodek poza granicami jej państw-założycieli
Nowa placówka ma wzmacniać odporność Europy na sytuacje kryzysowe. Konkretnie: opracowywać i rozwijać bezpieczną łączność czy technologie umożliwiające szybki dostęp do wiarygodnych danych.
Marcin Rotkiewicz
13 lipca 2026
Człowiek
Czy Homo naledi chował wyłącznie kobiety? Niewykluczone
To wyjątkowo zagadkowy krewny człowieka. Miał niewielki mózg, ale – jak sugerowali jego odkrywcy – mógł składać zmarłych w głębi jaskiń, używać ognia, a nawet pozostawiać wyryte znaki na ścianach. Teraz do tej listy zagadek doszła kolejna: wszystkie przebadane szczątki tego gatunku mają żeński profil molekularny.
Agnieszka Krzemińska
10 lipca 2026
Człowiek
Neandertalczycy z Europy Zachodniej nie byli genetycznie skazani na zagładę. Zniknęli z innych powodów
Jedna z najczęściej przywoływanych hipotez głosiła, że Homo neanderthalensis wyginął, bo jego populacje stopniowo kurczyły się, a izolowane grupy rozmnażały się wśród bliskich krewnych. Najnowsze badania opublikowane w „Nature” sugerują, że nie dotyczyło to wszystkich.
Agnieszka Krzemińska
9 lipca 2026
Środowisko
Zmiany klimatu i zanik języków niszczą biokulturowe dziedzictwo Amazonii
Rdzenne społeczności dorzecza Amazonki mogą stracić nawet jedną trzecią wykorzystywanych przez siebie gatunków roślin. Jeśli dołożyć do tego wymieranie języków, przepadnie aż ćwierć udokumentowanej wiedzy o zastosowaniach tamtejszej flory.
Marcin Rotkiewicz
8 lipca 2026
Człowiek
Neandertalczyków i Homo sapiens sapiens łączyły także muszle
Te dwie grupy w podobny sposób przystosowały się do tego samego środowiska, ale dzieliły też wartości symboliczne. Dowodzą tego badania w jaskini Üçağızlı II.
Jolanta Iwańczuk
7 lipca 2026
Zdrowie
Niewielkie pogorszenie pracy serca może powodować mikrouszkodzenia w mózgu. A zatem problemy z pamięcią
Monitorowanie mikrostruktury mózgu stanie się być może nowym narzędziem do oceny ryzyka neurologicznego u pacjentów kardiologicznych. Autorzy podkreślają jednak, że na ostateczne wnioski jest jeszcze za wcześnie.
Paulina Mozolewska
7 lipca 2026
Kosmos
Naszą gwiazdę minął lodowy przybysz. Powstał w systemie planetarnym dużo starszym niż Układ Słoneczny
3I/ATLAS jest dopiero trzecim obiektem tego typu, o którym wiadomo na pewno, że przyszedł na świat wokół innej gwiazdy niż Słońce. Możliwość prześledzenia jego składu chemicznego to rzadka okazja, jakiej nie dali badaczom dwaj wcześniejsi goście tego typu.
Jolanta Iwańczuk
6 lipca 2026
Zdrowie
Kiedy człowiek zbyt mało śpi, dochodzi u niego do zaburzeń apetytu. I może przybierać na wadze
Uczestnicy tego badania przytyli średnio o 0,5 kg. „Taki przyrost nie jest przytłaczający, ale pamiętajmy, że stało się to w ciągu zaledwie sześciu tygodni. Po roku może być już istotny klinicznie” – mówi Faris Zuraikat z Columbia University.
Margit Kossobudzka-Lipińska
9 lipca 2026
Środowisko
Puma spod Koszalina – aktualizacja. Zwierzę złapano we wsi Karsinka
Młoda puma, którą zlokalizowali w ubiegłym tygodniu w gminie Polanów myśliwi, została odłowiona. Ma się dobrze i właśnie jedzie do zoo w Poznaniu.
Robert Jurszo
9 lipca 2026
Środowisko
Woda wnikała w głąb Ziemi już 3 mld lat temu. Prawie w ten sam sposób, jak dziś
Nasza planeta była za młodu o wiele gorętsza, a jej skorupa bardziej miękka i plastyczna. Tektonika płyt, jaką znamy, jeszcze nie istniała. I właściwie nie wiadomo, którędy woda z powierzchni miałaby wtedy wędrować w głąb. Międzynarodowy zespół geologów proponuje rozwiązanie.
Jolanta Iwańczuk
9 lipca 2026
Środowisko
El Niño można stłumić w zarodku? Niewykluczone, jeśli sięgnąć po geoinżynierię
Właśnie teraz, gdy zjawisko dopiero się rozkręca, należałoby zwiększyć powierzchnię niskich chmur typu stratocumulus unoszących się nad południowo-wschodnią częścią Oceanu Spokojnego – twierdzą naukowcy.
Andrzej Hołdys
8 lipca 2026
Środowisko
Trzmiele umieją okazać niesmak i zadowolenie. Dotychczas takie reakcje obserwowano jedynie u ssaków
To być może to jedno z najbardziej przełomowych nagrań w historii badań nad owadami. Australijscy i chińscy badacze przeprowadzili eksperyment, podczas którego zamkniętym w plastikowej tutce trzmielom podali przez kratki gęste płyny – słodkie, gorzkie i słone. Okazało się, że reakcje na te smaki są różne.
Robert Jurszo
7 lipca 2026
Technologia
Oczy prawie jak noktowizory? To teraz możliwe dzięki soczewkom kontaktowym
„Nasze badania pokazują, że nieinwazyjne, noszone na co dzień urządzenia, mogą dawać ludziom coś w rodzaju supermocy” – mówi prof. Tian Xue z Uniwersytetu Nauki i Technologii Chin, współautor pracy opublikowanej w prestiżowym czasopiśmie Cell.
Margit Kossobudzka
3 lipca 2026
Środowisko
Antarktyda została zmrożona w momencie w zasadzie niesprzyjającym. Pomogły góry
Wschodnioantarktyczna pokrywa lodowa to najstarszy i największy lądolód na Ziemi – gdyby stopniał, poziom mórz podniósłby się o około 52 metry. Uformował się mniej więcej 34 mln lat temu. Była to zagadka, bo na przełomie eocenu i oligocenu klimat wciąż był stosunkowo ciepły. Badacze właśnie ją rozwiązali.
Jolanta Iwańczuk
3 lipca 2026
Kosmos
Wyjątkowa rodzina w gwiazdozbiorze Malarza: gwiazda, gorąca super-Ziemia, ciepły Jowisz i brązowy karzeł
Niezwykły układ planetarny odkryli astronomowie ok. 366 lat świetlnych od Ziemi. Gwiazda macierzysta TOI-201, to obiekt typu F, czyli jaśniejszy i gorętszy od Słońca, prawdopodobnie ma ok. 1 mld lat. Potwierdzono, że wokół niego krążą trzy bardzo różne ciała niebieskie.
Tomasz Roman Tarnawski
2 lipca 2026
Środowisko
Naukowcy chcą uodpornić rafy na wysokie temperatury. Sukces ma jednak swoją cenę
Fale upałów w latach 2016, 2017, 2020 i 2024 zdziesiątkowały mieszkańców Wielkiej Rafy Koralowej, a prognozy klimatyczne nie pozostawiają złudzeń – masowe wymieranie będzie postępować. Naukowcy znaleźli metodę na jego powstrzymanie.
Jolanta Iwańczuk
2 lipca 2026
Zdrowie
Stres przyspiesza starzenie komórek szpiku. Pośrednikiem jest tu mikrobiom jelitowy
Przewlekły stres zmniejsza aktywność w dwóch obszarach mózgu: środkowej korze przedczołowej i części istoty szarej – dowiedli w trakcie badań na myszach chińscy naukowcy. To zaś wywołuje wiele zmian w fizjologii zwierząt.
Margit Kossobudzka-Lipińska
2 lipca 2026
Zdrowie
Czy witamina C może pomóc osobom po ciężkich urazach? Jest to możliwe, choć pewności jeszcze nie ma
Podawana dożylnie witamina C może zmniejszać ryzyko zgonu i ciężkich powikłań u pacjentów, którzy zostali poważnie poranieni – sugerują autorzy publikacji w „BMJ Military Health”. Podkreślają jednak, że dowody są jeszcze zbyt słabe, by takie leczenie stało się standardem.
Paulina Mozolewska
2 lipca 2026
Środowisko
Mózg naczelnych najpierw nie nadążał za ciałem, a później je wyprzedził
Proces ten u przodków niektórych małp, w tym człowieka, mógł otworzyć drogę do ewolucyjnego „skoku intelektualnego”.
Marcin Rotkiewicz
1 lipca 2026
Środowisko
Owady: na Ziemi może żyć nawet 30 mln gatunków. Wskazują na to nowe szacunki ich liczebności
Pytanie o to, ile gatunków owadów żyje na Ziemi, jest jednym z najbardziej intrygujących w entomologii. Obowiązujący do tej pory konsens mówi o 6 mln. Właśnie ukazało się badanie, które go podważa.
Robert Jurszo
1 lipca 2026
Środowisko
Flamandzki malarz ubiegł współczesnych biologów o 400 lat. Przedstawił polowanie nietoperza na ptaka
W 1611 r. Jan Brueghel Starszy ukończył obraz będący alegorią powietrza. Przedstawił na nim ponad 60 gatunków ptaków z Europy i spoza kontynentu. Badacze analizujący cyfrowe kopie dzieła wypatrzyli w prawym górnym rogu nietoperza z ptakiem w pyszczku.
Robert Jurszo
30 czerwca 2026
Środowisko
Takie fale gorąca byłyby pół wieku temu praktycznie niemożliwe. Dziś jest coraz więcej czynników sprzyjających ich występowaniu
„To konsekwencja zmiany klimatu zainicjowanej przez człowieka” – mówi Friederike Otto, współzałożycielka i liderka grupy badawczej World Weather Attribution (WWA). Należący do niej naukowcy oceniają, w jakim stopniu globalne ocieplenie odpowiada za epizody ekstremalnej pogody – suszy, nawałnic wywołujących powodzie i innych zjawisk. W tym upałów.
Andrzej Hołdys
30 czerwca 2026
Zdrowie
W upale jedzenie nie jest atrakcyjne. Organizm woli się chłodzić niż tracić energię na trawienie
Gdy temperatura gwałtownie rośnie, wiele osób nagle odczuwa spadek apetytu. Dzieje się tak, ponieważ organizm pracuje nad utrzymaniem równowagi i unikaniem przegrzania.
Margit Kossobudzka-Lipińska
29 czerwca 2026
Człowiek
Australopitek ważył tyle, co dzisiejsze dziecko, Homo erectus – już tyle, co dorosły. Kiedy zaszła zmiana?
Odpowiedzi szukali brytyjscy naukowcy, którzy zebrali dane o masie ciała 386 skamieniałości z 21 gatunków homininów – grupy obejmującej współczesnych ludzi i wszystkich naszych wymarłych krewnych.
Jolanta Iwańczuk
26 czerwca 2026
Środowisko
Tonące miasta drobnoustrojów mogą być kluczem do oceanicznej zagadki
Kiedy „morski śnieg”, złożony m.in. z pancerzyków i muszli martwego planktonu, odchodów ryb, pyłu i różnych organicznych szczątków, opada na dno oceanu, transportuje ze sobą węgiel atmosferyczny, który plankton wykorzystał do budowy swoich kalcytowych pancerzyków. Coś je jednak rozpuszcza.
Damien Pine
1 lipca 2026
Zdrowie
Noc bez snu wpływa na fizyczną strukturę ludzkiego mózgu. To być może dobra wiadomość dla chorych na depresję
Dlaczego musimy spać? Jedną z głównych teorii wyjaśniających tę potrzebę jest hipoteza homeostazy synaptycznej. Najnowsza publikacja w czasopiśmie „PLOS Biology” dostarcza pierwszych potwierdzających ją molekularnych danych dotyczących ludzi.
Paulina Mozolewska
25 czerwca 2026
Człowiek
Religijne rytuały łączą ludzi za pomocą naturalnych opioidów
W jaki sposób grupy liczące setki osób utrzymują więzi? Autorzy najnowszych badań wskazują m.in. na układ opioidowy mózgu, a wspólne nabożeństwa traktują jako kulturowe narzędzie, które go uruchamia.
Marcin Rotkiewicz
24 czerwca 2026
Kosmos
W młodym Wszechświecie nie spodziewano się tak wielkich czarnych dziur. Niesłusznie
Wyniki pomiaru obiektu znajdującego się w jądrze galaktyki MRG-M0138 pokazali naukowcy pod kierownictwem Andrew B. Newmana. Tego typu analizy pozwalają badać zależności między masą czarnych dziur, a właściwościami ich galaktyki macierzystej.
Tomasz Roman Tarnawski
25 czerwca 2026
Zdrowie
Z zapalenia płuc jedni wychodzą szybciej, inni wolniej. Bo to trzy różne choroby
Ciężkie zapalenie płuc występuje w trzech różnych podtypach, co pomaga wyjaśnić, dlaczego niektórzy pacjenci na oddziałach intensywnej terapii wracają do zdrowia szybciej niż inni.
Margit Kossobudzka-Lipińska
25 czerwca 2026
Środowisko
Gdy fasola woła o pomoc, ruszają do niej drapieżne osy
Przez miliony lat ewolucji między roślinami i owadami wytworzyła się niezwykła więź, a współpraca między nimi dotyczy nie tylko zapylania. Jak się okazało, rośliny, które mają ograniczone możliwości obrony przed szkodnikami, korzystają z pomocy drapieżnych os.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 lipca 2026
Zdrowie
Słodkie napoje powinno się odstawić, a soki ograniczyć. Organizm będzie wdzięczny
Nadciśnienie tętnicze może prowadzić do innych poważnych schorzeń, zawału serca czy udaru mózgu. Niektórych czynników ryzyka jego rozwoju – jak historia rodzinna, wiek i pochodzenie – nie da się zmienić. Można wpłynąć zaś na te związane ze stylem życia, w tym na nawyki żywieniowe.
Margit Kossobudzka-Lipińska
23 czerwca 2026
Środowisko
Jak się pije skórą wodę z gleby? Jaszczurka z pustyni ma to opanowane i zainspirowała naukowców
Koreańscy badacze stworzyli urządzenie do pobierania wilgoci z wyjątkowo suchych miejsc. Jest ono wyposażone także w system oczyszczania.
Robert Jurszo
23 czerwca 2026
Kosmos
Siarkowe piekło może zmienić sposób, w jaki klasyfikujemy planety
Biliony kilometrów od ziemi grupa planet krąży wokół własnego słońca – a jeden z tych światów jest osobliwym dziwakiem spowitym siarką. Badania sugerują, że planeta L 98-59 d pachnie zgniłymi jajami i jest pokryta oceanem magmy.
K. R. Callaway
1 lipca 2026
Człowiek
Śmiech spontaniczny i strategiczny rodzą się w innych obszarach mózgu. I mają różne funkcje
Dla badaczy śmiech to coś więcej niż reakcja na żart. Nazywają go „kamieniem z Rosetty”, który pozwala odkodować skomplikowane procesy budowania więzi i komunikacji niewerbalnej.
Paulina Mozolewska
23 czerwca 2026
Zdrowie
Mózg nie traci energii na to, co już zna. Inwestuje ją za to chętnie w niespodzianki
Przez dekady neurobiolodzy spierali się o to, której informacji mózg nadaje większy priorytet: tej, której się spodziewa, czy tej, która go zaskoczy. Australijscy naukowcy znaleźli odpowiedź.
Paulina Mozolewska
22 czerwca 2026
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama