Reklama
Kosmos
Protogwiazd w Wężowniku nie można lekceważyć
Wyrzuty gorącego gazu z gwiazd powstających w tym gwiazdozbiorze zbadał Iason Skretas z Max-Planck-Institut für Radioastronomie. Jego promotorką jest dr Agata Karska z UMK. Wyniki ich badań opublikowano w „Astronomy & Astrophysics”.
Łukasz Tychoniec
11 grudnia 2025
Środowisko
Jak nadmiar życia udusił wodny świat
Tuż przed katastrofą permsko-triasową oceany zostały potężnie „przenawożone” – wskazują najnowsze analizy materiału geologicznego z północno-zachodniego Iranu.
Jolanta Iwańczuk
11 grudnia 2025
Zdrowie
Genetyczna mapa chorób i zaburzeń psychicznych wymaga przerysowania
Analiza DNA ponad miliona ludzi ujawniła, że obecne granice diagnostyczne w psychiatrii niekoniecznie odzwierciedlają biologię mózgu.
Marcin Rotkiewicz
10 grudnia 2025
Struktura
Rzymski beton: niebezpieczne narodziny i wieczne życie
Na plac budowy zatrzymany przez erupcję w 79 r. natrafili archeolodzy w Regio IX w Pompejach. W jednej z izb wciąż leży sucha mieszanina zaprawy, narzędzia, fragmenty amfor i ślady procesu, który może tłumaczyć niezwykłą trwałość antycznych murów.
Agnieszka Krzemińska
10 grudnia 2025
Człowiek
Homininy nie potrzebowały Prometeusza. Rozpalały ogień 400 tys. lat temu
Od lat wiadomo, że nasi przodkowie potrafili wykorzystywać ogień, ale pytanie, kiedy nauczyli się go wytwarzać, pozostaje otwarte. W Barnham w Suffolk odkryto właśnie najstarsze, dobrze udokumentowane, ślady tej umiejętności.
Agnieszka Krzemińska
9 grudnia 2025
Technologia
Auto elektryczne warczy, więc piesi są bezpieczni
Czy cichsza praca i większa masa pojazdów zasilanych prądem sprawiają, że piesi mogą czuć się na drogach mniej bezpieczni? Naukowiec z University of Leeds znalazł odpowiedź na to pytanie.
Andrzej Hołdys
9 grudnia 2025
Reklama
Zdrowie
Europa zakończy epidemię AIDS? Na razie się na to nie zapowiada
Najnowszy raport wskazuje, że jest jeszcze wiele do zrobienia w kwestii profilaktyki i diagnostyki. Szkoda, bo wczesne wykrycie HIV daje szanse na niemal całkowite wyeliminowanie wiriemii.
Marta Alicja Trzeciak
5 grudnia 2025
Środowisko
Zielone płuca Afryki w kryzysie
Zdegradowane lasy tropikalne oddają więcej dwutlenku węgla niż go pochłaniają.
Andrzej Hołdys
5 grudnia 2025
Zdrowie
Egzoszkielety: nowa metoda uczenia
Zamiast testować te urządzenia na użytkownikach, grupa z Georgia Institute of Technology użyła symulowanych danych biomechanicznych. Metoda nie jest jeszcze doskonała, ale dobrze rokuje.
Tomasz Roman Tarnawski
3 grudnia 2025
Człowiek
Ani Pocahontas, ani Jamestown. Historia Wirginii zaczęła się inaczej
Opowieści Johna Smitha o rdzennych mieszkańcach Ameryki nad rzeką przez cztery stulecia traktowano jak literacką mieszankę kolonialnej propagandy i fantazji. Okazuje się jednak, że w tej sprawie nie konfabulował.
Agnieszka Krzemińska
10 grudnia 2025
Człowiek
O czym trąbili Katalończycy 6 tysięcy lat temu
Muszle znalezione daleko od wybrzeża ujawniają istnienie pradawnych sieci wymiany – i przypominają, że neolityczny świat brzmiał inaczej, niż dotąd sądziliśmy.
Agnieszka Krzemińska
8 grudnia 2025
Środowisko
Lek na opryszczkę na koci katar
Środek przeciwwirusowy aplikuje się bezpośrednio na kocie oczy, co według właścicieli w porównaniu z lekami doustnymi jest sporym udogodnieniem.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 grudnia 2025
Reklama
Człowiek
Nie masakra, lecz mozolna strategia: polowania sprzed 120 tysięcy lat
Jedno zranione zwierzę, które przeżyło tygodnie z krzemiennym odłamkiem w kości, odsłania codzienną rzeczywistość łowców z późnego plejstocenu.
Agnieszka Krzemińska
8 grudnia 2025
Środowisko
Dżuma w Średniowieczu: zaczęło się od wielkiego wybuchu
Czy to możliwe, że erupcja wulkanu na jednym końcu świata uruchomiła lawinę tragicznych zdarzeń na drugim? Najnowsze badania naukowców z University Cambridge i Leibniz Institute sugerują, że tak właśnie stało się ok. 1345 r.
Agnieszka Krzemińska
4 grudnia 2025
Środowisko
Dinozaury w Boliwii musiały stać w korkach
Duże natężenie ruchu panowało ok. 70 mln lat temu na obszarze dzisiejszego Parku Narodowego Torotoro. Świadczą o tym tysiące odcisków odkrytych na stanowisku Carreras Pampas.
Jolanta Iwańczuk
4 grudnia 2025
Człowiek
Młodość jest w cenie. Chyba że chce się mieć dzieci
Nowe badanie podważa popularną tezę psychologii ewolucyjnej, że preferowanie młodszych partnerek wynika z maksymalizacji szans reprodukcyjnych.
Marcin Rotkiewicz
3 grudnia 2025
Człowiek
Wyjście poza Europę dało tysiące nowych genów
Które fragmenty genomu zamieniają się na RNA i jakie białka powstają dzięki procesowi splicingowemu? Badania szukające odpowiedzi na te pytania bazowały na bardzo zawężonym materiale. Do dziś.
Agnieszka Krzemińska
3 grudnia 2025
Środowisko
Im cieplej, tym głośniej
Startujące samoloty staną się głośniejsze w wyniku zmiany klimatu.
Andrzej Hołdys
1 grudnia 2025
Reklama
Środowisko
Chore poczwarki mrówek „proszą” o eutanazję
To zachowanie stanowi formę altruizmu krewniaczego. Jednostka poświęca się, by chronić krewnych, z którymi dzieli geny, w tym wypadku przed wybuchem śmiertelnej epidemii.
Marcin Rotkiewicz
2 grudnia 2025
Środowisko
Życie spadło na Ziemię wraz z deszczem?
Do tej pory część badaczy uznawała, że siarkowe biomolekuły pojawiły się na naszej planecie dopiero po powstaniu życia – pierwsze organizmy same musiały się zatroszczyć o ich wytworzenie. Badaczka z University of Colorado w Boulder dowodzi, że było inaczej.
Andrzej Hołdys
2 grudnia 2025
Środowisko
Muzyka małp i wyścigi naukowców
Makaki potrafią synchronizować ruchy z rytmem muzyki – wynika z badań opublikowanych w „Science”. Czy ta informacja wnosi coś nowego do aktualnego stanu wiedzy?
Marta Alicja Trzeciak
1 grudnia 2025
Człowiek
Neolityczne Chiny: Kto przynależał, a kogo poświęcano
Genetycy i archeolodzy zrobili właśnie to, o czym wielu badaczy neolitu marzyło od lat: zajrzeli w rodzinne albumy mieszkańców północnych Chin sprzed czterech tysięcy lat.
Agnieszka Krzemińska
1 grudnia 2025
Struktura
Zaginiona wyspa boga Amona
Słynna świątynia w Karnaku sprzed 3,5 tys. lat została wzniesiona na wyspie na Nilu, ale potem rzeka zrobiła Egipcjanom psikusa i zmieniła bieg.
(HOLD)
1 grudnia 2025
Człowiek
Ile dróg prowadziło do Australii
Pierwsi ludzie dotarli na Szósty Kontynent już 60–65 tys. lat temu – wskazują najnowsze badania genetyczne. Przy okazji naukowcy odkryli coś jeszcze.
Andrzej Hołdys
28 listopada 2025
Środowisko
Po co sowom „uszy”, skoro są pozorne
Związek występowania określonych piór u sów z ich trybem życia postanowili przeanalizować ornitolodzy Adrian Surmacki i Piotr Minias. I dostrzegli pewne korelacje.
Piotr Panek
28 listopada 2025
Środowisko
Koty domowe żyją w Europie dopiero od 2 tys. lat? To uproszczona interpretacja nowych badań
Dominująca do tej pory hipoteza zakładała, że zwierzęta te dotarły na nasz kontynent wraz z neolitycznymi rolnikami, ok. 9,5 tys. lat temu. Nowa praca przesuwa ten czas ku współczesności o niemal 7,5 tys. lat.
Marta Alicja Trzeciak
27 listopada 2025
Struktura
Rapa Nui: Gigantyczne posągi to dzieło społeczne
Najnowsze badania kamieniołomu Rano Raraku dowodzą, że za budową monumentów nie stał jeden potężny ośrodek władzy. Wręcz przeciwnie – ponad tysiąc moai postawili ludzie działający bez centralnego sterowania.
Agnieszka Krzemińska
26 listopada 2025
Technologia
X: drobna zmiana wystarczy, by podgrzać lub ostudzić polityczne emocje
Eksperyment na platformie zwanej z początku Twitterem dowodzi, że sposób sortowania postów ma bezpośredni wpływ na poziom wrogości wobec oponentów.
Marcin Rotkiewicz
27 listopada 2025
Człowiek
Australopitek, który nie szedł śladami Lucy
Estiopskie Woranso-Mille to dziś jedyne stanowisko, gdzie zdobyto klarowny dowód współistnienia dwóch gatunków homininów w tym samym czasie i miejscu. I nie jest to tylko archeologiczna ciekawostka.
Agnieszka Krzemińska
26 listopada 2025
Środowisko
Kaczodziobe mumie z Wyoming
Paleontolodzy wydobyli ze skał sprzed 66 mln lat skamieniałości dinozaurów z naturalnymi odlewami ich skóry, w tym także… gadzich kopyt.
Andrzej Hołdys
1 grudnia 2025
Zdrowie
Mutacje najczęściej ukrywają się na linii startu
Dotychczasowe modele przewidujące, ile mutacji powinno znajdować się w danym miejscu genomu, niedoszacowują rzeczywistych wartości – wynika z badań opublikowanych w „Nature Communications”.
Marta Alicja Trzeciak
26 listopada 2025
Człowiek
Umysły współpracujących działają w jednym rytmie. Czasami
Analiza danych z eksperymentu przy użyciu nowatorskiej metody o nazwie Interbrain Representational Similarity Analysis ujawniła dwa etapy dopasowywania tego, co mózgi przetwarzają w danej chwili.
Marcin Rotkiewicz
25 listopada 2025
Zdrowie
Stan zapalny nie lubi towarzystwa. Już wiadomo, dlaczego
Potrzeba izolacji to bezpośredni skutek osłabienia w przebiegu choroby? Badacze Massachusetts Institute of Technology znaleźli inne wyjaśnienie.
Marta Alicja Trzeciak
25 listopada 2025
Środowisko
Biały Ląd schłodzi sobie klimat, ale nam nie pomoże
Odsłaniające się spod lodu antarktyczne skały mogą zahamować ocieplenie klimatu. Nie stanie się to jednak ani w tym, ani w przyszłym stuleciu – podkreślają odkrywcy nowego mechanizmu regulującego temperatury na Ziemi.
Andrzej Hołdys
25 listopada 2025
Człowiek
Rozwój mózgu: cztery skoki przez progi
Mózg rozwija się i starzeje w sposób nieliniowy. Zmiany, które zachodzą w nim w czasie życia osobniczego, można podzielić na pięć odrębnych faz: dzieciństwo, adolescencję, dorosłość, wczesną starość oraz późną starość.
Marta Alicja Trzeciak
25 listopada 2025
Kosmos
Bennu i cegiełki życia: kolejne zastanawiające odkrycie
Wyniki analiz, które właśnie opublikowało PNAS, potwierdziły wcześniejsze doniesienia o bogactwie chemicznym obiektu 1999 RQ36. Asteroida miała jednak coś jeszcze w zanadrzu.
Marcin Rotkiewicz
25 listopada 2025
Środowisko
Żółwie morskie wolą korzystać z mapy, nie z kompasu
O tym, że niektóre gatunki mają zmysły pozwalające im w precyzyjny sposób orientować się w polu magnetycznym Ziemi, wiadomo już od dawna. Jak dokładnie zwierzęta te odczytują parametry pola? „Czują” je, czy raczej „widzą”?
Marta Alicja Trzeciak
24 listopada 2025
Człowiek
Neandertalczycy tracili kobiety i dzieci. Z powodu taktycznego kanibalizmu
Z najnowszych badań kości z belgijskiej jaskini Goyet wynika, że oprawcy nie tylko potrafili rozłupywać kości, by dobrać się do szpiku, ale też wybierali ofiary. Nie kierowali się przy tym ani głodem, ani przypadkiem.
Agnieszka Krzemińska
24 listopada 2025
Struktura
Człowiek na rowerze jest prawie jak ryba
Z okazji 180. rocznicy „Scientific American” odświeżyliśmy klasyczną grafikę porównującą różne formy zwierzęcego ruchu, po raz pierwszy opublikowaną w tym magazynie w 1973 roku.
Allison Parshall
1 grudnia 2025
Środowisko
Wewnętrze jądro Ziemi jest stałe, ale niezupełnie
Środek naszego globu wypełnia materia, którą naukowcy określają stanem superjonowym – powstaje on wyłącznie w warunkach bardzo wysokiego ciśnienia i temperatury.
Andrzej Hołdys
21 listopada 2025
Środowisko
Skrzydła motyli ozdabia temperatura
Do zaskakujących wniosków doszli uczeni z National University of Singapore, badający afrykańskie Bicyclus anynana, znane z kolorowych oczek na skrzydłach.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 grudnia 2025
Środowisko
Thea zadała Ziemi cios od słonecznej strony
Glob, którego zderzenie z młodą Błękitną planetą doprowadziło do powstania Księżyca, także uformował się blisko Słońca i mógł być naszym sąsiadem.
Andrzej Hołdys
20 listopada 2025
Struktura
Laserowa pęseta rozpracowuje pioruny
Pole elektryczne skumulowane w chmurach jest zbyt słabe, aby samodzielnie wywołać błyskawicę – doszli do wniosku naukowcy z Austrii.
Tomasz Roman Tarnawski
20 listopada 2025
Środowisko
Pięć centymetrów po końcu świata, czyli liczne informacje z triasu
Po wielkim wymieraniu permskim oceany były niemal martwe, a życie odradzało się powoli i mozolnie – tak przez lata wyglądał podręcznikowy obraz początku triasu. Niepozorne skały z formacji Vikinghøgda znajdującej się na Spitsbergenie ujawniają zupełnie inną historię.
Jolanta Iwańczuk
20 listopada 2025
Środowisko
Kiedy nietoperz świeci na zielono
Od oceanicznych głębin po lasy tropikalne – setki gatunków zwierząt ma zdolność bioluminescencji. Jak się okazało, dotyczy to także m.in. mroczków brunatnych, nocków szarych czy molosków brazylijskich.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 grudnia 2025
Struktura
Wycofanie publikacji rzadziej dotyczy naukowczyń. O czym to świadczy?
Mniej liczna reprezentacja pań wśród autorów poddanych retrakcji prac, zwłaszcza tych z zarzutami oszustw, prawdopodobnie nie świadczy o różnicach w uczciwości naukowej między płciami – twierdzi szwajcarski badacz.
Marcin Rotkiewicz
19 listopada 2025
Środowisko
Jednokomórkowce są najlepsze. Przynajmniej, jeśli chodzi o DNA
Najmniejsze eukarionty wciąż noszą w sobie bogactwo dawnych mechanizmów, które mogą okazać się kluczem do nowych terapii – wynika z najnowszych badań nad nimi.
Jolanta Iwańczuk
19 listopada 2025
Człowiek
Jak mózg rozpoznaje języki rodzimy i obcy? Naukowcy odkryli kluczową różnicę
Nieznana mowa często brzmi jak niezrozumiały potok dźwięków. Teraz już wiadomo, dlaczego w języku ojczystym magicznie dzieli się on na pojedyncze słowa.
Marcin Rotkiewicz
19 listopada 2025
Człowiek
Naczelne, neandertalczyk, człowiek – każdy całować się chce
Ten gest pojawił się miliony lat temu, zanim nastały kultura, tabu i romantyzm. Wymieniając oddechy, nasi przodkowie przekazywali nie tylko mikroby, ale i więzi – być może równie skutecznie, jak słowa.
Agnieszka Krzemińska
19 listopada 2025
Człowiek
Semiyarka: miasto zmieniające wizerunek nomadów
Przez długi czas myślano, że na kazachskim stepie można się spodziewać jedynie śladów mobilnych obozowisk, tymczasem znaleziono tam pozostałości liczącego 140 ha miasta z epoki brązu.
Agnieszka Krzemińska
18 listopada 2025
Środowisko
Szympansy: zabijanie sąsiadów przynosi wymierne korzyści
Czy śmiertelna agresja międzygrupowa i ekspansja terytorialna przekłada się na sukces reprodukcyjny? Naukowcy szukali odpowiedzi przez 10 lat.
Marcin Rotkiewicz
18 listopada 2025
Środowisko
Życie sprzed 3,3 mld lat wysłało do nas chemiczną pocztówkę
Wczesne ślady aktywności organizmów na Ziemi zidentyfikowali dzięki wsparciu sztucznej inteligencji naukowcy. Przekonują, że ich metoda może przynieść przełom w odnajdywaniu podobnych tropów na Marsie.
Andrzej Hołdys
18 listopada 2025
Człowiek
Kobieta z gęsią na plecach ujawniła się po 12 tys. lat
Glinianą miniaturę znaleźli archeolodzy w Nahal Ein Gev II – jednej z ostatnich osad Natufijczyków nad Jeziorem Galilejskim. To najstarsza na świecie scena świadomej interakcji człowiek–zwierzę i najwcześniejsze naturalistyczne przedstawienie kobiety na Bliskim Wschodzie.
Agnieszka Krzemińska
17 listopada 2025
Człowiek
Za rozwój inteligencji zapłaciła psychika?
Mutacje powiązane z IQ pojawiły się na krótko przed tymi, które zwiększają podatność człowieka na zaburzenia psychiczne – stwierdzili naukowcy. Zastrzegają jednak, że wnioski z ich badań nie są uniwersalne.
Marcin Rotkiewicz
17 listopada 2025
Zdrowie
Dokładniej patrzeć w serce pozwala nowa metoda obrazowania
Koncepcję, której autorzy wykorzystali mikroskopię ultradźwiękową, opisano właśnie w „Nature Communications”.
Tomasz Roman Tarnawski
17 listopada 2025
Środowisko
Przełom w badaniach nad wymarłymi gatunkami
Szczątki mamuta z Jakucji zachowały nie tylko tkanki i sierść, ale też mikroskopijne cząsteczki RNA. Naukowcy odtworzyli „ostatnie chwile” zwierzęcia.
Jolanta Iwańczuk
14 listopada 2025
Zdrowie
Paradoks kawosza i depresji
Kofeina blokuje receptory odpowiedzialne za efekt przeciwdepresyjny. A jednak nie zwiększa ryzyka zachorowania – wręcz przeciwnie.
Marta Alicja Trzeciak
14 listopada 2025
Technologia
Robot Sawyer uczy się jak zwierzęta
Nowa metoda naukowców z Imperial College London pozwala maszynom opanować tysiąc różnorodnych czynności w ciągu zaledwie 24 godzin.
Marcin Rotkiewicz
14 listopada 2025
Zdrowie
Stop dla pseudorewolucji: mikrobiom nie wyjaśnia autyzmu
Zbyt często kontynuuje się tematy badawcze nawet wtedy, gdy wszystko wskazuje, że ich kierunek jest pozbawiony sensu. Przykładem – badania nad związkami pomiędzy autyzmem a mikrobiomem.
Marta Alicja Trzeciak
13 listopada 2025
Zdrowie
Życie w stadzie chroni przed rakiem? Tak, nie, nie wiem
Kooperacyjny styl życia zmniejsza ryzyko nowotworów – taką tezę postawili uczeni. A rak to rodzaj mechanizmu wykształconego przez ewolucję, by uśmiercać stare osobniki. Wgryźmy się w te badania.
Marta Alicja Trzeciak
12 listopada 2025
Człowiek
Sudan: Konflikt, który zrujnował przeszłość
Zrabowane muzeum, spalone archiwa, puste miejsca po piramidach. W Sudanie wojna toczy się nie tylko o przyszłość – ale i o pamięć przeszłości.
Agnieszka Krzemińska
12 listopada 2025
Technologia
Laboratorium Google ujawniło szczegóły AlphaProof
Algorytmiczny geniusz okazuje się mieć ludzkie słabości. Opublikowane w „Nature” szczegóły ujawniają potęgę i granice tego systemu AI.
Marcin Rotkiewicz
12 listopada 2025
Środowisko
Człowiek wykańcza kolejne wielkie jezioro
Zagłada Jeziora Aralskiego stała się symbolem ludzkiej bezmyślności i krótkowzrocznej zachłanności. Naukowcy ostrzegają, że podobny los grozi Tonlé Sap, największemu jezioru Azji Południowo-Wschodniej.
Andrzej Hołdys
11 listopada 2025
Środowisko
Hormon, który każe mózgowi chcieć więcej
Estrogen działa nie tylko na „obwodzie”, lecz także bezpośrednio w mózgu. Oddziałuje na neuroprzekaźniki i synapsy, uwrażliwiając neurony na nagrodę.
Marta Alicja Trzeciak
11 listopada 2025
Człowiek
Gdzie rodziło się rybołówstwo dalekomorskie
Na koralowej wysepce ludzie łowili drapieżniki oceanu, zanim Rzymianie zdążyli zbudować swoje drogi.
Agnieszka Krzemińska
11 listopada 2025
Człowiek
Czy seniorzy są bardziej naiwni od młodych?
Nowe badanie zdecydowanie temu zaprzecza. Starsze osoby okazują się bowiem równie skuteczne, a czasem nawet lepsze we wstępnej ocenie wiarygodności innych ludzi.
Marcin Rotkiewicz
10 listopada 2025
Człowiek
Bez pisma. Jak Inkowie i Chincha prowadzili archiwa
Na długo przed pojawieniem się pisma i pieniędzy, mieszkańcy Andów opracowali własny – kamienny – system księgowości.
Agnieszka Krzemińska
10 listopada 2025
Struktura
Nowy atlas prastarych dróg Imperium
Rzymianie stworzyli pierwszą w dziejach sieć lądową łączącą kontynent. Dzięki projektowi Itiner-e, można zobaczyć jej cyfrowe odbicie – atlas obejmujący niemal 300 tysięcy kilometrów dróg.
Agnieszka Krzemińska
10 listopada 2025
Człowiek
To, za czym wzrok podąża. O mechanizmie współdzielenia uwagi
Czasami wystarczy ułamek sekundy. Ktoś odwraca głowę, a nasze oczy podążają w tym samym kierunku, zanim zdążymy o tym pomyśleć. Ten automatyczny gest to jeden z fundamentów ludzkiej komunikacji. Jak mózg go tworzy?
Maria Zguda
7 listopada 2025
Środowisko
Historię Arktyki zapisał kosmiczny pył
Jak zmieniał się zasięg lodu morskiego w ciągu ostatnich 30 tys. lat? Odpowiedź znaleźli badacze z University of Washington w Seattle.
Andrzej Hołdys
6 listopada 2025
Technologia
Żeby żywność była świeża, trzeba do pracy zaprząc wirusy
Choć dziś stosuje się antybiotyki i inne środki bakteriobójcze, patogeny są sprytne i wykształcają odporność. Na szczęście często tam, gdzie chemia lub nauka wciąż nie daje rady, wydajne rozwiązanie już dawno opracowała biologia.
Tomasz Roman Tarnawski
6 listopada 2025
Człowiek
Odczytano najstarszy genom denisowianina. Zdradził związki i komunikację
Ten człowiek żył ok. 200 tys. lat temu. Materiał genetyczny udało się wydobyć z pojedynczego zęba trzonowego oznaczonego jako Denisova 25. Słowem: w syberyjskiej jaskini, która już raz odmieniła rozumienie prehistorii, naukowcy ponownie dokonali przełomu.
Agnieszka Krzemińska
5 listopada 2025
Człowiek
A bańki rosną, rosną, rosną. Od konkretnej daty
Polaryzacja staje się coraz większym problemem liberalnych demokracji. Autorzy nowej publikacji w „Proceedings of the National Academy of Sciences” wskazują możliwą przyczynę jej zaostrzenia.
Tomasz Targański
6 listopada 2025
Technologia
Będzie jak w „Avatarze”, bo zabłysną sukulenty?
Przedstawiony w filmie Jamesa Camerona świat rozświetlały olbrzymie rośliny. Teraz okazało się, że badacze z South China Agricultural University znaleźli sposób na urzeczywistnienie tych futurystycznych wizji.
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 listopada 2025
Człowiek
Majowie: Kosmiczny plan z epoki bez władców
W południowo-wschodnim Meksyku, w miejscu zwanym Aguada Fénix, niedawno widać było tylko płaskie pola i wyschnięte jezioro. Teraz badana jest tam najstarsza i największa monumentalna konstrukcja Mezoameryki – platforma i system kanałów uformowanych w gigantyczny krzyż.
Agnieszka Krzemińska
5 listopada 2025
Zdrowie
Lamy inspirują powstawanie nowych leków
Wielbłądowate potrafią wytwarzać wyjątkowe przeciwciała. Da się je rozłożyć na drobne elementy, które mają potencjał terapeutyczny.
Marta Alicja Trzeciak
5 listopada 2025
Technologia
Stent, który ma coś z bakterii, jest znacznie skuteczniejszy
Te implanty to urządzenia medyczne służące do udrażniania układu naczyniowego – najczęściej krwionośnego. Używa się ich powszechnie. Nie oznacza to jednak, że nie da się w nich czegoś poprawić.
Tomasz Roman Tarnawski
5 listopada 2025
Środowisko
Szerszenie mieszczuchy uczą się tolerować nielubianych sąsiadów
By przetrwać w środowisku zurbanizowanym, drapieżne owady przerzucają się na taki rodzaj pokarmu, jakiego nie wybiera konkurencja.
Marta Alicja Trzeciak
4 listopada 2025
Środowisko
Nanotyran. Oto mały król pradawnych drapieżników
„Miniaturowy T. rex” przez dziesięciolecia był dla paleontologów kością niezgody. Jedni widzieli w nim młodocianego tyranozaura, inni – odrębny gatunek. Odkrycie z Montany wreszcie pomogło rozwiązać zagadkę.
Jolanta Iwańczuk
3 listopada 2025
Środowisko
Dwie głowy to dla niektórych sytuacja zwyczajna
Wiele zwierząt tradycyjnie nazywanych robakami po utracie części ciała łatwo ją odbudowuje – dotyczy to zarówno głowy, jak i ogona. U Stenostomum brevipharyngium czasami jednak zawodzi kontrola.
Piotr Panek
31 października 2025
Środowisko
Kiedy krokodyle ciągnęły brzuchy po ziemi
Jednym z kluczowych pytań ewolucji kręgowców jest to, czy ustawienie kończyn pod ciałem mogło odciążyć mięśnie i szkielet, pozwalając zwierzętom rosnąć do ogromnych rozmiarów bez ryzyka przeciążenia. Właśnie pojawiła się pewna odpowiedź.
Jolanta Iwańczuk
31 października 2025
Struktura
Tylko człowiek jest istotą racjonalną? Szympans mógłby się nie zgodzić
Od dość dawna toczy się debata o tym, czy zwierzęta inne niż ludzie są zdolne do identyfikowania istotnych informacji jako dowodów i aktualizowania swoich przekonań w obliczu sprzecznych danych. Wyniki badań opublikowanych w „Science”, dostarczają mocnych dowodów na poparcie tej tezy.
Marcin Rotkiewicz
30 października 2025
Środowisko
Najszybsze trzęsienie ziemi nastąpiło w Mjanmie
Strefa, wzdłuż której pękały skały, przesuwała się z prędkością 5 km na sekundę. Wystarczyło półtorej minuty do wykonania cięcia o długości blisko 500 km. Badacze z Chin, Francji, Singapuru i USA przeanalizowali to tragiczne w skutkach zdarzenie.
Andrzej Hołdys
30 października 2025
Środowisko
Otwornice mówią: zimno przyszło wcześniej
Wielkie lądolody pojawiły się na półkuli północnej setki tysięcy lat przed początkiem plejstocenu – wskazują badania dawnych morskich mikroorganizmów.
Andrzej Hołdys
30 października 2025
Technologia
Samochody elektryczne nie zachwycają. Do czasu
Analizę porównawczą dotyczącą wpływu na środowisko elektryków i aut spalinowych wykonali naukowcy z Duke University.
Andrzej Hołdys
29 października 2025
Kosmos
Gorący Jowisz dał się rozpoznać meteorologicznie
„Bezwietrznie, ale upalnie. Krem do opalania i tak na nic się nie zda”. Tak mogłaby brzmieć prognoza pogody dla planety WASP-18b. Powstała bowiem pierwsza trójwymiarowa mapa atmosfery egzoplanety, która na to pozwala.
Łukasz Tychoniec
29 października 2025
Środowisko
Jak koralowiec usztywnia swój szkielet na żądanie
Miękki Leptogorgia chilensis, żyjący wzdłuż pacyficznego wybrzeża od Kalifornii po Chile, zaskakuje swoimi właściwościami. Wystarczy dotyk, by jego giętkie, miękkie jak gąbka ciało w jednej chwili stało się twarde jak stal.
Jolanta Iwańczuk
29 października 2025
Struktura
Reaktory termojądrowe: sztuka doskonalenia
Jest jeszcze zbyt wcześnie, aby stwierdzić, czy w przypadku trzech modeli reaktorów metod uda się przezwyciężyć problemy i uzyskać niezawodne źródło energii, jednakże motywacja do osiągnięcia tego celu jest oczywista.
Clara Moskowitz
1 listopada 2025
Struktura
Jak zapuścić korzenie? Potrzebne grawitacja i hormony
Rośliny nie mają zmysłów, a jednak doskonale „wiedzą”, gdzie jest góra, a gdzie dół. Jaki mechanizm tu działa?
Katarzyna Kornicka-Garbowska
1 listopada 2025
Zdrowie
Psylocybina pomoże w terapii zachowań obsesyjno-kompulsywnych? Jeszcze nie teraz
Badania przedkliniczne i kliniczne potwierdzają, że substancja występująca naturalnie w grzybach psylocybinowych działa skutecznie. Kłopotem jest ustalenie dawki, jaką powinien otrzymywać pacjent.
Marta Alicja Trzeciak
28 października 2025
Człowiek
Neandertalczycy: fragment kości i myśl o Jedwabnym Szlaku
Niedługo przed wyginięciem neandertalczycy żyli na Krymie, a wcześniej regularnie docierali aż do odległego o ponad 3 tys. km Ałtaju, pasma górskiego w Azji Środkowej.
Andrzej Hołdys
27 października 2025
Człowiek
Kiedy duchy straszą dla dobra planety
Czy lęk przed karą od bogów może powstrzymać ludzi przed niszczeniem przyrody? Zespół japońskich badaczy kierowany przez Shotę Shibasakiego z Doshisha University uważa, że tak. O ile duchy karzą z umiarem.
Agnieszka Krzemińska
27 października 2025
Środowisko
Giną żurawie. Dziesiątkuje je na zachodzie Europy ptasia grypa
Martwe ptaki znajdowane są od Niemiec po Hiszpanię – na szlaku wędrówki z północnych rejonów kontynentu ku zimowiskom nad Morzem Śródziemnym.
Jędrzej Winiecki
27 października 2025
Kosmos
Majowie: niezwykle precyzyjni strażnicy Słońca
Nowe badania wyjaśniają, jak została zaprojektowana, a następnie była przez wieki doskonalona majańska tablica zaćmień znajdująca się w słynnym „Kodeksie Drezdeńskim”.
Andrzej Hołdys
24 października 2025
Środowisko
Rybie ucho, które pamięta wieki
Dzięki tym badaniom otolitów można dziś porównywać tempo wzrostu i warunki życia ryb współczesnych z tymi, które pływały w morzach przed tysiącami lat.
Jolanta Iwańczuk
24 października 2025
Środowisko
Dinozaury nigdy nie oddałyby władzy nad światem
„Do samego końca świetnie się miały. Dominowały na kuli ziemskiej, a ich upadek był nagły” – mówi Andrew Flynn, paleontolog z National Museum of Natural History w Waszyngtonie.
Andrzej Hołdys
23 października 2025
Środowisko
Komar z londyńskiego metra to jednak mit
Uciążliwy owad nie wyewoluował w podziemiach europejskich miast. Jego historia jest o tysiące lat starsza, ale nierozerwalnie związana z rozwojem ludzkiej cywilizacji.
Marcin Rotkiewicz
23 października 2025
Struktura
Cicha woda, czyli nowy stan prostej substancji
Cienkie warstwy wody uwięzione między dwoma gładkimi kryształami zachowują się w zupełnie inny sposób niż mogłoby się wydawać – wykazali właśnie naukowcy.
Tomasz Roman Tarnawski
23 października 2025
Zdrowie
Magnetyczny mikrocewnik może zrewolucjonizować leczenie udarów i guzów mózgu
To urządzenie dociera do najmniejszych naczyń krwionośnych, które do tej pory były niedostępne dla lekarzy.
Marcin Rotkiewicz
22 października 2025
Środowisko
„Mocz” to dla gadów materiał wielofunkcyjny
Te zwierzęta sprawnie zarządzają swoją gospodarką wodną i azotową. Nic się nie marnuje, nawet pozorne odpady.
Marta Alicja Trzeciak
22 października 2025
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama